Şubat ayında başlayan ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş, küresel enerji güvenliğini doğrudan etkileyen en kritik gelişmelerden biri olarak tarihe geçti.
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gerilim, sadece bölge ülkelerini değil, tüm dünyayı derinden sarstı.
İran’ın saldırılara karşı misilleme olarak Boğaz’daki trafiği engellemesi ve ABD’nin buna karşılık deniz ablukası uygulaması, enerji piyasalarında büyük bir belirsizliğe yol açtı.
Stratejik suyolunda yaşanan kesinti, petrol fiyatlarında sert yükselişleri beraberinde getirirken, tanker trafiğinde de ciddi aksamalar meydana geldi.
- PETROL YÜKSELDİ, PİYASALAR ALARM VERDİ!
Hürmüz Boğazı’nda geçişlerin durma noktasına gelmesi, başta petrol ve doğalgaz olmak üzere enerji tedarik zincirlerinde yeni bir kriz başlattı.
Savaş sürecinde Trump yönetiminin aldığı abluka kararları ve İran’ın buna verdiği karşılık, krizi daha da derinleştirdi.
Bölgedeki tansiyonun yükselmesiyle birlikte enerji ithalatçısı ülkeler alternatif tedarik yolları arayışına girerken, piyasalarda “krizin uzun süreceği” endişesi hâkim oldu.
- KALICI BARIŞ İÇİN MÜZAKERELER SÜRÜYOR!
Haziran ayında yürütülen diplomatik temaslar sonucunda taraflar arasında ateşkes ve mutabakat zaptı gündeme geldi.
Bu kapsamda Hürmüz Boğazı’nın yeniden güvenli şekilde açılması, mayın temizleme operasyonlarının başlatılması ve deniz trafiğinin kontrollü biçimde normale dönmesi için çalışmalar hız kazandı.
Ancak bölgede kalıcı barışın sağlanması için kritik başlıklar hâlâ masada duruyor.
Geçişlerin güvenliği, olası geçiş ücretleri, askeri varlığın azaltılması ve tarafların ateşkese uyup uymayacağı, müzakerelerin en önemli gündem maddeleri arasında yer alıyor.
ABD Başkanı Donald Trump ise yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı’nın açık kalacağını ve herhangi bir abluka uygulanmayacağını belirtti.
- "İRAN NÜKLEER DENETİMLERE İZİN VERDİ!"
Başkan Trump, konuya ilişkin yaptığı açıklamada şu ifadelere yer verdi:
"İran'ın itirazlarına ve aksine yaptığı yanlış beyanlara, ayrıca ABD'nin zaferini olabildiğince küçük ve önemsiz göstermek için elinden gelen her şeyi yapan sahte haberlerin bombardımanına rağmen, İran gelecekte (sonsuza dek!!!) en üst düzey nükleer denetimlere tamamen ve eksiksiz olarak razı oldu. Bu, 'Nükleer Dürüstlüğü' sağlayacaktır.
Eğer buna razı olmasalardı, daha fazla müzakere olmazdı! İran'ın yaptığı bu ve diğer önemli tavizlere dayanarak, Hürmüz Boğazı'nın açık kalmasına ve daha fazla deniz ablukasının uygulanmamasına izin vermeyi kabul ettim.
Bununla birlikte, ablukanın yeniden uygulanması gerekirse, ki bu şu anda oldukça düşük bir ihtimal gibi görünüyor, tüm gemiler yerinde kalacak.
ABD Hazine Bakanlığı'nın serbest bıraktığı para ve/veya yaptırımlar, ABD tarafından kontrol edilen bir emanet hesabına yatırılacak ve yalnızca Amerika Birleşik Devletleri'nden, büyük Amerikalı çiftçilerimizden mısır, buğday ve soya fasulyesi de dahil olmak üzere gıda ve tıbbi malzeme satın almak için kullanılacaktır.
Bunlar İran'ın çok acil ihtiyacı olan şeyler.
Bu bir insani kriz ve çok geç olmadan şimdi yardım etmenin gerekli olduğunu düşünüyorum.
Görüşmeler iyi gidiyor!
Bu konuya gösterdiğiniz ilgi için teşekkür ederim."