Apartmanlaşan Cami

Türkiye hızla şehirleşiyor, şehir hızla apartmanlaşıyor.

Belki gecikmiş ama hazırlıksız bir şehirleşme içinde seyreden Türkiye'de toplumsal değerlerde onulmaz bir aşınma yaşanmaktadır. Şehirleşme ile gelen manevi değerlere sahip çıkma oranı, erozyona uğrayan kesime oranla çok küçük.

Şehirleşme seyrini sürdüren Türkiye'de, büyük şehirlerde yaşanan, sadece soyut yalnızlıklar değildir. Çocukluğu köyde ve gecekondu muhitinde geçen insanlar, on, onbeş yıl sonra kendilerini binbir problemli şehrin içinde adeta tecrit edilmiş bir halde bulmaktadırlar. Böylesi bir yapılanmada cami, asırlar boyu sürdürdüğü fonksiyonlarına ek olarak yeni fonksiyonlar icra edebilecek, toplumsal çözülmeye karşı ayrı bir önem arzetmektedir. Bu noktada devletin yersiz endişelere kapılıp caminin fonksiyonsuzluğunu sürdürmesine gayret etme yerine, mevcut kurumlardan hiçbirinin sahip olmadığı onarım gücünü camiye iade etmekle kalmayıp bu onarım gücüne yeni güçler katarak Batı'nın yüz, yüzelli yıl önce yaşadığı büyük acıları toplumun daha küçük ölçeklerde yaşamasına yardımcı olması gerekir.

Apartmanlar yalnızlıklarının anıtlaştığı, komşulukların unutulduğu binalar haline gelirken, camiler bu psikolojik ve sosyolojik problemi de çözümleyen mekânlar olarak fonksiyon icra etmeliydi. Apartmanın yapısından kaynaklanan, asansörün de; apartmanda yabancılaşmayı hızlandırıcı bir faktör olarak görev yapıp sosyal münasebetlerin zayıfladığı, komşulukların nerede ise kalktığı, akrabalıkların unutulduğu kentte; camiler apartmanlaşmamalı, camiler ihtiyarlamamalı.

Şehirleşmenin arttığı veya tamamlandığı yerlere karşı; köy ve gecekondu semtlerindeki camiler, sosyal kaynaşma açısından daha güzel bir görünüm arzetmektedirler. Şehirlerde apartmanlaşmanın olumsuzluklarını yok edecek camiler, yer yer apartmanla paralel görünümdeler. Safta omuz omuza duran insanlar, kapıları birbirine kapalı karşılıklı iki daire sakini gibi duruyorsa camiler de apartmanlaşıyor demektir. Bu tehlikeli durumun ortadan kalkması için cemaat, imam, müezzin, müftü, Diyanet teşkilatı ve devlet ayrı ayrı gayret göstermek zorundadır. Çoğunlukla bu gayretlerin tersine bir seyir izlediği gözlenebilmektedir.