Beatles hayranlığıyla başlayan İngilizce merakı ona sadece istihbaratın kaplarını açmadı, Rusya’nın geleceğine şekil veren bir devlet adımı olmasının da taşlarını döşedi.
Geçtiğimiz günlerde 73 yaşında hayatını kaybeden Sergey İvanov, KGB’nin 1960’lardan itibaren CIA ve MI6’ya karşı elde etiği üstünlüğü yavaş yavaş kaybetmeye başladığı yıllarda göreve başladı.
‘Cambridge Beşlisi’ ‘Manhattan Projesi’ gibi karşı istihbarat operasyonlarıyla dünya istihbarat tarihine damga vuran KGB, 80’li yıllardan itibaren o eski ihtişamından uzaklaşıyordu. Çifte ajan Oleg Gordievsky’in 1985 yılında Sovyetlerden İngiltere’ye kaçışı bu geriye gidişin en açık göstergesi oldu. Bu kaçış KGB’de büyük bir tasfiye dalgasına neden olmuştu.
Bu geriye gidişe rağmen, İvanov’un jenerasyonu ki buna Putin ve Paturşev de dahil edebilir, kişisel beceri ve kabiliyetleriyle önemli istihbari faaliyetlere imza attılar. Aynı şehirde doğdular ve aynı şehirde KGB’de işe başladılar, karşılıklı odalarda merhabalaşmayla sınırlı kalan ilişkileri, ülke toprakları dışında çok daha samimi bir kardeşliğe dönüştü. İvanov ile Putin’in KGB’nin Leningrad şubesinde başlayan yoldaşlıkları 29 Haziran’da son buldu.
Uzun yıllar sonra Putin’i en fazla üzen olaylardan birinin İvanov’un vefatı olduğunu söyleyebiliriz. Putin’in İvanov’a sevgisinin en temel taşı, İvanov’un kendisine olan sadakatiydi.
Putin İvanov’un vefatının ardından yayınladığı başsağlığı mesajında onun sadakatine duyduğu derin saygıyı şu sözlerle ifade etti: “Bu kaybın ne kadar derin ve telafisi mümkün olmayan bir kayıp olduğunu tüm kalbimle hissediyorum. Sergey İvanov, Rusya'ya adanmış, ülkemizin gelişimine ve egemenliğinin güçlenmesine muazzam katkılar sağlamış bir insandı. Bilgisi, deneyimi ve enerjisi, kamu hizmetinin en karmaşık ve sorumluluk gerektiren alanlarında her zaman talep görmüştür. Görev aldığı her pozisyonda, enerjik ve son derece yetkin bir lider olmasının yanı sıra, son derece güvenilir ve dürüst bir insan olduğunu da kanıtlamıştır. Sergey İvanov, meslektaşları, yoldaşları ve arkadaşları tarafından – onu tanıyan ve onunla birlikte çalışma ayrıcalığına sahip olan herkes tarafından – saygı görüyordu. O, hafızalarımızda işte böyle kalacak."
…
Soğuk Savaş döneminde dünya da iki istihbarat örgütü vardı İngiliz istihbarat teşkilatı MI6 ve Sovyet istihbarat teşkilatı KGB. Bu iki kurumun çekişmesi çoğu zaman ülkelerinin ve liderlerinin de önüne geçmiştir. Londra ve Moskova merkezli dünya da İvanov’un ilk görev yerlerinden birinin Londra olması tesadüf değildi. İvanov öğrencilik yıllarında Londra’da bulunan Ealing Teknik Koleji'nde kısa süreli eğitim alması tesadüf değildi.
İvanov, 1979 yılında İngiltere’nin Sovyet Büyükelçiliği'nde İkinci Sekreter olarak görev yaptı. 1983 yılında İngiltere tarafından “PERSONA NON GRATA” ilan edildi. Moskova’ya geri döndü, Fakat burada fazla kalmadı yine İngiltere’nin nefes borusu olan İngiliz Milletler Topluluğu üyesi olan Kenya’nın Sovyet Büyükelçiliği’ne atandı. İvanov için Rusya’nın İngiltere aklıydı diyebiliriz.
Kendisine en sevdiği yazarlar sorulduğunda hiç çekinmeden, Agatha Christie ve casusluk romanlarının bir numarası John le Carré ismini vermişti. Göreve bıraktıktan sonra verdiği bir röportajda MI6’yı övüp CIA’yı yermesi, gazetelere yansımıştı.
Putin 15 yıl, İvanov ise 17 yıl dış istihbaratta görev yaptı. Avrupa yıllarında Putin ile olan arkadaşlıklarını pekiştirdiler.
- KGB KÜLLERİNDEN ONLARLA DOĞDU
Takvimler 1991 yılını gösterdiğinde Sovyetler Birliği yıkılmış yerine yeni bir Rusya inşa edilmeye başlanmıştı. Boris Yeltsin liderliğine başlayan bu inşa da KGB’ye yer yoktu.
Yeltsin olası bir darbe korkusuyla eski KGB çalışanlarını yeni kurulan düzenden uzak tutmak istedi, ama bunda başarılı olamadı, çünkü KGB’nin insan kaynağından başka hiçbir kurum, kişi, Rusya’nın geleceğini inşa edemezdi. Yeltsin ve çevresi bunu gördü. Batılılar, Rusya’yı kapanın elinde kaldığı bir ülke durumuna getirdiler. Çeçenistan’daki direniş Yeltsin’i çok yıpratmıştı. Bir anlamıyla Çeçen cihadı Rusya’da devlet aks değiştirmesine neden oldu. Direniş, Moskova’nın itibarını sarsmış, sarmaya da devam ediyordu. Bu gidişatı gören Yeltsin’in çaresizdi ve tek seçeneği eski KGB kurmaylarıydı.
Yeltsin 1999 istifa edip yerini geçici olarak Federal Güvenlik Servisi (FSB) direktörü Putin’e bırakmak zorunda kaldı. Bu Rusya’yı KGB’ye teslim etmek anlamına geliyordu.
15 Kasım 1999'da Sergey İvanov, Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin'in kararnamesiyle Rusya Güvenlik Konseyi Sekreteri olarak atandı ve Ağustos 1999'da geçici Başbakan olan Vladimir Putin'in yerini aldı. Bu atamalar KGB’nin küllerinden yeniden doğduğu anlamına geliyordu öylede oldu. 2000 yılında yapılan seçimlerde Putin yüzde 60 oy alarak devlet başkanı seçildi.
- BUGÜNKÜ RUS DEVLET AKLININ ŞEKİLLENMESİNDE ROL OYNADI
2001 yılında Sergey İvanov, Putin tarafından Savunma Bakanı olarak atandı. Bu dönemde Rus ordusunu yeniden yapılandırdı. Bakanlığı döneminde NATO ile de önemli ilişkiler geliştirdi ama Rusya’nın hiçbir zaman NATO üyesi olmayacağının da altını çizdi. NATO’ya hep mesafeli durdu.
2003 yılında Kırgızistan’a Kant Rus Hava Üssü’nü kurdu. Bu üs Rusya’nın 1991 yılından sonra ülke toprakları dışında kurduğu ilk hava üssü oldu. Açılışa Putin ile birlikte katıldı.
Bugünkü Rusya ve Çin arasında yaşanan işbirliğinin temelleri de yine İvanov’un bakanlığı sırasında atıldı. 2005 yılında, Rusya ve Çin “Barış Misyonu 2005” adlı ortak bir askeri tatbikat düzenledi. Bu tatbikat, modern tarihte iki ülke arasında düzenlenen büyük ölçekli ilk tatbikat oldu.
2007 yılında bakanlıktan ayrıldıktan sonra Putin sonrası için Medvedev ile birlikte adı geçen iki isimden biriydi. Buna rağmen tartışmalardan hep uzak durdu, kişisel bir heves ve kariyer peşinde olmadı.
Putin, Medvedev’i işaret edince kayıtsız şartsız Medvedev’i destekledi. Geçtiğimiz satırlarda “Uzun yıllar sonra Putin’i en fazla üzen olaylardan birinin İvanov’un vefatı olduğunu söyleyebiliriz.” derken tamda bunu kastetmiştim.
Medvedev’in Başbakanlığı döneminde 2008'den Aralık 2011'e kadar başbakan yardımcısı olarak görev yaptı, 22 Aralık 2011'de Genelkurmay Başkanı oldu. Bu görevden sonra çeşitli bakanlıklar yapan İvanov Putin’in özel temsilciliği görevinde de bulundu.
Vefatına kadar üst düzey yöneticilik yaptı, çok sayıda madalyası ve nişanı olan İvanov için Putin’in sır küpüydü diyebiliriz. 1997’den itibaren adım adım bugünkü Rusya’nın askeri ve siyasi doktrinini inşa ettiler.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’un taziye mesajında İvanov'u “Modern Rusya'nın gelişimine paha biçilmez kişisel katkılarda bulunan seçkin bir devlet adamı" olarak nitelemesinin sebebi de buydu.
İvanov’un ölümüyle KGB’nin soğuk savaş dönemine damga vuran istihbaratçılarından biri daha eksilmiş olmuştu.
…
- KURTLAR VADİSİ İLE NE İLGİSİ VAR?
Peki Kurtlar Vadisi dizisinde yer alan Alexander İvanov karakterinin Sergey İvanov ile ne ilgisi var.
Sergey İvanov’un büyük oğlu Aleksandr İvanov, 2014 yılında 37 yaşından Birleşik Arap Emirlikleri'nde ölü bulunmuştu. Tatilde olduğu belirtilen İvanov’un yüzerken öldüğü açıklandı. İvanov, oğlu öldüğünde Genelkurmay Başkanıydı. Bu ölümle ilgili çok fazla spekülasyon yapılmış, ama İvanov konuşmamayı tercih etmişti. Bazı yayın organlarında Aleksandr’ın boğularak öldüğü, ufak kızının da yanında olduğu yazıldı.
Aleksandr İvanov, 2005 yılında Moskova'da araba kullanırken 68 yaşındaki emekli Svetlana Beridze'ye çarparak ölümüne sebep olmuştu. Bu olay Rusya’da uzun süre gündem olmuş, İvanov’un babası tarafından ceza almaktan kurtulduğu iddia edilmişti. Aleksandr bu olaydan sonra gözlerden uzak bir yaşamı tercih etmişti.
Vadi’de konu edilen karakterlerden Aleksandr İvanov’un babasının Rus Ordusunda general olduğu bilgisine yer verilir, bu generalin adı da Sergey İvanov’dur. Burada bize ilk çağrışım yapan, Sergey İvanov’un ta kendisidir, çünkü yapan, Sergey hayatta da KGB’den General rütbesiyle emekli olmuştur.
İvanov, Vadi’de ilk olarak 37.bölümde 5 Şubat 2004 yılında seyircinin karşısına çıkarıldı 10 Haziran 2004 yılında yayımlanan 53. bölümde Polat Alemdar tarafından öldürülerek diziden ayrıldı.