1 Yaşında: ‘Onu cesaretlendirin‘
Ben merkez‘cidir, hep alır hiç vermez.
Kendi bildiğini yapmakta ısrarcıdır. Defalarca aynı şeyi tekrar edebilir.
Sahiplenicidir. Her şeyin sadece ona ait olmasını ister, paylaşmaya pek yanaşmaz.
Yürür, koşar, iter.
Her şeyin tadına bakmak ister.
Birçok şeyi kendi yapmak ister.
Kendini keşfetmeye yoğunlaşmıştır.
Anne babanın koyduğu sınırları, test eder.
İyi, kötü, evet, hayır, aşağı yukarı bilmez.
İlk bağımsızlık deneyimlerini yürümeye başladığını ortaya koyar. Koşarak sizden uzaklaştığında peşinden gelmenizi bekler. Çünkü bağımsızlık deneyiminde, güven aramaktadır.
Yaparak, yaşayarak, deneme-yanılma yoluyla öğrenir, çevreyi keşfeder.
2 Yaşında ‘Onu onaylayın!‘
Yeteneklerini sergilemek konusunda ısrarcıdır.
İnisiyatifi eline almak, her şeyi kendi başına yapmak ister.
Taklitçidir. Model almaya ve özdeşim kurmaya başlar.
Onaylanmak ister.
Farklılığını fark eder.
Anne babanın isteklerine karşı koyar.
Doğru yanlış davranışlar, değerler ve kurallar kazandırmaya başlayacağı dönemdir.
Dik yürüyebilir, koşabilir, tırmanabilir ve isteklerini açık bir şekilde ifade edebilir.
Yemeğini kendi yiyebilir.
Tuvalet eğitimi bu dönemde verilebilir.
Sürekli yeni oyunlar ister. Saklambaç vb. oyunlar oynayabilir.
Akranlarına benzemeye isteğiyle kendi istekleri çatışabilir.
Akranları ile olmaktan zevk alır ama oyuncaklarını paylaşmaz.
2, 5 yaşından itibaren duygu patlamaları ve öfke nöbetleri olabilir.
İsteklerini ağlayarak, vurarak, tekmeleyerek yaptırmaya çalışır ama bu bir saldırganlık değildir.
Emredici ve talepkar görüntüsü kendine güvensizliğindendir.
Anne babasını kontrol edebiliyor olması ona güven verir.
Taleplerinizi ya duymazdan gelir ya da taleplerinize ‘hayır‘ der. Bildiğini yapmaya devam eder.
Hayal ile gerçeği ayıramaz. Rüyaları gerçek zanneder.
Kişiliğin sağlıklı gelişimi için gücün kendisinde olduğuna ve çevresindekileri yönettiğine inanmaya ihtiyacı vardır.
3 Yaşında: ‘Olumlu davranışlarını övün‘
Daha az bencil ve annesine daha az bağımlıdır.
Yaşıtları ile oynamaya ve paylaşmaya başlar.
Bitmek bilmeyen sorunları vardır. (Neden, nasıl, niçin)
Hayalle gerçeği ayırmaya başlar.
Başkalarının duygularını anlayabilir.
İtaatin bağımsızlığı kaybetmek olmadığını anlar.
Kurallara uymaktan hoşlanır.
Kendini kontrol ettiği ve temel ihtiyaçlarını göre bildiğinde kendine güven artarken, bunları yapmıyor olmak utanç duygusu oluşturur. (Örn: Dışkısını tutup tutamamak gibi)
Kendi kendini yönetmek ister.
Kolay karar verir. Atılgandır.
Bu dönemde kekeleyebilir parmağını emebilir, bazı korkuları olabilir. Bunlar güvensizlik ve sığınma ihtiyacından kaynaklanır.
Gülme, konuşma, bakma gibi baskıcı yaklaşımlar onun güvensizliğini arttırır. Dikkat etmek gerekir.
4 Yaşında: ‘Ona ilgi gösterin!‘
Bu yaş, karşı gelme yaşıdır.
Sınırları zorlar, mübalağa yapar.
Kahkaha ile güler, yüksek sesle ağlar.
Sevgisi de nefreti de aşırıdır.
Maymun iştahlıdır.
Kaba konuşur ve ebeveyninin yüz ifadesini seyretmekten zevk alır.
Masal anlatılmasından ve anlatmaktan hoşlanır.
Cezadan kaçmak için yalan söyleyebilir. Ama o bir yalancı değildir.
Eline aldığı her şeyin kendisine ait olduğuna inanır ama o bir hırsız değildir.
Otoriteye meydan okur. Böylece bağımsızlığını güçlendirir.
Kuralların ve ahlaki değerlerin nedenini anlamaz.
Zaman zaman akranlarına karşı saldırganlaşır.
Hemcinsi olan aile bireyleri ile çatışma yaşar.
Sebebi açıklanmak şartıyla cezalar verilebilir.
Çocuklara bu yaşta, doğru - yanlış kavramları verilmeli ve ahlaki değerler kazandırılmaya çalışılmalıdır.
5 Yaşında: ‘Onu çok sevdiğinizi sıkça söyleyin ve çabalarını destekleyin‘
Kendi kendine yeter.
Sosyal ve uyumludur.
Kendinden emindir.
Şekilcidir.
Daha iyi olma çabası içindedir.
Annesi dünyanın merkezidir.
Dikkatli ve kararlıdır.
Nazik, yardımcı ve dosttur.
Geri bildirimlere karşı daha duyarlıdır.
Kendini yöneltme çabası devam eder.
Pasif direniş sergiler.
‘Beni seviyor musunuz?‘ sorusunu sık sık sorar.
Bu dönemde onu başkalarının yanında terbiye etmemeli ve utandırmamalısınız.
6 Yaşında: ‘Onu, başarılı olabileceği aktivitelere yönlendirin‘
Tembel ve kararsızdır.
Sürekli fikir değiştirir.
Uyumsuzluk yeniden baş gösterir.
Arkadaş ilişkileri gelişirken aile ilişkileri zayıflar.
Bireysel oyunların yerini grup oyunları alır. Ama oyunun kurallarını o koyar.
Anneyle bütünleşmiştir.
Bağımsızlık onu kaygılandırdığı için her şeyi kontrol altında tutmak ister.
Birinci olmak, övünmek, sevilmek ister.
Başarısızlığa tahammülü yoktur.
Dikkate alınmak ister.
Çok hassas ve duygusaldır.
Eleştirilere karşı çok duyarlıdır.
Her zaman dürüst değildir.
Oyun ortamları fırtınalı geçer.