Sessiz sedasız geçti

GDO'lu ürünlerin ithalat ve ihracatını kolaylaştıracak Biyogüvenlik tasarısı, sessiz sedasız Meclis'ten geçti. Eğer Cumhurbaşkanı Abdullah Gül de 15 gün içinde yasayı onaylarsa, artık Türkiye'ye GDO'lu tohumların yanısıra pamuk, soya, kanola ve mısır gibi GDO'lu ürünlerin de girmesi serbest hale gelecek. İnsan sağlığı ve çevre üzerindeki etkileri nedeniyle GDO'ya karşı çıkan ziraatçılar ve tüketici dernekleri, endişe içerisinde.

GDO'lu ürünlerin ithalat ve ihracatını kolaylaştıracak Biyogüvenlik tasarısı, sessiz sedasız Meclis'ten geçti. Eğer Cumhurbaşkanı Abdullah Gül de 15 gün içinde yasayı onaylarsa, artık Türkiye'ye GDO'lu tohumların yanısıra pamuk, soya, kanola ve mısır gibi GDO'lu ürünlerin de girmesi serbest hale gelecek. İnsan sağlığı ve çevre üzerindeki etkileri nedeniyle GDO'ya karşı çıkan ziraatçılar ve tüketici dernekleri, endişe içerisinde.

GDO'lu ürünlerin ithalat ve ihracatını kolaylaştırmak için Tarım Bakanlığı'nın çıkardığı yönetmelik Danıştay tarafından iptal edilince Hükümetin çözüm için Meclis'e sunduğu yasa tasarısı, Meclis Genel kurulundaki görüşmelerin ardından kabul edilerek, yasalaştı. Ziraatçıların, organik tarımcıların karşı çıktığı Biyogüvenlik yasa tasarısı, GDO ve ürünlerinin Türkiye'ye girişini yönetmelikle değil bu kez yasa ile düzenliyor.

Düzenleme, GDO veya ürünlerinin, ithalatı, ihracatı, deneysel amaçlı serbest bırakılması, piyasaya sürülmesi ile genetiği değiştirilmiş mikroorganizmaların kapalı alanda kullanımına izin veriyor. Bu düzenlemeye karşı çıkan uzmanlar, insan sağlığını, biyolojik çeşitliliği, ekolojik yaşamı, tarımsal üretimi tehdit ettiği için GDO'lu ürünlerin üretimi, tüketimi, ithalat ve ihracatının durdurulmasını istiyor.

Düzenleme, GDO ve ürünleriyle ilgili olarak araştırma, geliştirme, işleme, piyasaya sürme, izleme, kullanma, ithalat, ihracat, nakil, taşıma, saklama, paketleme, etiketleme, depolama ve benzeri faaliyetlere dair hükümleri kapsıyor. Veteriner ve beşeri tıbbi ürünler ile kozmetik ürünleri ise tasarını kapsamı dışında.

Risk araştırması yapılacak

Tasarıya göre insan, hayvan ve bitki sağlığı ile çevrenin ve biyolojik çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir kullanımı göz önünde bulundurularak GDO veya ürünlerinin, ithalatı, ihracatı, deneysel amaçlı serbest bırakılması, piyasaya sürülmesi ile genetiği değiştirilmiş mikroorganizmaların kapalı alanda kullanımına, bilimsel esaslara göre yapılacak risk değerlendirmesine göre karar verilecek. Risk değerlendirme sonuçlarına göre risk oluşturmayacağı belirlenen başvurular için verilen kararın geçerlilik süresi 10 yıl olarak belirleniyor.

Tasarı belli bir eşik değere kadar GDO içeren ürünlere izin veriyor. Eşik değeri aşan GDO'lu ürünlerde etiketleme zorunluluğu getiriliyor. Kural ihlalinde on yıla kadar hapis cezası da öngörülüyor. GDO ve ürünlerinin; insan, hayvan ve bitki sağlığı ile çevre ve biyolojik çeşitliliği tehdit etmesi, çevrenin ekolojik dengesinin ve ekosistemin bozulmasına neden olması, GDO ve ürünlerinin çevreye yayılma riski olması durumlarında başvurular reddedilecek.

GDO ve ürünlerinin onay alınmaksızın piyasaya sürülmesi, Biyogüvenlik Kurulu kararlarına aykırı olarak kullanılması veya kullandırılması, genetiği değiştirilmiş bitki ve hayvanların üretimi, GDO ve ürünlerinin kurul tarafından piyasaya sürme kapsamında belirlenen amaç ve alan dışında kullanımı yasaklanacak.

Her bir GDO ve ürününe ayırt edici kimlik verilerek kayıt altına alınacak. Kayıt altına alınan GDO ve ürünlerine ilişkin belgelerin 10 yıl süreyle saklanması zorunlu olacak. GDO ve ürünlerini, yasaya aykırı olarak ithal eden, üreten veya çevreye serbest bırakanlar, 5 yıldan 12 yıla kadar hapis ve 10 bin güne kadar adli para cezasına çarptırılacak.

GDO yasasının içeriği

GDO denetimi için dokuz kişiden oluşan Biyogüvenlik Kurulu oluşturulacak. GDO veya ürünlerinin ithalatı, ihracatı, deneysel amaçlı serbest bırakılıyor. Piyasaya sürülmesi kapalı alanda kullanımına, risk değerlendirmesiyle karar verilecek. İnsan, hayvan ve bitki sağlığı ile çevre ve biyolojik çeşitliliği tehdit etmeyecek. Üretici ve tüketicinin tercih hakkını ortadan kaldırmayacak. Piyasaya sürülmesinden sonra kararda verilen koşullara uyup uyulmadığı kontrol edilecekUsulsüz kullanımlarda on yıla varan hapis cezaları ve para cezaları uygulanacak. Belirlenen eşik değerin üstünde GDO içeren ürünlerin etiketinde GDO içerdiği açıkça belirtilecek. Her bir GDO ve ürününe ayırt edici kimlik verilerek kayıt altına alınacak. Binde dokuz olan eşik değer ve diğer usuller ise daha sonra yönetmelikle belirlenecek. Genetiği değiştirilmiş bitki ve hayvan üretilemeyecek.