Daha önce tüketimi canlandırmak için vergi indirimlerini yürürlüğe koyan hükümet, kriz döneminde zorlanan tüketiciye yönelik yeni önlemleri devreye soktu.
Kredi kartlarına ilişkin üç yeni düzenleme yapılırken, döviz geliri olmayan şirketlerin döviz kredisi almasının da yolu açıldı. Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Ali Babacan, düzenlediği basın toplantısıyla alınan kararları açıkladı. Babacan şunları söyledi: "Yurtiçinden döviz cinsi kredi kullanmadaki kısıtlamalar nedeniyle firmalar sıklıkla bankaların yurtdışı şubelerinden kredi kullanmaktadır. Mart sonu itibariyle yabancı para cinsinden sağlanan 139 milyar dolarlık kredinin 35 milyar dolarlık kısmı bankaların yurtdışı şubelerinden kullanılmıştır. Bu Türkiye‘nin borçluluk göstergelerini olumsuz etkiliyor. 2008 sonu itibariyle özel sektörün bankaların yurtdışı şubelerindeki mevduatı 33 milyar dolar. Tüketiciler dövize endeksli kredi nedeniyle kur riskine açık durumda.
Döviz geliri olmayan şirkete döviz kredisi
Firmaların riskini artırmayacak yeni bir sisteme geçiyoruz. Döviz geliri olan yine kredi kullanmaya devam edecek. 18 ay olan vade sınırı kalkıyor. Döviz geliri olmayanlara da kredi kullanma imkanı sağlanıyor. Bu kapsamda şirketler, vadesi 1 yıldan, tutarı 50 milyon dolardan fazla olmak üzere döviz kredisi kullanabilecekler. Alt sınır olmasının sebebi, risk kontrolünün daha iyi yapılabilmesi."
‘Karta değil, ihtiyaç kredisine yönelin‘
Kredi kartlarına yönelik de düzenleme yapıldığını kaydeden Babacan şu bilgileri verdi: "Kriz ortamında finansmana erişim ve kredi geri ödemelerinde bazı sıkıntılar yaşanıyor. Kredi kartı borcunda son dönemde diğer kredi türlerine göre daha hızlı artış var. 2009 Nisan sonu itibariyle kart sayısı 2002‘nin üç katına ulaşmış durumda. Kartta takibe düşme oranı krizin etkisiyle hızlı bir artış gösterdi. Kredi kartı bir ödeme ve nakit kullanım aracıdır. Kredi kartı borçları öteleme aracı değildir. Tüketici kredilerinde kart faizi en yüksek faize sahip. Bir konut, bir taşıt kredisinde çok daha düşük faizler söz konusu. Vatandaşların ihtiyaç kredisi sistemine yönelmesini öneriyorum. Oradaki faiz oranları kredi kartı faizine oranla çok daha düşük.
3.500 limite kadar kart aidatı 35 lira
Kredi kartlarıyla ilgili üç önemli ayak var. Düzenlemeyle yıllık kart kullanım bedeli 3.500 liraya kadar olan kartlarda 35 lira, 3500 ve daha fazla olan kartlar için limitin yüzde 1‘ini geçmeyecek şekilde belirlenecek. Kart hamili iptal ettirmek istediği zaman borcunu 90 gün içinde ödemek kaydıyla iptal edebilecek.
Asgari tutar yüzde 10‘a düşebilecek
Asgari ödeme tutarını yüzde 30‘a kadar artırmaya ve yüzde 10‘a kadar azaltmaya BDDK yetkili olacak. Şu an bu oran yüzde 20 olarak uygulanıyor.
Sistem nasıl işleyecek?
Mayıs 2006‘ya ait 1000 liralık bir borç üç yılda 1502 lira olacak. Eğer kart borçlusu 60 gün içinde öderse 1502 lirayı ödeyerek borcunu kapatacak. 6 ayda ödemek isterse tutar 1562 lira olacak ve 260 lira eşit taksitle ödenecek. 36 ayda ödemek isterse aylık taksit 52 lira oluyor. Kasım 2008‘de borca düşen birinin aylık yüzde 5‘lik gecikmeyle borcu 1.081 lira oluyor. 36 aya kadar aylık 37 liralık taksitlerle bu borcu ödemek mümkün olacak.
Yaklaşık 900 bin kişiyi kapsıyor
Kredi kartında tahsili gecikmiş borç oranı 3.107 milyar lira düzeyinde bulunuyor. Nisan sonu itibariyle tahsili gecikmiş kredi kartı sayısı 1.3 milyon, kişi sayısı 874 bin 657 seviyesinde.
Borçların yarısı 1000 liranın altında
Babacan, takipteki borçların yaklaşık yarısının 1000 lira ve altındaki borçları kapsadığını söyledi. Borçlu vatandaşların yarısı aylık 37 lira taksitle borcunu ödeyebilecek.
Kart borçlarını taksitle ödeme imkânı
31 Mayıs 2009 tarihi itibariyle ödeme ihtarı çekilmiş, icra takibi başlamış ya da banka tarafından takibe uğramış kredi kartı borçları için yeni bir ödeme planı uygulanacak. Borçlular kanun çıktıktan sonra 60 gün içinde bu imkandan yararlanabilecekler. 31 Mayıs 2009 tarihine kadar geçen sürede ödemeye esas borç tutarı hesaplanacak. Ödemeye esas borcun 30 gün içinde ödenmesi durumunda herhangi bir faiz hesaplanmayacak. Taksitle ödeme olursa borcun tutarı 6 aylık vade için 1,04, 12 ay için 1,28 katsayıyla çarpılacak. Oranlar belirlenirken tüketici kredi faiz oranlarına yakın oranlar alınarak ödeme sıkıntısına girilmesi engellenecek."
Özince: Kredi kartı, borçlanma aracı değil
Türkİye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Ersin Özince, kredi kartı borçlularının önemli bölümünün önceki düzenlemeye rağbet etmediğini kaydederek, ‘‘Bu defa çok daha mütekamil bir yasa hazırlığı içine girildi. Kredi kartı borçluları bundan mutlaka yararlanmalı‘‘ dedi. Ersin Özince, Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Ali Babacan‘ın basın toplantısında, bankacılık sektörünün döviz cinsi kredi kullanımı ve kredi kartı borçlarının yapılandırılmasıyla ilgili düzenlemelere bakışı hakkında bilgi verdi.
Döviz cinsi kredi kullanımının Birlik tarafından uzun yıllardır talep edildiğini belirterek, mevcut uygulamada Türk reel sektörünün borçlanma ihtiyacının ‘‘çok önemli bir bölümü‘‘ yurtdışına kaydığını, bunun da haksız rekabet yarattığını kaydeden Özince, ‘‘Düzenleme, 32 sayılı kararın ilanından bu yana belki de Türkiye‘nin serbest piyasa ekonomisine geçişiyle ilgili en büyük ve nihai adımlardan bir tanesi olacak‘‘ dedi.
Özince, kredi kartlarıyla kullanımıyla ilgili düzenlemeyi değerlendirirken de kredi kartları konusunda bir çok bankanın yapılandırma faaliyetine girdiğini, ancak bu faaliyetlere bir düzen getirmek açısından çalışmanın önem taşıdığına işaret etti ve sektörün düzenlemenin ‘‘yanında olduğunu‘‘ belirtti. Kredi kartının bir borçlanma aracı olmadığının altını çizen Özince, ‘‘Kredi kartı pahalı bir kredi yöntemi olmaya devam edecektir. Kredi kartı ucuz olmayacaktır, bunun temerrüd, gecikme faizi de ucuz olmayacaktır, çünkü bu bir ödeme aracıdır. Bu kesinlikle ödeme aracının ötesinde kullanılmamalıdır‘‘ diye konuştu.
ATO Başkanı Aygün: Kart yıllık ücretleri tümüyle kaldırılmalı
Ankara Ticaret Odası (ATO) Başkanı Sinan Aygün, temerrüte düşen 874 bin kredi kartı kullanıcısı için getirilen yeniden yapılandırmanın yerinde bir adım olduğunu ancak, kart faizlerinin makul bir oranla sınırlandırılmadığı sürece bir süre sonra yeniden aynı sorunla karşı karşıya kalınacağını bildirdi. Uygulamayla hem 874 bin kart borçlusunun büyük bölümünün ‘korkulu rüya görmekten kurtulacağını‘ hem de bankaların, bu koşullarda tahsil etme olasılığı bulunmayan 3,1 milyar liranın önemli bir bölümünü tahsil edebileceğini ifade eden Aygün, şöyle dedi: ‘‘Bankalar kredi kartının ‘borçlanma değil ödeme aracı; olduğunu söyleyip duruyor. Ancak bankaların uygulamaları sonucu kredi kartı Türkiye;de bir borçlanma aracına dönüşmüş durumda. Yıllık mevduat faizinin yüzde 10‘a kadar düştüğü bir ortamda bankalar kredi kartlarına yıllık yüzde 50 faiz uyguluyor. Kart faizi bu kadar yüksek kaldığı sürece her iki-üç yılda bir yeni bir yen