Sürücülerin gözü kulağı her akşam akaryakıt tabelalarından gelecek olası indirim haberlerine kilitleniyor. Küresel piyasalarda savaş dönemindeki fiyat artışlarının silinmesiyle birlikte petrol fiyatlarında sert bir gerileme yaşansa da, bu düşüşün yurt içindeki pompalara bir türlü yansımaması vatandaşın isyan noktasına getirdi. "Petrol düşüyor ama bizim fiyatlar neden yerinde sayıyor?" sorusu sokaktaki herkesin dilindeyken, Ankara'dan gelen resmi yanıtlar piyasadaki çok bilinmeyenli denklemi gözler önüne serdi. Vatandaşın ucuz yakıt beklentisinde hesaplar yine şaştı.
Muhalefet Sordu, Bakanlık Detayları Paylaştı
Uluslararası piyasalarda brent petrolün varil fiyatı 74 dolar civarına gerilerken, ABD ham petrolü (WTI) ise yüzde 4'lük çöküşle 70 doların altına indi. Ortadoğu ve Afrika'dan gelen petrol arzının bollaşmasıyla küresel fiyatlar aşağı yönlü hareket ederken, Türkiye'deki durgunluk İYİ Parti Denizli Milletvekili Yasin Öztürk tarafından verilen soru önergesiyle Meclis'e taşındı.
Eleştirilere yanıt veren Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, akaryakıt fiyatlarının 1 Ocak 2005'ten bu yana serbest piyasa koşullarında belirlendiğini hatırlattı.
Tabelaları Belirleyen 3 Faktör Ne?
Bakan Bayraktar, ham petrol fiyatındaki düşüşe rağmen pompa fiyatlarının aynı kalmasını veya artış göstermesini, fiyat oluşumunun çok katmanlı yapısına bağladı. Yurt içinde akaryakıt fiyatlarının sadece ham petrole bakılarak hesaplanamayacağını belirten Bakan, sistemin işleyişini üç ana bileşenle özetledi:
-
Ürün Fiyatı: Rafineri çıkış veya ithalat maliyetleri,
-
Sektör Payı: Dağıtıcı ve bayi marjları,
-
Vergi Yükü: Fiyatın içine doğrudan yedirilen ÖTV ve KDV oranları.
Uluslararası piyasalardaki ham petrol düşüşünün pompaya yansımamasına navlun (taşımacılık) maliyetleri, iç piyasadaki döviz kuru hareketleri, ürünlerin kendi arz-talep dengesi ve dönemsel gelişmelerin eş zamanlı olarak etki ediyor.
"Maliye Bakanlığı'na Sorun"
Fiyatların bu unsurların birlikte değerlendirilmesiyle nihai halini aldığını ifade eden Bakan Bayraktar, işin vergi ve enflasyon boyutuna da dikkat çekti. Akaryakıttaki yüksek vergi düzenlemelerinin ve enflasyonist etkilerin kendi bakanlığının yetki alanında olmadığını kaydeden Bayraktar, bu konuda Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan görüş alınması gerektiğine işaret etti.
Küresel piyasalarda Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğinin rahatlamasıyla düşen petrol fiyatlarına karşı, iç piyasadaki kur ve vergi dengesinin ne yöne evrileceği merak ediliyor.