ATO araştırmasına göre Türkiye‘nin dış ticaret açığının başlıca sebebi, ar-ge‘ye yeterince yatırım yapmayarak yüksek teknoloji ürünlere ödenen milyar dolarlar. 432 ton demirle 1 ton ilaç, 2 bin 612 tır çimento ile 1 tır bilgisayar, 1 tır domatesle 7 kilo domates tohumu, 1 otobüse 1 kilo kalp pili alabiliyoruz.
Türkiye‘nin 432 ton demir satışından elde ettiği gelirle 1 ton ilaç, 2 bin 612 tır çimento satışından elde ettiği gelirle 1 TIR bilgisayar, 1 TIR domates satışından elde ettiği gelirle de sadece 7 kilo domates tohuma satın alabildiği savunuldu.
Ankara Ticaret Odasından (ATO) araştırmaya ilişkin yapılan açıklamada, Ar-Ge‘ye yaptığı yatırım tutarı bazı uluslararası şirketlerden bile düşük kalan Türkiye‘nin, ileri teknoloji ürünleri ihracatının toplam ihracatı içerisindeki payının yüzde 3‘te kaldığı, ağırlıklı olarak ‘‘katma değeri düşük ucuz ürünler ihraç eden Türkiye‘nin‘‘ 2009 yılındaki dış ticaret açığının yarısından fazlasının ileri teknoloji ürünleri dış ticaretinden kaynaklandığı kaydedildi.
Açıklamada, ATO‘nun yaptığı belirlemelere göre; Türkiye‘nin ileri teknoloji ürünü ihracatının 2009 yılında 3,1 milyar dolar düzeyinde kaldığı, aynı yıl yapılan toplam 102,1 milyar dolarlık ihracatın sadece yüzde 3‘ünün ileri teknoloji ürünleri olarak isimlendirilen, ‘‘Hava taşıtları, uzay araçları, aksam ve parçaları, Eczacılık ürünleri, Ofis, Muhasebe ve Bilgi İşleme Makineleri, Radyo, Televizyon, Haberleşme Teçhizatı ve Cihazları ve Tıbbi Aletler, Hassas Optik Aletler ve Saatler‘‘den meydana geldiği belirtildi.
Türkiye‘nin aynı yıl yaptığı ileri teknoloji ürünleri ithalatının ise 15,5 milyar dolar olarak gerçekleştiği ifade edilen açıklamada, Türkiye‘nin 2009 yılında yaptığı 140,8 milyar dolarlık ithalatının yüzde 11‘ini ileri teknoloji ürünlerinin oluşturduğu kaydedildi. Açıklamada, ham petrol, doğal gaz ve petrol ürünleri ithalatı hariç tutulduğunda ise ileri teknoloji ithalatının toplam ithalat içerisindeki payının yüzde 14‘e çıktığı belirtildi.
Dış ticaret açığının nedeni
2009 yılında 38,7 milyar dolar olan Türkiye‘nin dış ticaret açığının yüzde 32‘sini oluşturan 12,4 milyar dolarlık kısmının ileri teknoloji ürünü dış ticaretinden meydana geldiği belirtilen açıklamada, ham petrol doğal gaz ve diğer enerji ürünleri hariç tutulduğunda ise dış ticaret açığının yaklaşık yüzde 98‘inin ileri teknoloji ürünleri dış ticaretinde verilen açıktan kaynaklandığının hesaplandığı kaydedildi.
Açıklamada, yüksek teknoloji endüstrilerinin, Ar-Ge yoğun endüstriler olduğu için genel olarak yüksek katma değerli, diğer bir ifadeyle ‘‘yükte hafif pahada ağır‘‘ mal üretiği, ihracatı ağırlıklı olarak orta ve düşük teknoloji ile tarım ürünlerine dayanan Türkiye‘nin ise kelimenin tam anlamıyla ‘‘yükte ağır, pahada hafif‘‘ mal üretip sattığı ifade edildi.
Bir bilgisayara 612 kilo çimento
Türkiye dışarıdan ortalama 570 dolardan (kilosu ortalama 156 dolar) bir adet dizüstü bilgisayar alabilmek için kilosu 6 sentten 2 bin 612 kilo çimento satmak zorunda kalıyor. Bir TIR‘ın ortalama 24 ton taşıdığı dikkate alırsa Türkiye 1 TIR dolusu dizüstü bilgisayar alabilmek için 2 bin 600 TIR dolusu çimento satıyor.
‘‘Cep telefonunun kilosuna ambalaj ve diğer aksesuarları da dahil 295 dolar ödeyen Türkiye‘nin demir-çeliğin kilosunu ise ortalama 44 sentten sattığına dikkati çekilen açıklamada, yani bir TIR dolusu cep telefonu alabilmek için 670 TIR dolusu demir satmak gerektiği kaydedildi.
Bir tır ilaç için 582 tır un
Bir TIR ilaç alabilmek için 582 TIR dolusu ekmeklik un, 1 TIR dolusu aşı alabilmek 2 bin 88 TIR dolusu krom cevheri 1 kilo Alprazolan isimli ilacı almak için 1 TIR dolusu (yaklaşık 25 bin kilo) anorganik kimyasal ürün satmak gerekiyor.
ATO Başkanı Aygün:
Ne kadar Ar-Ge o kadar katma değer
Ato Başkanı Sinan Aygün, Ar-Ge‘ye bir uluslararası ilaç firması kadar bile kaynak ayıramayan Türkiye‘nin yüksek teknolojiye seyirci kaldığını belirtti. Ar-Ge yoğun sektörlerin çok yüksek katma değerli ürünler üretip sattığına dikkati çeken Aygün, Türkiye‘nin ileri teknoloji ürünü ihracatının, toplam ihracatının yüzde 3‘ünü oluşturduğu, hatta AB‘nin hesaplamalarına göre bu oranın yüzde 1,7 civarında kaldığını kaydetti. Aygün, buna karşılık ileri teknoloji ürünü ithalatının toplam ithalatın yüzde 11‘inden fazlasını oluşturduğunu belirtti.‘‘
Bir kilo kalp pili 1 otobüs
‘‘Türkiye 2009 yılında 30,5 milyon dolar vererek 9 bin 158 adet kalp pili ithal etti. Kalp pilleri için pil başına ortalama 3 bin 380 dolarlık bir ödeme yapıldığı dikkate alındığında, bir kalp pili alabilmek için yaklaşık bir TIR dolusu arpa vermek gerektiği ortaya çıkıyor. Bir kalp pilinin 20-25 gram olduğu dikkate alındığında da bir kilo kalp pili 168 bin doları buluyor. Buna göre de bir kilo kalp pili bir otobüsün değerine ulaşıyor.
Domates yerine tohumu
Açıklamada, Türkiye‘nin sadece ileri teknoloji ürünlerinde değil, tarım ürünlerinde de benzeri bir durum yaşadığına vurgu yapılarak bir kilo domates tohumu alabilmek için 3 bin 429 kilo domates satmak gerektiği, bir başka ifadeyle 7 kilo domates tohumunun bir TIR dolusu domatese denk düştüğü öne sürüldü.