Kim ne derse desin, kim nasıl düşünürse düşünsün,
şehirlerimiz tarihte haçlı ve Moğolların şehir katliamlarını aşmış, şekil ve
muhteva değiştirmiş bir katliam sürecini yaşıyor!
Derinlikli insan kalmayınca idrak şehri terk etti. Artık
şehir diye bir tasavvur da kalmadı.
Şehir denilen şey AVM ler, rezidanslar, güvenlikli
siteler, gökdelenler ve biraz dikme ve çakma park lar, asfalt caddeler Bunlar
arasında da laboratuvarda üretilmiş canlı lar gibi dolaşan, uyuyan-uyanan,
koşuşturan (Dostoyevski nin deyimiyle) insancıklar
Şehir denilen şey artık rezidans tüccarlarının satış
ofisleri nde sergiledikleri büyük gökdelen maketlerinden ibaret Şehir, bu
maketlerin büyütülmüş şekli Bunlar modern zamanların şehir virüsleri
Bu virüslere bir yenisi daha ekleniyor. Şehirlerimizin
bozulan şahsiyetine yeni bir mızrak daha saplanıyor. Güvenlikli Site ler
geride kaldı, evrimin bir ileri aşamasına ulaştık. Henüz kafasını yeni
çıkarmasına rağmen pusuda bekleyen, her an müthiş bir şekilde harekete geçecek
olan bir virüs Adı akıllı bina Yeni şehir konsepti nde Çevre dostu
gerekçesiyle/ uydurmasıyla icad edilen bir bina türü
Şehir o hale geliyor ki her bina kendi aklı yla diğer
binaların adeta rakibi . Kendi kendine yeten, yeni teknolojilerin denendiği,
uygulandığı, otomasyon sistemleriyle donatılmış, enerji ve konforla bezenmiş
bir ucube akıllı bina Diğer adı yeşil bina
Yâni günümüz yaşam ve çalışma koşullarını etkileyen teknolojik
gelişimler sonucu ihtiyaç duyduğumuz her şeyi sağlayan yapılar akıllı binalar
olarak adlandırılıyor.
Bu konuda düzenlenen bir konferansın konularına
baktığımızda akıllı bina nın karakteri ortaya çıkıyor:
Dünden bugüne ev zekası gelişimi, Akıllı telefonlar ve
akıllı evlerdeki rolü, Internet of things nedir Günümüzün bağlı dünyası,
Akıllı evlerden akıllı şehirlere, Akıllı ev ekranından alışveriş ve
concierge hizmetleri, Akıllı evlerde enerji tasarrufu, Otellerde Akıllı
Oda/Akıllı Otel Uygulamaları, KNX Otomasyonu ile Akıllı Evlerde Enerji
Verimliliği ve Konfor, Akıllı ev neler sunmalı Sağlayıcı ve kullanıcı
açısından değerlendirmeler Akıllı
evlerde tek kutu dönemi, İnternet
Teknolojilerinin Gelişiminin Akıllı Ev Teknolojilerine Yansıması, Yeni Nesil
Akıllı Ev ve Ofisler, Akıllı Evlerde
Güvenlik
Dahası da var. Akıllı bina çözümleri ne ilişkin şunlar
öneriliyor:
Bina Otomasyon ve Yönetim Sistemleri, Yangın Algılama ve
Alarm Sistemleri, CCTV ve IP Kamera Sistemleri, SMATV ve IP TV Sistemleri,
Kartlı Geçiş, Bariyer ve Güvenlik Sistemleri, Duman Kontrol ve Tahliye
Sistemleri, Acil Durum Aydınlatma Sistemleri, Seslendirme ve Acil Anons
Sistemleri, Gaz Algılama ve Alarm Sİstemleri, Haberleşme Sistemleri, Fiberoptik
ve Kablosuz İletişim Sistemleri, Hemşire Çağrı Sistemleri, Ev Otomasyon ve
Video-İnterkom Sistemleri, Kesintisiz Güç Kaynakları ve Jeneratör Sistemleri
Modern zamanların şehir aklına uygun akıllı
bina ların çerçevesi bunlar. Bu
vasıflarıyla akıllı bina , insan için yaşama mekânı değil, onu imha için
nükleer depo ya dönüştürülmüş bir yapı.
İzzet Molla nın söylediği gibi akıllı bina larda ne ararsan bulunur, derde devadan gayrı!
Bu binaların kendileri akıllı olduğu gibi odaları,
mutfakları, koridorları, banyoları, wc leri de mikro akıl larla
donatılmış. O kadar akıl var ki, bu hal
karşısında neredeyse akıllar delirecek !
Bu hal karşısında rahmetli muhakkik mimar Turgut Cansever
sanki başka bir gezegenden feryat ediyor:
Gökdelenleri inşa edenler bir nefsaniyet tavrını ortaya
koyuyor. Öyle bir şey yapayım ki yaptığım karşısında herkes eziklik duysun
diyorlar. Yaptıkları şeyin büyüklüğünden kendilerini kurtaracak bir gücün
oluşacağını zannediyorlar Bütün şehirlerde apartmanda yaşamayı esas sayan
merkezî teknokrasi ve sözde aydın diktatöryasının imar planları ile Paris
benzeri şehirler gerçekleştirme isteğinin sebep olduğu felâket ortada iken
halkımızın küçük de olsa bir avlusu, bahçesi olan evlerde yaşamak istediği
bilinmektedir. Halkın insan olma haysiyetinden kaynaklanan bu talebini hiçe
saymaya kimsenin hakkı olmadığı gibi talebe karşı çıkmanın yanılgıyı bir millî
felaket düzeyine çıkartacağı da âşîkârdır..
İnsanoğlunun konforu arttıkça tatminsizliği, iştahı,
huzursuzluğu ve isyanı da artıyor. Tatmin ettiği her ihtiyacında açlığı,
kıtlığı artıyor ve daha fazlasına ihtiyaç duyuyor. Sınır tanımayan ihtirasları,
onu kendi kendinin kurdu haline getirmenin yeni bir aracını buldu: Akıllı
binalar.
Burada bir not düşmemiz de gerekiyor. Akıllı bina ların
enerji tasarrufu sağlamasını olumlu bulmakla birlikte, teknolojisiyle
birlikle getirdiği yaşama biçimi ve kültür, insanın Charli Chaplin in modern
zamanlar filminde olduğu gibi teknolojinin kapanına kısılmış iradesiz bir
yaratık haline gelmesinin önünü açıyor olmasıyla gayr-i insanî tarafını da
görmemiz gerekiyor. Bizim bakışımız ve yazımızın tema sı bu yönüne yöneliktir.
Yâni toptan bir karşı çıkışın arkasında kullanım tarzı na özellikle vurgu
yapıyoruz.
Yazımı bitirirken konu ile ilgili sohbet ettiğim arkadaşım
Barış Aybakır 15. Yüzyıl şehirlerinden bir örnek verdi: Ortaçağda Akdeniz
ticaretiyle en önemli finans merkezi haline gelen ve refahını artıran
Venedik te çok katlı binalar yapılmaya başlanmıştı. Bu sırada Orta çağın
gökdelenleri Venedik te göğü döğmeye başlamıştı.
Tıpkı Venedik te olduğu gibi biz de 21. Yüzyılda, bütün
bir tarihî şehir tecrübemizi, medeniyet tasavvurumuzu, mimarimizi terk ederek,
hatta onlara isyan ederek, kozmopolit dünya tasavvurunu mitleştirerek
Venedik in gökdelenlerini akıllı bina olarak hayatımıza sokuyoruz.
İlginçtir ki bizim minarelerimiz şehirlerimizde
yeryüzünün gökyüzüne hasretiyle yükselirken, Venedik in binaları gökyüzünden
intikam alırcasına yeryüzünü istila ediyordu. Tıpkı şehirlerimizde yükselen
Gökdelenler, AVM ler, rezidanslar, iş kuleleri, güvenlikli siteler ve yeni
akıllı binalar gibi
Endişemiz: Akıllı binalar insanı akıldan, idrakten,
irfandan yâni kendinden uzaklaştıracak!
Onun için kalp ve akıl bütünlüğünü parçalayan akıllı
bina ların insanı bu dünyaya hapsetmesinden endişeliyiz, ürperiyoruz!
Modern zaman şehirleri insanın yalnızlık hissi ni
derinleştiriyor. İnsanoğlunun teknolojiyle teması arttıkça yalnızlığı,
yalıtılmışlığı ve duyarsızlığı da artıyor.
Bilmek lazımdır ki; fanilik, güvenlik duvarlarının arkasında
da insanoğlunu bulacak!