Küresel krize doğru mu?

Yunanistan, Portekiz, İrlanda, ve İspanya'nın ardından İtalya'da baş gösteren ekonomik kriz ABD'ye sıçramış durumda. Avrupa'dan sonra ABD'ye yayılan finansal sıkıntıların yakın gelecekte yeni bir küresel krize neden olabileceği konuşuluyor.

ABD'de, 2008 senesinde çıkan krizde devletin yardımıyla ayakta kalabilen büyük bankalar, bugün yine büyük bir borç riskiyle karşı karşıyalar. ABD Kongresi'ne göre bu durum yeni bir "Büyük Buhran" a sebep olabilir. 2008'te büyük hasara yol açan sorunların hiçbiri çözülmüş durumda değil. ABD bankacılık sistemi hiç olmadığı kadar merkezileşmiş ve kolay incinebilir bir durumda. Bu veriler ışığında uzmanların dünyanın yeni bir finansal krizle karşı karşıya kalabileceği öngörüsü dikkat değer bulunuyor.

Büyük bankalar riskli

ABD'nin en büyük 6 bankası olan Goldman Sachs, Morgan Stanley, JPMorgan Chase, Citigroup, Bank of America ve Wells Fargo, ABD'nin GSMH'sinin yüzde 60'ına denk bir varlığa sahipler. 2008'de yaşanan krizle birlikte küçük bankaları yuttular ve daha da büyüdüler. ABD'de, 2002 senesinde "kaybedemeyecek kadar büyük" tabir edilen büyük bankalar Amerikan bankacılık varlıklarının yüzde 55'ine sahipken, bugün bu oran yüzde 77'ye ulaşmış durumda. Bankacılık sektöründe yaşanan konsolidasyon hızla devam ediyor. ABD'de işlerin daha da kötüye gideceğinin kanıtlarından biri olarak büyük bankaların çok düşük vergiler ödemeleri gösteriliyor. Mesela, Wells Fargo 2008-2010 arasında 49,37 milyar dolar kar ederken, vergi faturası eksi 681 milyon dolar oldu. Yani, 681 milyon dolar devletten aldı.

ABD mali piyasaları kumarhaneden farksız

Bugün, Wall Street büyük bir finansal kumarhaneye dönmüş durumda denebilir buna. Özellikle de, türev ürünler (future, opsiyon, swap yani) anlamında büyük bir finansal kumar söz konusu ve Amerikalı ünlü yatırımcı Warren Buffet bile bu durumu "finansal kitle imha silahları" olarak tanımlıyor. Muhtemel bir krizin merkez üssünde yine bu türev piyasalar ve ürünler yer alacak gibi gözükmekte. Ekonomiye reel olarak hiçbir şey üretmeden, tamamen afaki ve balon bir büyüklük üretilmesi olarak tanımlanabilecek bu hal, büyük bankaların 10 trilyonlarca dolarlık türev ürün büyüklüğüne sahip olmalarına yol açmış durumda.