Berat Gecesi nedir?
Berat gecesi, Kur‘an-ı Kerimin Levh-i Mahfuz‘dan dünya semasına toptan indirildiği gecedir. Buna inzal denir. Kadir gecesinde ise Peygamberimize il kez ve parça parça indirilmeye başlanmıştır. Buna da tenzil denir.
Yıllık program!
İbn Abbas radıyallahu anh‘tan rivayet edildiğine göre, hikmetli işlerin birbirinden ayırt edilmesi şu şekilde gerçekleşmektedir: Bu seneden gelecek seneye kadar meydana gelecek olayların hepsi ayrı ayrı melekler tarafından defterlere yazılır. Rızıklar, eceller, zenginlik, fakirlik, ölümler, doğumlar hep bu esnada kaydedilir. O yılki hacıların sayısı bile bu devrede takdir olunur. Herkesin ve her şeyin o sene içindeki mukadderatı kaydedilir.
Fahreddin er-Râzî‘nin açıklamasına göre bu defterlerin düzenlenmesi Berat Gecesinde başlar, Kadir Gecesi‘nde tamamlanarak her defter sahibine teslim edilir. [Hülâsâtü‘l-Beyân]
Berat Gecesi‘nin özellikleri...
Allah Teâlâ, bu gece Mümin kullarına ‘berat‘ yazar. ‘Berat, beraet‘ kelimesi ‘el-berâe‘ kelimesinin Türkçe‘ye dönüşen kullanım şeklidir. Beri olmak, aklanmak, temiz ve suçsuz çıkmak demektir. ‘Berâet‘ iki şey arasında ilişki olmaması, kişinin bir yükümlülükten kurtulması veya yükümlülüğünün bulunmaması anlamına da gelmektedir. Müminlerin bu gece günah yüklerinden kurtulup İlâhî bağışa ermeleri umulduğu için de bu geceye Berat Gecesi denmiştir.
Berat Gecesi ve Kudüs!
Bir kısım âlimlerin, kıblemizin Kudüs‘teki Mescid-i Aksâ‘dan Mekke‘deki Kâbe istikametine çevrilmesinin Hicret‘in ikinci yılında Berat Gecesi‘nde gerçekleştiğini kabul etmeleri de geceye ayrı bir önem kazandırmaktadır.
‘Affedilmek isteyen yok mu?‘
İbn Mace‘de aktarıldığına göre Efendimiz sallallahu aleyhi vesellem, Berat Gecesi‘nin feyzi ile ilgili şöyle buyurmuştur: "Şaban ayının on beşinci gecesi geldiğinde; geceyi uyanık ibadetle, gündüzü de oruçlu olarak geçirin. O gece güneş battıktan sonra Allah rahmetiyle dünya semasına tecelli eder ve şöyle seslenir: ‘İstiğfar eden yok mu, affedeyim ve bağışlayayım. Rızık isteyen yok mu, hemen rızık vereyim. Başına bir musibet gelen yok mu, hemen sağlık ve afiyet vereyim‘ Böylece tan yerinin ağarmasına kadar bu şekilde devam eder." [İbn Mace]
‘Şaban‘ın on beşinci gecesi, mağfiret gecesidir!‘
Üç aylara ayrı bir ruh ve mana içinde giren Efendimiz aleyhissalâtu vesselam, özellikle Şaban ayına özel bir özen gösterir, başka zamanlarda görülmemiş bir derecede ibadete ve âhiret işlerine yönelirdi. Bu ayın çoğu günlerini oruçlu geçirirken, gecelerini de diğer gecelerden çok farklı bir şekilde ihya ederdi.
Bir Berat Gecesi‘nde uyanıp da Resulullah aleyhissalâtu vesselamı yanında bulamayan Hz. Aişe Validemiz kalkarak Efendimizi aramaya başlar. Sonunda Peygamberimizi Cennetü‘l-Bakî mezarlığında başını semaya kaldırmış halde buldu. Peygamberimiz aleyhissalâtü vesselam mübarek hanımına Berat Gecesi‘nin faziletini şöyle anlattı:
"Muhakkak ki, Allah Teâlâ Şaban‘ın on beşinci gecesinde dünya semasına rahmetiyle tecelli eder ve Benî Kelb Kabilesinin koyunlarının kılları sayısınca insanları mağfiret eder." [İbn Mace]
"Bu kişiler hariç herkes affedilecek"
"Muhakkak ki, Allah Teâlâ, Şaban‘ın on beşinci gecesinde rahmetiyle yetişip her şeyi kuşatır. Bütün mahlûkatına mağfiret eder. Yalnızca müşrikler ve kalpleri düşmanlık hissiyle dolu olup insanlarla zıtlaşmaktan başka bir şey düşünmeyenler müstesna..."
"Yüce Allah bu gece bütün Müslümanlara mağfiret buyurur, ancak kâhin, sihirbaz yahut müşahin (çok kin güden) veya içkiye düşkün olan veya ana babasını inciten yahut zinaya ısrarla devam eden müstesna..." [et-Tergîb ve‘t-Terhib]
"Allah Teâlâ Şaban‘ın on beşinci gecesi tecelli eder ve ana-babasına asi olanlarla Allah‘a ortak koşanlar dışında kalan bütün kullarını bağışlar." [İbn Mace, Tirmizi]
Bu geceyi nasıl ihya edelim?
Gecenin manevi değeri dolayısıyla namaz, Kur‘ân tilaveti, zikir, teşbih ve istiğfarla geçirilmesi, bu gece vesilesiyle muhtaçlara yardım ve benzeri hayırlı amellere özel bir önem verilmesi müstehaptır.
İşlenen sevaplı amellerin değeri başka zamanlarda on ise, Berat Kandili‘nde yirmi bindir. Meselâ başka zamanlarda okuduğumuz bir tek Kur‘ân harfine on sevap veriliyorsa, bu gecede her bir harfine yirmi bin sevap verilmektedir.
Bu bakımdan tam bir ihlâsla çalışıp ihyasına gayret gösterebildiğimiz takdirde Berat Kandili elli bin senelik bir ibadet hayatının sevabını bir gece içinde bize kazandırabilir.
"Onun için elden geldiği kadar Kur‘ân okumak ve istiğfar ve salâvatla meşgul olmak büyük bir kârdır." [et-Tergib ve‘t-Terhîb]
Efendimizin dilinden Berat Gecesi...
"Şu beş gecede yapılan dua geri çevrilmez; Regaib gecesi, Berat gecesi, Cuma gecesi, Ramazan ve Kurban bayramı gecesi." [İbn Asakir]
"Berat gecesi göklerin kapıları açılır, melekler müminlere müjde verir ve ibadete teşvik ederler." [Nesai, Beyhaki]
"Şaban ayının 15. gecesi, rahmet-i ilahi dünyayı kaplar, herkes affolur. Ancak haksız yere Müslümanlara düşmanlık besleyen ve Allah Teâlâ‘ya ortak koşan mağfiret olunmaz." [Beyheki]
"Allah Teâlâ Berat gecesinde, kâfirler hariç, müminleri mağfiret eder. Kindarları da, bu huylarını bırakıncaya kadar mağfiret etmez." [Taberani, Beyhaki]
‘Affedilmek isteyen yok mu?‘
İbn Mace‘de aktarıldığına göre Efendimiz sallallahu aleyhi vesellem, Berat Gecesi‘nin feyzi ile ilgili şöyle buyurmuştur: "Şaban ayının on beşinci gecesi geldiğinde; geceyi uyanık ibadetle, gündüzü de oruçlu olarak geçirin. O gece güneş battıktan sonra Allah rahmetiyle dünya semasına tecelli eder ve şöyle seslenir: ‘İstiğfar eden yok mu, affedeyim ve bağışlayayım. Rızık isteyen yok mu, hemen rızık vereyim. Başına bir musibet gelen yok mu, hemen sağlık ve afiyet vereyim‘ Böylece tan yerinin ağarmasına kadar bu şekilde devam eder." [İbn Mace]
