Toplu görüşmeden toplu sözleşmeye geçilmesiyle birlikte sendikal yükü bir hayli artacak sendikaların başında Enerji Bir-Sen geliyor.
Her ne kadar hizmet kolu enerji, sanayi, madencilik şeklinde sınırlandırılsa da bu sektörlerdeki kitlerin farklı sektörlere dağılmasından dolayı Enerji Bir-Sen, geniş bir hinterlantta kamu sendikacılığı yapıyor. Şeker fabrikaları ve enerji kitleri başta olmak üzere tam 24 kurumda çalışan memurların hak ve menfaatlerini koruyup geliştirmekten mesul olan Enerji Bir-Sen, yeni döneme diğer hizmet kolundaki sendikalardan farklı hazırlanıyor.
Enerji, sanayi ve madencilik hizmet kolunda yeni dönemde nasıl bir kamu sendikacılığı yapılacağına dair değerlendirmelerde bulunan Enerji Bir-Sen Genel Başkanı Hacı Bayram Tonbul, memur sendikacılığında toplu sözleşmeli anayasal hakkın kazanılmasıyla birlikte yeni bir dönemin başlayacağının altını çizdi. Yeni dönemde iki türlü toplu sözleşme yapmayı planladıklarını anlatan Tonbul, "maaşlar, ücretler, tazminatlar, harcırahlar ve ödemeler gibi genel talepleri ilgilendiren toplu sözleşmeyi hükümet ile yetkili konfederasyon başkanları yapacak. Bu bir çerçeve anlaşması olacak. Arkasından bu çerçeve anlaşmasına bağlı kalmak şartıyla sendikalar, kurumları ilgilendiren çalışma şartları, sosyal haklar, giyim yardımı gibi daha kurumsal olan taleplerini hizmet kolu toplu sözleşmesiyle ilgili bakanlarla yapacak" dedi.
Enerji Bir-Sen‘in hizmet kolu bakımından bir hayli geniş bir hinterlandı bulunduğunu belirten Tonbul, tam 24 kurumda hizmet kollarının bulunduğunu kaydetti. Tonbul, şöyle konuştu: "Bizim hizmet kolumuzda kurumlar, çeşitli sektörlere dağılmış durumda. Örneğin, Çaykur çeşitli nedenlerle Sanayi Bakanlığı bünyesinden alınmış Devlet Bakanlığı‘na bağlanmış. Daha sonra Tarım Bakanlığı‘na bağlanmış. Çaykur, bir sanayi teşkilatı olmasına rağmen Tarım Bakanlığı bünyesinde bir kit haline gelmiş.
Dolayısıyla Çaykur için ilgili Tarım Bakanlığı ile, enerji kitleri dediğimiz EÜAŞ, TETAŞ, TEİAŞ ve bunun yanında TTK, TKİ gibi kurumlar için Enerji Bakanlığı ile KOSGEB için Sanayi Bakanlığı ile Özelleştirme İdaresi‘ne devredilen kitler için Maliye Bakanlığı ile hizmet kolu toplu sözleşme yapacağız. İşimiz bir hayli zorlaşacak. Memur sendikacılığında büro hizmet kolu bizimkisi ile benzerlik gösteriyor. Diğer sendikalar bir iki bakan ile müzakere yapacak ama bizler neredeyse bütün bakanlarla müzakere için bir araya geleceğiz" Sendika bünyesinde yeni bir birim oluşturarak burada uzmanlaşmış insanları istihdam edeceklerini bildiren Tonbul, Konfederasyon bünyesindeki ‘Toplu Görüşme Mevzuat Sekreterliği‘nin de ‘Toplu Sözleşme Sekreterliği‘ne dönüşeceğini anlattı.
Özelleştirmelerden çok dertliyiz
Hükümetin uyguladığı özelleştirme politikasından çok dertli olduklarını vurgulayan Tonbul, hizmet kollarında yapılan özelleştirmelerin sonucunda yetişmiş insan gücünün heba edildiğini kaydetti. Elektrik mühendisinin nüfus idaresine atandığını bildiren Tonbul, bu anlayıştan biran önce vazgeçilmesi gerektiğini ifade etti. Enerji Bir-Sen‘in üç yıldır genel başkanlığını yaptığını anımsatan Tonbul, "Bütün gücümüzü özelleştirilen kurumlardaki üyelerimizin alakasız bir kuruma atamalarının yapılmaması için harcıyoruz" tepkisinde bulundu. Buradaki çarpıklığa da işaret eden Tonbul, şöyle konuştu:
Başbakanın önünde imza atıyorlar Bakanlıkta unutuyorlar
"Hükümet bir karar alıyor. Bananlar Kurulu toplanıyor; biz elektrik dağıtımını özelleştireceğiz, personelini de 4046 yasa gereği diğer kamu kurumlarına göndereceğiz diyor. Hepsi altına imza atıyor. Başlıyor özelleştirme. İş-Kur diyor ki ben almıyorum, Sosyal Güvenlik diyor ki ben almıyorum. Maliye diyor ki ben şöyle şöyle alıyorum. Devlet Su İşleri diyor ki ben almıyorum. Karayolları diyor ki ben almıyorum. Ulaştırma Bakanlığı diyor ki ben almıyorum. Kitler hiç almıyor. Bir kere bu insanlar nereye gidecek? Adalet Bakanlığı‘na, Tarım Bakanlığı‘na ve Bayındırlık Bakanlığı‘na gidiyor. Bunlar da almam dese havuzda duracaklar. Bakın işte bu yapı daraldığı için elektrik mühendisi arkadaşlarımız nüfus müdürlüğüne atanıyorlar. Başbakanın önünde imza atıyorlar, içeri çekiliyorlar almıyorlar. Gelmek isteyen memurları kurumlarına kabul etmiyorlar. Ne zamana kadar, Başbakan‘a şikâyet gidene kadar... Böyle bir şey olmaz. Biz eforumuzun çoğunu burada harcıyoruz.
Enerji Bir-Sen olarak buradaki önerilerinin personelin özelleştirilen kurumlarda kalması yönünde olduğunu ifade eden Tonbul, dünyadaki özelleştirmelerinde bu şekilde yapıldığını söyledi. Almanya‘daki modeli incelediklerini kaydeden Tonbul, "Kamu memurları bir başka kuruma gönderilmiyor. Firma ile oturup anlaşma yapılıyor. Ne kadar memur ve işçi varsa bunlar devlet garantisinde çalışmalarına devam ediyorlar. Buna karşı devletin de firmalara tanımış olduğu bir takım muafiyetler var. Almanya, yetişmiş insan gücünü bu şekilde heba etmiyor. Bizde ise kolaycılık var" tepkisinde bulundu.
Elektrik hizmetlerini denetleyecek bir yapı yok
Diğer yandan elektrik sektöründeki özelleştirmelerden dolayı Türkiye‘yi büyük bir sorunun beklediğini söyleyen Tonbul, hizmetin sunumunda kontrol mekanizmasının bulunmadığını anlattı. "Örnek olarak Gümüşhane‘nin Şiran ilçesinin 30 km uzağındaki 10 hanelik bir köye bir arıza çıktığında firma bu arızayı rantablı görmediği için gidermeye bilir. Şuanda bunu yerelde kontrol edecek bir mekanizma yok" tespitinde bulunan Tonbul, şöyle konuştu: "İşte bu noktada bu hizmetin sürekliliğini sağlamak için, Enerji Bakanlığı‘nın kontrol hizmetlerini yapması için illerde taşra teşkilatları oluşturulsun. TETAŞ özelleştirmesinden giden mühendislerin bir kısmı buraya kaydırılsın ve şirketleri kontrol etsin. Çünkü bu yetki EPDK‘ya verilmesine rağmen EPDK‘nın da taşra teşkilatı yok. Bunun acısını da bir ay önce Kastamonu/İnebolu ilçesinde yaşadık. 12 gün elektrik kesik olduğundan dolayı insanlar ısınma ve aydınlanmak için lüks lambası kullandılar. Lüks lambasının da bozulması sonucunda 5 kişi aynı aileden zehirlenerek öldü. Bunları geri getiremeyiz ama bunun tedbirini almak zorundayız. Bizim önerimiz EPDK‘da olan bu yetkiyi alın şu anda illerde teşkilatmış olan TEDAŞ‘a verin veya TEDAŞ‘ı Enerji Bakanlığı‘nın il müdürlükleri haline getirin ve kontrol hizmetini bunlar yapsın. Bu arkadaşlarımız nüfus müdürlüklerine, icra müdürlüklerine gitmezler, devletlerine de küsmezler"
