Dünya engelliler haftası Görme engellileri görüyor muyuz? (II)
Görme engellilerin karşılaştıkları zorluklar
Şehirde yaşama alanı düzenlenmelidir
Yerel yönetimler ya da hükümet, ağaçların, elektrik direklerinin ve trafik işaretlerinin dikilmesine belli bir standart getirmelidir. Bunların konuldukları ve bulundukları yerler, görme engellilerin ve ortopedik engellilerin yaşam sahalarına engel oluşturmamalıdır.
Ağaçlar, elektrik direkleri ya da trafik işaretlerinin tamamı, aynı aralıklarla, aynı hizalarda konumlandırılmalıdır. Görme engelliler, nerede olursa olsun, karşılaşabileceği engellerin hangi durumda ve nerelerde olduğunu bilmelidir. Ayrıca ağaçların bulunduğu bölümler de görme engellinin kenar takibi yapabileceği şekilde yapılmalıdır. Trafik işaretleri ya da ağaç dalları, görme engellileri, engellemeyecek şekilde konumlandırılmalıdır. Özellikle ağaç dalları, uygun şekilde kesilmelidir.
Kaldırımlar, engel olmamalı!
Hem ortopedik engellilerin hem de koltuk değneği kullananların kaldırımlara daha kolay çıkabilmeleri için, kaldırım kenarlarının yola bakan ağızları mutlak surette eğimli olmalıdır. Ve bu eğimler mutlaka bir standarda bağlanmalıdır.
Bugün çok yaygın olan, esnafların mallarını kaldırımlarda sergilemesine kesinlikle izin verilmemeli en ağır cezai yaptırımlar uygulanmalıdır. Aynı şekilde kaldırımlara park edilen araçlar da engelli vatandaşlar için büyük sorun oluşturmaktadır. Kaldırımlarda oluşabilecek çukurlar ve su birikintileri de ortadan kaldırılmalıdır. Ayrıca, yeni şehir planlamalarında kaldırımların genişliği muhakkak artırılmalıdır. Geniş kaldırımlarda görme engellilerin takip ederek yürüyebileceği farklı zeminler olmalıdır. Bütün trafik ışıklarına sesli sinyalizasyon takılmalı Özellikle trafiğin yoğun, nüfusun kalabalık olduğu yerlerde ses sinyalizasyonu mutlaka bulundurulmalıdır. Trafik ışıklarından geçişler ya da yaya geçitleri uzaktan gelmekte olan sürücünün görüşünü engelleyecek şekilde virajlara yapılmamalıdır.
Yol ve kaldırım yapım çalışmalarında mutlaka görme engellilerin fark edebileceği şekilde barikatlar yapılmalı, yapım çalışması biter bitmez çukurların üzeri kapatılıp düzeltilmelidir. Bu gibi yerlerde engellilere yardımcı olunması için uyarıcı sesli levhalar bulunmalıdır.
Toplu taşıma araçları
Belediye otobüslerinde, durma düğmeleri bedensel engelli, kısa boylular ve çocuklar için mutlaka aşağılarda ve oturma yerlerine yakın yerlerde de olmalıdır.
Otobüs ve minibüslerdeki koltukların dizilişinde tek ya da en fazla iki çeşit standart getirilmelidir. Çünkü bu araçlara binen görme engelliler oturulacak yeri bulma ve koltuğun yönü konusunda zorlanmaktadırlar
Otobüsün hangi durağa geldiği ve sonraki durağın hangisi olduğu anonsla duyurulmalı ya da sesli sinyalizasyon yapılmalıdır. Bu hem görme engelliler için hem de şehrin yabancısı olanlar için kolaylık olacaktır. Ayrıca otobüslerin giriş kapılarına sesli sinyalizasyon konulması görme engellinin otobüse kolay binmesini ve inmesini sağlayacaktır. Özellikle ana arterler dışında kalan bölgelerde kalan duraklarda, görme engellinin gelen otobüsleri kolayca tanıyabilmesi için bazı teknikler geliştirilebilir. Örneğin Otobüs durağı ile otobüsler arasında, köprü otomatik geçiş sisteminde olduğu gibi elektronik bağlantı kurulabilir. Otobüs ve durağın 50-100 mt.
Gerisine monte edilecek manyetik bir cihaz (alıcı-verici) yardımı ile durağa gelen otobüsün hangi yöne gittiğini yine durakta bulunan bir mini hoparlör ile seslendirilmeli. Böylelikle görme engellinin bineceği otobüsü daha kolay bulması sağlanmalıdır. Bu fazla masraf gerektirmeyen basit bir yöntemdir. Üstelik bu hizmetten yaşlı kişilerle, okur-yazar olmayan kişilerde faydalanabilir. Tüm ulaşım araçları yollarında kenar çizgileri kullanılmalı Otobüs durakları görme engellilerin bastonlarıyla ve ayaklarıyla hissedebilecekleri şekilde zemini kaldırımdan farklı olmalıdır. Tren, tramvay ve metroda görme engellinin, bineceği kapıyı kolayca bulabilmesi için kapılara sesli sinyalizasyon yapılmalıdır. Ya da aracın belirli bir yerde durması sağlanarak açılan kapıya kadar olan kısımda zemin farklı olmalıdır. Örneğin; zemin düz ise, istasyona ya da durağa girişten veya merdivenden inişten itibaren kapının önüne kadar olan kısım tırtırlı olabilir. Bu, görme engellinin farklı zemini takip ederek kapıyı kolay bulmasını sağlayacaktır. Metrolarda da sarı çizgi, bastonla tanınabilecek şekilde tırtırlı ve 55-60 cm genişliğinde tutulmalıdır.
Vapur hatlarına neden sinyalizasyon konulmuyor?
Vapurlarda yolcuların inip-binme yerlerinin her iki tarafına sesli sinyalizasyon konulmalıdır. Ayrıca ortopedik engellilerin rahat inip-binmeleri için mekanik olarak vapura yanaşan iskeleler yapılmalıdır. Kalkacak ya da yanaşacak olan vapurlar bir başka vapura değil mutlaka iskeleye yanaşmalıdır. [Not: Bu yazı, yerel yönetimlerin dikkatini bu önemli soruna çekmek için, üretilecek çözümlerin hızlandırılması ümidiyle Ahmet Ünüvar‘ın ilgili çalışmasından özetlenmiştir]
