Et sektöründe yaşanan spekülasyon sonucu fiyatların tırmanması üzerine, aynı oyunlar şimdi de ekmek sektöründe deneniyor. Son 6 ayda un fiyatları 35 liradan 45-50 liraya kadar çıkarken, yüzde 15‘lik zam kararı da tartışılmaya devam ediliyor.
Fırıncılar Federasyonu‘nun ekmeğe yüzde 15 zam kararı tartışılmaya devam ederken, İstanbul Fırıncılar Odası Başkanı Fahri Özer, un fiyatlarında yaşanan değişime dikkat çekti. Son 6 ayda un fiyatlarının 34-35 bin liradan 45-50 bin liraya çıktığını kaydeden Özer, "Un fiyatlarında görülen artış spekülatif. Ette oynanan oyun burada da oynanıyor." ifadelerini kullandı.
Başkan Fahri Özer, ekmek zammı noktasında daha önce verdikleri taahhüde bağlı kalacaklarını ve yıl başına kadar ekmeğe zam yapmayacaklarını bildirdi.
Zamma tepki yağıyor
Türkiye Fırıncılar Federasyonu, buğday fiyatlarındaki artışı gerekçe göstererek, ekmek fiyatlarında yüzde 15‘lik artış yapılabileceğini duyurdu. Ancak bu açıklamaya Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu (TESK) ile Tüketiciler Birliği tepki gösterdi. TESK, ekmeğe zam kararının kendi uhdesinde olduğunu öne sürerken, Tüketiciler Birliği de federasyonun kararını mahkemeye taşımaya hazırlanıyor.
Un fiyatları arttı iddiası
Konuyla ilgili açıklamalarda bulunan İstanbul Fırıncılar Odası Başkanı Özer, federasyonun; un fiyatlarında görülen artışın ekmek fiyatlarına zammı kaçınılmaz hale getirdiği tespitine katıldı. Ancak kendilerinin 6 ay önce zam konusunda bir deklarasyon yayınladıklarını dile getiren Özer, "Yılbaşına kadar ekmeğe zam yapmayacağımızı taahhüt ettik. Bu sözün ardında duracağız. Herhangi bir zam yapmayacağız." dedi. İstanbul‘da fırıncılar, özellikle işçilik maliyetlerinden yana dertli. Bu noktaya dikkat çeken Fahri Özer, ocak ayı itibari ile işçi ücretlerine yapılacak zamlarla ortaya çıkacak maliyetleri yeniden gözden geçireceklerini belirtti. Fiyat artışına da buna göre karar vereceklerini aktardı. Ekmek fiyatlarının İstanbul ile Anadolu‘da aynı olmadığının altını çizen İstanbul Fırıncılar Odası Başkanı Özer, "Aydın ve Denizli gibi illerde fiyatlar olması gerekenin altında. Kanaatim o ki Türkiye Fırıncılar Federasyonu‘nun zam açıklaması bu iller için yerindedir." diye konuştu.
Fiyat artışı kabul görmedi
Ekmeğin kilogram fiyatı Türkiye Fırıncılar Federasyonu‘nun yaptığı zam ile 1,91 lira ile 3,25 lira arasında değişecek. Federasyonun verilerine göre ekmeğin kilogram fiyatı İstanbul‘da 2,83 liradan 3,25 liraya çıkabilecek. Ancak bu fiyat artışı İstanbul ve Ankara dahil pek çok ilde kabul görmedi.
Bakan Eker: Bizden onay ve görüş alınmış değil
Tarım ve Köyişleri Bakanı Mehdi Eker, ekmeğe yapılan zamda fırıncıların ortaya koyduğu gerekçenin tutarsız olduğunu öne sürdü. Un fiyatlarına gelen yüzde 21‘lik zammın ekmekteki maliyete etkisinin 5‘te 1 olduğunu kaydeden Eker, 2008 yılından bu yana buğdaya gelen zam dikkate alındığında ekmeğe etkisinin yüzde 4 olduğunu ifade etti. Eker, "Son iki yıl içinde buğday fiyatında ekmeğe gelen karşılığında yüzde 4 artış var" dedi.
Ekmek fiyatlarındaki artışı değerlendiren Bakan Eker, "Bizden onay ve görüş alınmış değil. Piyasada un var mı var. Buğday var. Buğdaya yüzde 18 zam geldi. Bunun yüzde 4‘ü ekmeğe zam olarak yansıyabilir" dedi.
Ekmek fiyatlarını rekabet koşulları belirliyor
Türkiye Fırıncılar Federasyonunun açıkladığı, ekmek kilogram fiyatına azami yüzde 15 zam sonrasında ekmeğin kilogram fiyatı 1,91 lira ile 3,25 lira arasında değişebilecek. Federasyonun verilerinde, halen kilogramı Ankara‘da 2,66 lira, İstanbul‘da 2,83 lira olarak belirtilen ekmeğin kilogram fiyatı Ankara‘da 3,06 liraya, İstanbul‘da 3,25 liraya yükselebilecek. Ancak, Ankara, İstanbul ve bazı illerdeki fırıncılar odaları mevcut fiyatların uygulanacağını, şu anda zam yapmayı düşünmediklerini açıklamıştı. Türkiye Fırıncılar Federasyonu‘nun maliyet hesabı yaparak ekmek tavan fiyatlarını açıklamasına karşın fiyatların belirlenmesinde belediye ekmek fırınlarının tutumu, satış kapasitesiyle il ve ilçelerdeki fabrikaların kapasitesi ve rekabet şartları etkili oluyor. Bu arada, daha önce ekmek kilogram fiyatı 2,50 lira olarak açıklamasına karşın bazı illerde bu rakamın altında bazı illerde ise bu rakamın üzerinde satış yapılıyordu.
TÜDEF:Un sıkıntısı yok yapılan zam gereksiz
Tüketici Dernekleri Federasyonu (TÜDEF) Genel Başkan Yardımcısı Ali Çetin, ekmeğe yapılan zammın temel nedeni olarak buğday fiyatlarındaki artışın gösterildiğini belirterek, buğday-un sıkıntısı, fiyat artışı ve ürün tedarik problemi bulunmadığını bildirdi. Çetin, yaptığı yazılı açıklamada, Fırıncılar Federasyonu‘nun ekmeğe yapılacak yüzde 15 oranındaki zammı değerlendirdi. Federasyonun ekmeğe yapılacak zamma buğday fiyatlarındaki artışı gerekçe gösterdiğini hatırlatan Ali Çetin, karara, üye Odaların bile karşı çıktığına dikkati çekti. Çetin, Federasyonun ‘‘2008 yılından bu yana ekmeğe zam yapmadığını‘‘ ileri sürdüğünü kaydeden Çetin, 2007 yılı sonunda zam yapıp, ‘‘2008‘de zam yapmadık‘‘ demenin teknik olarak doğru görünse bile uygulamanın 2008‘de başlaması nedeniyle bir aldatmaca olduğunu ifade etti.
Fırıncılar Federasyonu:Zam yürürlükte
Türkiye Fırıncılar Federasyonu Genel Başkanı Halil İbrahim Balcı, ekmek zammının uygulamaya girdiğini bildirdi ve ‘‘yeni yıla kadar ekmeğe zam yok‘‘ sözünün yanıltıcı bir ifade olduğunu söyledi. Balcı, ekmek zammı konusundaki basın toplantılarının medyada zam ve yetki tartışması şeklinde yer alması nedeniyle yeni bir açıklama gereğini duyduklarını ifade etti. Federasyonun ekmek fiyatlarının 30 ay gibi uzun bir süre artırılmadığını dikkate alarak, illerden gelen talepleri İstişare Kurulu‘nda değerlendirdiğini ve belirlenen fiyatların bir genelgeyle duyurulması kararı aldığını kaydeden Balcı, bu kararın alınmasında da, fırın çalışanlarının ücret artışı, akaryakıttaki fiyat artışları, maya, un ve diğer girdilerdeki artışların had safhaya ulaşmasının etkili olduğunu belirtti. Balcı, çıkarılan genelgede, 2008 yılından beri ekmek kilogram fiyatının 2,50 lira olduğunun göz önünde bulundurulduğunu, girdi maliyetlerindeki artış ve toplu sözleşmeler sebebiyle yeni dönem ekmek fiyat artışının yüzde 15‘i geçmemesi konusunda bilgilendirme yapıldığını ve ekmeğin kilogram fiyatının 2,85 liranın (300 gram 85 kuruş) üzerinde olmaması konusunda hassasiyet gösterilmesinin istendiğini vurguladı.
Tüketiciler Birliği:Fırsatçılık yapılıyor
Tüketiciler Birliği Genel Başkan Yardımcısı Mustafa Dinç, ekmeğe yapılan zamların piyasa koşulları ve ülke gerçekleriyle bağdaşmadığını, bu noktada zam yapılmasının fırsatçılıktan ibaret olduğunu savundu. Dinç, bu sezon ekmeklik buğday fiyatlarının 60 kuruş civarında olduğunu, 2008 yılına göre 10 kuruşluk bir artış yaşandığını belirtti. Buğdayın ekmek içindeki maliyet payının yüzde 21 olduğunu ifade eden Dinç, ‘‘Buğdaydaki 10 kuruşluk artışın ekmek fiyatlarına yansıması ise 2 kuruş olacaktır. Maliyete etki eden enerji, işçilik gibi diğer unsurlarda kayda değer bir artış yoktur. Ancak buna rağmen son bir yıldır zammın altyapısı hazırlanmakta ve ekmeğe zam geleceği açıklanmaktadır. Maliyetlerde zam gerektiren bir artış olmamasına rağmen psikolojik olarak zam açıklamaları yaparak bu güne kadar geldiler‘‘ dedi.
Federasyonun tek başına ekmeğe zam yapma yetkisi yok
Hatay Esnaf ve Sanatkarları Odaları Birlik Başkanı Abdulkadir Teksöz, ilde ekmeğe zam düşüncelerinin olmadığını belirterek, Türkiye Fırıncılar Federasyonu‘nun tek başına zam yapma yetkisinin bulunmadığını söyledi. Fırıncılar Federasyonu‘nu şov yapmakla suçlayan Teksöz, ekmek zammı kararını kimsenin tek başına alamayacağının altını çizdi. Teksöz, Türkiye‘de zam kararı alınmadan önce tüm fırıncılar odası başkanları ile görüşülmesi gerektiğini belirtti. Birlik yönetim kurulunun incelemesinin ardından, kararı, ilin valisine ve belediye başkanına takdim etmesi gerektiğini aktaran Teksöz, "Maliyet raporları Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü‘nce de incelenir. Ondan sonra o zam yürürlüğe girer." ifadelerini kullandı.
