Demokratik ve sivil hayata getirdiği kazanımlar sebebiyle yeni bir dönemin başlangıcı kabul edilen 12 Eylül referandumunun üzerinden 17 ay geçti. İş dünyası ve aydınlar, beklenen uyum yasalarının çıkmamasını ve yeni anayasa çalışmalarında somut adımlar atılamamasını endişe verici bulduklarını belirtti.
Referandumun ardından değişen maddelerin uygulanmasına imkân sağlayacak uyum yasalarının bir an önce hayata geçirilmesi gerektiğini dillendiren aydınlar, Meclis‘te gurubu bulunan siyasi partilere çağrıda bulunarak, "Zamanın iyi değerlendirilemeyip tarihi fırsatın elden kaçmasından kaygılanıyoruz." dedi.
Anayasa Hukukçusu Prof. Dr. Serap Yazıcı, "Parlamento‘nun yavaş çalıştığı kanısındayım." derken, Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu (TUSKON) Yönetim Kurulu Başkanı Rıza Nur Meral, "Toplum, uyum yasalarının hayata geçmesini de bekliyordu. Bu beklenti şu ana dek karşılanamadı. Toplumun geniş kesimleri, gelişmeleri endişe ve kaygıyla izliyor. Burada Türkiye‘nin reform ve demokratikleşme süreci aksatmadan sürdürülmeli." değerlendirmesini yaptı.
Emekli Cumhuriyet Başsavcısı Avukat Reşat Petek de Meclis kararı ile sürecin desteklenmesi gerektiğini ifade ederek, "İş adeta beklemeye terk ediliyor izlenimi veriliyor. Toplumda endişeler var." dedi. Diğer yandan süreci "Normal" şeklinde değerlendirip, hükümetin belli bir eylem planı içerisinde hareket ettiğini ifade eden görüşler de var. Aydınların konuyla ilgili açıklamalar şöyle:
Emekli Askerî Hâkim Ümit Kardaş: "Toplum yeni anayasa sürecinde seçim kampanyalarında olduğu gibi harekete geçirilmeli; buna itilmeli ve teşvik edilmeli. Anayasanın tabanı ve ilkeleri bu şekilde oluşturulmalı. CHP ile MHP‘nin bu süreçte bir şeyi yok. BDP de çeşitli nedenlerle bu sürece katılamıyor. AK Parti bu sürece yaklaşabilir. Ancak o da şu sebepten dolayı yaklaşamıyor. Başbakan‘ın kendine göre bir projesi var. O proje bence bunu etkiliyor. Daha kapalı götürmeye çalışıyorlar."
Gazeteci Alper Görmüş: "Türkiye artık eski anayasa ile yürüyemez. Bunu göremeyen siyasetçi de kendi ayağına kurşun sıkmış olur. İnsanların yüzde 75‘i yeni anayasa talebinde bulunuyor. Bu çok açık. Akıl dışı olur Türkiye‘nin eski anayasa ile yürümesi. Çok ciddi adımlar atılamıyor."
Prof. Dr. Serap Yazıcı: "Yeni anayasa konusunda Parlamento‘nun yavaş çalıştığı kanısındayım. Seçimlerden bu yana 6 ayı geçen bir süre söz konusu. Bu süre içinde parlamento kamuoyunu tatmin edecek şekilde ne tür demokratik bir reform yaptı? Henüz kabul edilebilir herhangi bir sorunu çözmeye yönelik bir kanun mevcut değil. Altı aydan bu yana ne yapıldı? Beni vatandaş olarak memnun edecek performans sergilemedi Parlamento."
Gazeteci Nazlı Ilıcak: "Herkeste böyle bir arzu olmakla birlikte, siyasi partiler arasındaki gerginlik uygun bir zemin yaratmıyor. Liderler arasında müthiş bir tartışma var. Uzlaşma kolay olmayacak. Çok büyük bir hayal kırıklığı yaşayacak insanlar. Şuanda o kadar çok tartışma var ki farklı konularda anayasa gibi önemli bir konuya konsantre olamıyorlar."
Anayasa profesörü Ergun Özbudun: "Halk muhakkak somut bir adım bekliyor. Top Meclis‘ten atıldı. Komisyon‘un çalışmaları sonuç verir veya vermez onu kestirmek mümkün değil. Sonuç çıktıktan sonra sağlıklı bir değerlendirme yapılır. Bence o komisyondan bir sonuç çıkmaz. Ama bu yolun da denenmesi gerekliydi. Bence bir şey çıkıp çıkmayacağı şüpheli. Şu an için komisyonun sonucunu beklemek durumundayız. Çok da iyimser değilim."
Hukukçular Derneği Başkanı Avukat Cavit Tatlı: "Anayasayla ilgili çalışmalar yavaş ilerliyor. Meselenin özüyle ilgili hiçbir şey konuşulmuyor. Sadece yeni anayasamızı yapalım diye sözler var. 2012‘de bu işin yapılacağı söyleniyor 11 ay kaldı ancak içerik noktasında çalışma olmadı şuana kadar. Biz artık içeriğin tartışılması gerektiğini düşünüyoruz. Bu anayasayı niye istemiyoruz da yeni bir anayasa istiyoruz. Bunların tartışılması gerekiyor. Herkes eteğindeki taşları dökmeli, yeni anayasayla ilgili ne düşünüyorsa kamuoyu ile paylaşmalıdır."
Boydak Holding Yönetim Kurulu Başkanı Hacı Boydak: "Şu anda hükümet birçok kanatta mücadele ediyor. Dış politika ile ilgili gelişmeler malum, Avrupa Birliği içinde sorunlar var. Bunun yanında dünyayı sarsan ekonomik bunalım var. Bizim burada da bir sürü irili ufaklı olaylar var. Hükümet yasal değişiklikleri hayata geçirmek istiyor; ama bir sürü aksilikler oluyor. Süreç gecikti; ama İnşallah yakında çıkacak. Güveniyor hükümetimize. Anayasayı partilerin konsensüsü ile çıkmasını bekliyoruz."