İhracatın küresel kriz nedeniyle geleneksel pazarlara daha zor yapılabilmesi ihracatçılar, yeni ve alışılmamış pazarlara yöneltti
İhracatın, dünyada yaşanan finansal ve ekonomik kriz nedeniyle Avrupa, ABD, Rusya gibi geleneksel pazarlara daha zor yapılabilmesi, 132 milyar dolarlardan 103-104 milyar dolarlara gerilemesi ihracatçıları, Latin Amerika, Afrika gibi yeni ve alışılmamış pazarlara yöneltti. Bu yöneliş, serbest ticaret anlaşması yapılması, hukuki sorunların ve yol sorunlarının halledilmesi gibi çözülmesi gereken birtakım sorunları da beraberinde getirdi. Devlet Bakanı Zafer Çağlayan başkanlığında Şili ve Brezilya‘ya düzenlenen 6 günlük Türk ticaret heyeti gezisine katılan Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mehmet Büyükekşi, Brezilya, Arjantin, Uruguay ve Paraguay‘ın oluşturduğu Mercosur ülkeleriyle yapılan Serbest Ticaret Anlaşması (STA) görüşmelerinin istenildiği gibi hızlı gitmediğini, sadece bir toplantı yapıldığını kaydetti. Büyükekşi, ‘‘bu da ticaretin önünde çok büyük engel teşkil ediyor. Gümrük birliği anlaşmasından sonra Türkiye zaten bütün üçüncü ülkelere ortak gümrük tarifesi (OGT) uyguluyor. Yapılan ithalatta ortalama yüzde 3,5 gümrük vergisi var. Ama biz Brezilya, Arjantin, Uruguay, Paraguay‘a ihraç etmeye kalktığımızda ortalama yüzde 30 gümrük uygulanıyor. Daha yükseği de, düşüğü de var. Bu, küreselleşen dünyada çok zor. Ama gördüğümüz kadarıyla şu anda Brezilya‘da korumacı politika var‘‘ dedi.
Büyükekşi, şunları söyledi: ‘‘Hem çifte vergilendirmenin önlenmesi anlaşmasının hem diğer konuların halledilmesi lazım. Türkiye, Brezilya‘ya daha çok otomobil ve yedek parçası, demir çelik, tekstil, kimyevi maddeler satıyor. Bu ihracatı daha geliştirmek gerek. Önceliğimiz, Brezilya ile 3 sene içinde 1,7 milyar dolarlık ticaret hacminin 5 milyar dolara yükselmesi. Bunun için de ticarette yoldaki taşların temizlenmesi lazım. Burada bir temsilcilik açılabilir. Öncelikle buraya bir ticaret ataşesi gönderilmesi gerekir.‘‘
Potansiyel olarak Afrika‘nın daha kolay, bakir bir pazar olduğunu, Latin Amerika‘nın da önemli olduğunu ama serbest ticaret anlaşmalarının yapılması gerektiğini vurgulayan Büyükekşi, ‘‘Örneğin Türkiye, Senegal‘e 90 milyon dolar ihracat yaparken, 2 milyon dolarlık ithalat yapıyor. Yani Afrika‘da ticaret dengesi bizim lehimize, oysa Latin Amerika‘da aleyhimize. Burası daha zor bir pazar‘‘ diye konuştu.
Bu pazarları ihmal ettiğimiz kesin
İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği (İTKİB) Yönetim Kurulu Başkanı İsmail Gülle, Latin Amerika pazarının büyüklüğünün tartışılamayacağını belirterek, ‘‘Pazarın büyüklüğü, burada ihracat potansiyelimizin olduğu, bugüne kadar bu pazarı ihmal ettiğimiz kesin. Burada çok büyük potansiyel yakalayabiliriz‘‘ dedi.
Gülle, yılbaşından beri Güney Amerika pazarına çalıştıklarını, bununla ilgili bir komite kurduklarını bildirdi. Almanya‘ya, Çin‘e 10 kere, Fransa‘ya 20 kere gitmesine karşın Latin Amerika‘ya ilk defa geliyor olmasının burayı ihmal ettiklerini çok net gösterdiğini kaydeden Gülle, bölgede çok büyük şirketler bulunduğunu, kısa zamanda netice alabileceklerini söyledi.
20 milyar dolarlık potansiyel var
İstanbul Metal ve Maden İhracatçıları Birliği (İMMİB) Yönetim Kurulu Başkanı Tahsin Öztiryaki, bugüne kadar ihracatının daha çok, yakın, çevre ülkelerle, Avrupa gibi Türkiye‘yi teknoloji, standart, kalite olarak yükseltebilecek, fayda sağlayacak ülkelerle yaptığını, bundan da fayda gördüğünü söyledi. Öztiryaki, şunları kaydetti: ‘‘Avrupa‘ya, ABD‘ye, çevre ülkelere ihracat yaparken, Türkiye ihracatı öğrendi, kalite standardını yükseltti, hizmetini iyi yapar hale geldi. Ve işte 132 milyar dolarlara geldik. Ama ekonomik krizin ihracatı 100 milyar dolarlara düşüreceği bugünlerde şimdi daha kolay ihracat yaptığımız ülkelerden, belki bu bizim için de önemli bir işaret oldu, ekonomileri gelişmekte olan, ekonomileri sağlam kalabilmiş ülkelere doğru yönlendirmeye imkan tanıdı. Örneğin, Arap ülkelerinde Kuveyt, Katar, Abu Dabi, Suudi Arabistan, Kuzey Afrika ülkeleri gibi yerlere hareket ettik ama bunun dışında gelişmekte olan ülkeler var. Mesela Afrika... Ve bize çok uzak olan, bizim ihracatçılar olarak gitmekte fazla da hareket edemediğimiz ülkeler vardı. Mesela Şili bize önemli bir imkan tanıdı Serbest Ticaret Anlaşmasıyla. Güney Amerika önemli bir nüfusa sahip. Gelişmekte olan, bize yakın dediğimiz Türk cumhuriyetleri kadar kapasiteli. Hem Şili‘de hem Brezilya‘da ihracatçılarımız bu ülkelerde nelerin yapılabileceğini algıladılar.‘‘Öztiryaki, Güney Amerika ülkelerine ihracat potansiyelinin hiç de 20 milyar dolardan aşağı olmadığını söyledi.
Türkiye‘nin Latin Amerika‘nın peşinden Afrika‘yı keşfetmesi gerektiğini belirten Tahsin Öztiryaki, ‘‘Afrika‘ya sanayicilerimizin gitmeyi düşündükleri ülkeler var. Gidince başlarına ne geleceğini bilmedikleri veya böyle hissettikleri ülkeler var. Bu durumu kırmamız lazım. Afrika‘nın ücra ülkelerinde ticaret yapılabilecek durumu anlatmamız, cesaretlendirmemiz, böyle bir tur da yapmamız lazım‘‘ dedi.
