Rus uzman Mihail Leontyev dolaşımda olan paranın karşılığı bulunmadığına dikkat çekerek, yaşanan durumun önceki krizlerle kıyaslanmasının yanlış olduğunu, siyasi ve dünya güvenliğini ilgilendiren bir krizle örtüştüğüne işaret etti.
Rusya Devlet Televizyonu Birinci Kanal yorumcusu ve Alman Der Spiegel dergisi ile ortak çıkarılan Profil dergisinin Genel Yayın Yönetmeni Mihail Leontyev, ekonomik kriz ve çıkış yolları ile ilgili özel açıklamada bulundu. Rus uzmana göre kriz döngüsel değil, siyasi ve jeopolitik boyutları da olan derin bir çıkmaz. Reel olanla, sanal olan arasındaki uçurumun kapanmasının çok zor olduğu krizden çıkış da uzun zaman alabilir.
Tüm dünyanın derin bir krizle karşı karşıya olduğuna değinen Leontyev, "Liberal ekonomistler krizin döngüsel olduğunu savunuyor. Ben buna katılmıyorum. Dolaşımda olan paranın karşılığı yok. Onlar eski buhran ve krizlerle kıyaslama yapıyor. Bence burada siyasi ve dünya güvenliğini ilgilendiren bir krizle örtüşme var. Kapitalizmin etkili sistemine geri dönelim deniyor. Bu zor. Tarihe baktığımızda hep değişim olmuş. 1940‘larda kimse sosyalizme bakalım demiyordu. Ya da daha önceleri feodalizmi yeniden kuralım savunmasını yapanlar yoktu" tespitinde bulundu.
İki kutuplu sistemin ardından
Yaşanan sürecin iki kutuplu sistemin dağılması ile irtibatlı olduğuna işaret eden uzman şu değerlendirmeyi yaptı: "Kapitalist ekonomi SSCB ile rekabet ederek ayakta kalabiliyordu. Bu ortamda SSCB yaşıyor olsaydı, kriz patlak vermezdi. Kimse buna müsade etmezdi. Çünkü bu sosyalist sistemin başarısı anlamına gelirdi. Bence SSCB‘nin dağılması krizin ilk adımı, mevcut sistemin çökmesi de ikinci adım oluyor. Bundan sonrası için dünynın nasıl şekilleneceğine bakmak gerekiyor. Bana göre yeni bir küreselleşme modeli gelişecek. Dev uygar birlikler oluşacak. Değerleri öne çıkaran dev kurumlar oluşacak."
ABD kendini tedavi edemiyor
ABD‘nin 1928 yılında yaşadığı ‘Büyük Buhran‘da değerli kâğıtların GSMH‘nın yüzde 20‘sine ulaştığını, sonunda bunun krize dönüştüğünü kaydeden Leontyev, çıkışın da ancak 2. Dünya Savaşı ile mümkün olduğunu hatırlattı. Mevcut krizde farkın Büyük Buhran‘la karşılaştırılmasının bile mümkün olmadığına değinen uzman, "Küresel ekonomide 60 trilyon dolar GSMH var. Değerli kağıt miktarı ise 2,5 katrilyon dolar. Reel olandan yaklaşık 40 kat daha fazla. Aradaki fark derin. Krizle mücadele programları pansuman çözüm. Tedavi değil. Sistem kendini tedavi edemiyor. SSCB‘nin son yıllarında yaşanan sürece benziyor. Krizin siyasi ve sosyal boyutlarının da ortaya çıkmasından endişe ediyorum" dedi.
Krizden kısa sürede çıkılmaz
Rusya‘da ekonomik krizi uzmanlarla sık sık değerlendirdiğini, bazılarının süreçten çıkış konusunda çok olumsuz düşündüklerini kaydeden Leontyev şu tespitlerde bulundu: "Önem verdiğim uzmanlardan geriye dönüşün mümkün olmadığını söylüyor. Kriz gelişiyor ve şekilleniyor. Krizden bir, iki ya da üç yılda çıkmak zor. ABD sosyal çağrılarla karşı karşıya kalacak. Uzun zamandır ABD yönetimi bunu yaşamadı. ABD plastik bir ulus. Ama parazit olmadılar. Şimdi böyle bir durum söz konusu. Amerika gelecek nesillere refah vaat ediyor. Şimdi bu hayalin çöktüğünü görüyoruz. Bundan sonraki nesil vaat olunan refah düzeyinde yaşayamayacak. Şimdiki Amerikan nesli gelecek nesillerin de payını yiyor."
