NBŞ yani suni tatlandırıcı, Türkiye‘de dünya piyasasına göre iki kat daha pahalı tüketiliyor.
Bu tatlı kârdan dolayı başta Cargill olmak üzere sektörde faaliyet gösteren firmalar, ürettikleri NBŞ‘lerin tamamını iç piyasaya veriyor. NBŞ kotalarının da her yıl Bakanlar Kurulu kararıyla yüzde 50 arttırılması NBŞ firmalarının kârına kâr katıyor. Pancardan üretilen şekerdeki her bir gram azalma ise NBŞ firmalarının Pazar payını kuvvetlendiriyor.
NBŞ kotalarının arttırılması pancar üretimini baltalıyor...
Bugün ülkemizde NBŞ üretiminin artması, pancar şekeri üretiminin ve dolayısıyla pancar üretiminin azalması anlamına geliyor. Bunun da ülkemiz açısından son derece önemli sonuçları oluyor. Buna göre, 2009/2010 yılında NBŞ kotasının yüzde 15‘e çıkarılmasıyla NBŞ üretimi 135,5 bin ton arttı. Bu kota artırımının ülke ekonomisine verdiği zararı hep birlikte görelim. Bir dekar şeker pancarından ortalama 500 kg. şeker elde edildiğini düşünelim. NBŞ 135,5 bin ton arttığına göre pancar şekeri üretimi de 135,5 bin ton azalacak demektir. Bunun anlamı ise 271 bin dekar alanda pancar tarımı yapılmayacak demektir.
NBŞ‘nin yüzde 50 artırılması 10 bin kişiyi işinden ediyor
Tarım ve sanayide ortalama 26 dekar pancar tarımı ile 1 kişiye istihdam kapısı açılıyor. 271 bin dekarın istihdam karşılığı ise 10 bin 423 kişi ediyor. Yani NBŞ kotasının yüzde 50 arttırılması, tam 10 bin kişinin ekmeğini elinden almakla eş değer taşıyor.
Diğer yandan pancar çiftçisi ise; pancar tarımında dekar başına çiftçi kazancının 142 TL olduğu göz önüne alındığında 38 milyon 482 bin lira gelir kaybı yaşıyor.
NBŞ‘deki kota artımının ülke tarımı ve ekonomisine verdiği zararlar bitmekle bilmiyor.
Nişasta kökenli şeker kotasının yüzde 50 artırılarak yüzde 15 seviyesine çıkarılması ile; Bu yıl 270 bin dekar daha az pancar ekilmesine, Pancar ekim alanlarının yüzde 10 oranında daralmasına, 135.5 bin ton civarında daha az pancar şekeri üretilmesine, Yaklaşık 200 köyde pancar ekiminin yasaklanmasına, 20 bin pancar üreticisinin mağdur edilmesine,
Pancardan şeker üreten 2 fabrikanın kapanmasına bu fabrikalarda çalışan binlerce kişinin işsiz kalmasına sebep olacak.
NBŞ sektörünün hâkimi Cargill
Bugün ülkemizde, kotası bulunan 5 NBŞ firması bulunuyor. Bu firmalar Cargill, Amylum Nişasta, Pendik Nişasta, Tat Nişasta ve Sunar Nişasta‘dan oluşuyor.
NBŞ sektöründeki 936 bin tonluk toplam kurulu kapasitenin 440 bin tonu Cargill‘e ait. Cargill‘in kendi tesisleri ile Ülker‘le yarı yarıya orta olduğu Pendik Nişasta ile birlikte dikkate alındığında, Cargill‘in toplam kotası ve pazar payı yaklaşık yüzde 60‘a ulaşıyor.
Pancar ve şeker fabrikalarımızı nasıl koruyabiliriz?
Şeker sanayisinin özelleştirilmesi, görüldüğü üzere ülkemizin geleceği açısından çok büyük ekonomik ve sosyal sonuçlar doğurabilecek. Peki, ne yapılmalı? Stratejik öneme sahip olan bu sektörümüzü nasıl yaşatabiliriz?
İşte burada sektör için hazırladığı raporlarla ve özelleştirmeler karşısında verdiği hukuk mücadelesi ile ön plana çıkan Şeker-İş Sendikası‘nın önerilerine göz atmamız gerekiyor.
Öncelikle şeker fabrikalarının özelleştirme kapsamından çıkarılmasını isteyen Şeker-İş Sendikası‘nın, bu talebi ‘istemezük‘ anlayışından öte sektörü sorgulayan, çözüm önerilerini ortaya koyan, gerekirse her türlü fedakârlığı yapmaya hazır bir anlayışın ürünü olarak ortaya çıkıyor.
‘Üretici, işçi ve devlet‘in içinde bulunduğu bir yapı ile sektörün dünyanın yıldızı haline getirilebileceğini gerekçeleri ile sıralayan Şeker-İş Sendikası, Şeker Kanunu Değişiklik Tasarısı hakkındaki görüşleri ile de bunu ortaya koyuyor.
* Şeker-İş Sendikası‘nın görüş ve önerileri şöyle:
-NBŞ kotası AB uygulamalarında olduğu gibi yüzde 2 seviyelerine düşürülmeli.
-Sektörü destekleyecek bir fon kurulmalı. Bu fonla çiftçi ve üreticiler desteklemeli. İhracatın teşvik edilmesi sağlanmalı.
-Şeker fabrikaları teknolojik ve ölçek büyüklüğü açısından yenilenmeli, teknik eleman eksikliği giderilmeli, yarı yarıya düşen kapasite kullanımı arttırılmalı.
-Sektör pancar üreticisi, şeker işçisi ve devletin bir arada yer alacağı bir yapılanma ile düzenlenmeli.
-Gereksiz şeker ithalatı önlenmeli. Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgesindeki sosyal amaçlı çalışan fabrikalara yatırım desteği verilmeli.
-Şeker verimi ve üretim maliyetlerini düşürmek için tarıma, üreticilere ve sektöre AB seviyelerinde destek sağlanmalı.
-Sektör ithalata karşı korunmalı.
Şeker-İş Sendikası bu önerilerini ortaya koyduktan sonra kendi namına fedakârlıktan kaçınmayacağının da altını çiziyor. Pancar üretiminin ve şeker sanayinin devamı için ücretler dahil her türlü fedakarlıkta bulunmaya hazır olduklarını ortaya koyan Şeker-İş Sendikası, bu tavrı ile ne kadar samimi olduğunu da gösteriyor.
Saadet Partisi Genel Başkanı Prof. Dr. Numan Kurtulmuş: Hasan‘a kota Hans‘a özel yasa
"İşçimiz işini kaybedecek. Daha önemlisi yüz binlerce şeker pancarı üreticimiz tarımsal üretimden elini çekecek. Ortada bu kadar acı bir tablo var. Bundan dolayı özelleştirmeye karşı çıkmak vatanseverlik borcudur. Bu özelleştirmeler tamamen IMF direktifleriyle yapılmaktadır. Rakamlar ortada; Türkiye‘de özelleştirme sadece ve sadece faiz ödemelerinin bir kısmının karşılanması için heba edilmiştir. Özelleştirilen yerler üretken bir şekilde ekonomiye kazandırıldı mı? Hayır. Bütçede oluşmuş açığın ve cari açığın azaltılması için bir yamama aracı olarak görülmüştür. Şeker pancarı üretimine 2000 yılında kota kondu. Bu kota niçin var? Bunu düşünmek bile yeter bence. Pancara kota getirilirken nişasta bazlı tatlandırıcı üreten firmalarının önü açılmaktadır. Mesela Cargill çıkarılan özel yasalarla korunmaktadır. Niye? Bizim Ahmet, Mehmet pancar üretiminden elini çekiyor ama Johns‘lar, Hans‘lar üretmeye devam ediyor. Bu özelleştirmelerden vazgeçin. Yoksa tarih önünde bu özelleştirmelere imza atanlar, onay verenler mahkûm olacaklardır. Büyük bir vebalin altına gireceklerdir."
Şeker Sanayinde kâr marjları (% )
Ürünler En Düşük En Yüksek
GDO‘lu ithal mısırdan
Üretilen NBŞ 587 711
GDO‘suz ithal mısırdan
Üretilen NBŞ 334 414
Yerli mısırdan Üretilen
Pancar Şekeri 38
Tablodan da görüldüğü gibi, gerek şeker sanayi sektörü açısından ve gerekse de sağlık açısından büyük tehlike barındıran nişasta bazlı şekerler olarak bilinen kimyasal destekli sentetik tatlandırıcıların üretim temeli, sadece ticari ve kâr elde etme amaçlarına dayanıyor.