Erzincan Kemaliye’nin gizemli baharatı Zetrin…
Zetrin, bilimsel araştırmalarla yeniden keşfediliyor.
Sahi, doğal bitki çeşitliliği, geleneksel dibek üretimi ve sağlık üzerine etkileriyle Zetrin baharatının sırları nedir?
Binlerce yıldır Fırat’ın kıyısında, sarp kayalıkların ve zengin bir biyoçeşitliliğin gölgesinde saklanan kadim bir gelenek, modern bilimsel mercek altında yeniden keşfediliyor.
Erzincan’ın Kemaliye ilçesine özgü, unutulmaya yüz tutmuş bir lezzet olan ve sadece doğanın sunduğu bitki çeşitliliğiyle hayat bulan "Zetrin" baharatı, biyolojik zenginliği ve üretimindeki eşsiz emek süreciyle bilimsel bir araştırmanın merkezine oturdu.
DOĞA VE EMEKLE HARMANLANAN BİR KÜLTÜR
Zetrin baharatı, sıradan bir baharat karışımı olmanın çok ötesinde, botanik bir şöleni andıran karmaşık bir yapıya sahip.
İçeriğinde, bölgeye özgü endemik bir tür olan ve baharata ismini veren Origanum acutidens (Zemul-Zetrin otu) başta olmak üzere, doğadan toplanan yaklaşık 90 farklı bitki taksonu kullanılıyor.
Mart ayında başlayan ve Eylül ayının sonuna kadar süren hummalı bir toplama sürecinin ardından, bu bitkiler geleneksel yöntemlerle kurutuluyor.
ÜRETİM SÜRECİ SANCILI!
Üretim süreci, sabır ve yüksek iş gücü gerektiren teknik detaylarla dolu:
* İşleme Teknolojisi: Kurutulan bitkiler, ceviz, badem, kavun ve karpuz çekirdeği gibi çeşitli tohumlarla birleştiriliyor.
* Taş Dibek Mucizesi: Tüm malzemeler, teknolojik öğütücüler yerine yüzyıllardır kullanılan "dibek" adı verilen taş havanlarda demir tokmaklarla dövülüyor.
* Doğal Koruma: Karışımın lezzetini uzun süre koruması için sadece tuz ekleniyor; hiçbir sentetik koruyucu kullanılmıyor.
YENİ BİR UFUK
Bilimsel analizler, bu baharatın sadece lezzet değil, aynı zamanda yüksek oranda antioksidan, antimikrobiyal ve antiinflamatuar özellik taşıdığını ortaya koyuyor.
Özellikle endemik türlerin içeriğe dahil edilmesi, bu ürünü biyolojik çeşitliliğin sürdürülebilirliği açısından da eşsiz kılıyor.
Uzmanlar, bu baharatın yerel ekosistemi koruyarak, sağlıklı beslenme eğilimlerine stratejik bir yanıt oluşturabileceğini vurguluyor.
GELECEĞİ AYDINLATAN STRATEJİK YOL HARİTASI
Araştırma, geleneksel yöntemlerle üretilen bu değerli baharatın, günümüz pazar dinamiklerinde hak ettiği yeri alması için de stratejik bir SWOT analizi sunuyor.
Sınırlı üretim kapasitesi ve pazarlama sorunları gibi zayıf yönlerine rağmen; artan sağlıklı beslenme bilinci, gastronomi turizmiyle entegrasyon potansiyeli ve coğrafi işaret tescili gibi fırsatlar, Zetrin’in sadece bir mutfak değeri değil, aynı zamanda bölge ekonomisi için güçlü bir kalkınma aracı olabileceğini kanıtlıyor.
***
dogugazetesi. com sitesinde Merve Kiraz imzalı bu haberde kaynak olarak “Demirci, B. (2025). Kemaliye İlçesine Özgü Zetrin Baharatının Üretimi ve Ekonomik Öneminin Swot Analizi İle İncelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi) gösteriliyor.
Bu Yüksek Lisans Tezi, Gümüşhane Üniversitesi bünyesinde, Tez No; 934338 ile çalışılmış…
ZEMUL-ZETRİN OTU NEDİR?
Kemaliye'de yapımı asırlar öncesine giden, bilinen bir çok çiçek ve bitkiler topluluğudur.
Mart ayında doğada yetişen bitkiler Kasım ayına kadar toplanmaya başlanır.
Gölge ortamda kurutulur.
Yüzden fazla çeşit bitki kurutulduktan sonra taş dibeklerde dövülerek karıştırılır.
Kemaliye'nin meşhur kurutulmuş taş fırın ekmeği ıslatılarak sofralara gelir.
İşte Zemul-Zetrin otu bu ıslatılmış ekmeğe dökülerek tüketilir.
Ayrıca zeytinyağına ve peynirin üzerine dökülerek tüketilir.
Yörede çok faydalı bir karışım olarak bilinen ZETRİN'in, Erzincan Üniversitesi öğrencileri tarafından yapılan tez çalışması sonucunda vücutta bağışıklık sistemini artırıcı sonuçlarının çıktığı açıklanmıştır.
Emek isteyen bu ürün, günümüzde az sayıda köylü tarafından yapılmaktadır.