Konuşurken birbirimizi dinlemiyoruz

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü Başkanı Prof.Dr. Sibel Arkonaç, Türkiye'de insanlar konuşurken birbirini dinlemediğini, birbirinin yüzüne bakmadığını söyledi.

Mersin Üniversitesi (MEÜ) İletişim Fakültesi'nin davetlisi olarak kente gelen Arkonaç, Çiftlikköy Merkez Kampusu Prof. Dr. Uğur Oral Kültür Merkezi'nde gerçekleştirilen iki ayrı oturumda öğretim üyeleri ve öğrencilerle bir araya geldi. 'İnsana Dair Bilginin Başka Pencereleri' ile 'Söylem Analizi: Bir Başka Bakış Açısı' konu başlıkları altında sunum yapan Prof. Dr. Arkonaç, konferansında konuşma ve Türkçe konuşma üzerine yaptığı araştırmalar hakkında bilgi verdi.

Arkadaşlar arası konuşma haricinde tüm konuşmaların karşılıklı yapıldığını ancak konuşmanın birinin bir diğerinin söylediği üzerine inşa edilerek devam etmediğine dikkat çeken Sibel Arkonaç, şöyle konuştu: "Evde aile içi konuşmalar, patronla çalışan arasındaki konuşmalar ya da sokakta birbirini tanımayanların birbirine yol sorması sırasında kimse birbirini dinlemiyor. Konuşmalar karşılıklı yapılıyor ama birbirinin söylediğinin üzerine inşa edilerek devam etmiyor. Karikatür baloncukları gibi paralel gidiyor ama birbirinin yüzüne bakmıyorlar. Dolayısıyla konuşanların, konuşurken hedefi karşılıklı konuştuğu insanla ortak anlamaya varmak değil."

Yapılan analizlerde konuşmanın amacının ne olduğunu sorgulamaya çalıştıklarını anlatan Arkonaç, yapmış oldukları çalışmalarda; 'Bireyler, konuşurken ortak anlamaya varmayı amaçlamıyorsa neden konuşuyor?" sorusuna yanıt aradıklarını dile getirdi. Arkonaç, araştırmada; her ne konuşuluyorsa bağlamı devam ettirmek isteniyor diye düşündüklerini belirterek şunları söyledi: "Ama gördük ki; bağlam kimsenin umurunda bile değil. Özellikle evde  karı koca konuşmaları böyle. Biri akrabasının hastalığından bahsederken diğeri maçtan bahsedebiliyor. Arkadaş konuşmalarında, biraz daha ortak anlam kurma, dediğini doğru anlama teşebbüsleri var. Türkçe konuşanların hedefi, konuşmadan bekledikleri şey, karşılıklı birlikte konuşuyor olmayı sürdürebilmek."

Bilginin belli bir kültürde, belli bir zaman dahilinde sürekli dönüşüp değiştiğini kaydeden Prof. Dr. Sibel Arkonaç, bilginin kendine müdahil bir kavrayış olduğunu ve araçsallaştırılamayacağını ifade etti. Arkonaç, bilginin kendiliğinden hegomonik olmadığını vurgulayarak, konuşmasını da şöyle sürdürdü: "İktidar odakları bilgiyi, insanlar üzerinde hükmedici ilişki kurmak amacıyla araçsallaştırır ve gücünü kurar."