Türk Dil Kurumu‘nun (TDK) kuruluşunun 79. yıl dönümü kapsamında ‘‘El Yazmaları Eserleri Kataloğu‘‘nun sanal ortamda kullanıma açılışı dolayısıyla tören düzenlendi.
TDK Başkanı Haluk Şükrü Akalın, "Bu çalışma ile Türkçe‘nin tarihsel dönemlerine ait yazma eserler, hem her defasında yeniden taranıp yıpranma tehlikesinden kurtulacak hem de araştırmacılar evinden birkaç saniye içinde yazma eserlerimize ulaşabilecek." dedi.
Türk Dil Kurumu‘nun (TDK) kuruluşunun 79. yıl dönümü kapsamında ‘‘El Yazmaları Eserleri Kataloğu‘‘nun sanal ortamda kullanıma açılışı dolayısıyla tören düzenlendi. TDK Başkanı Haluk Şükrü Akalın, kurumun Konferans Salonu‘ndaki törende yaptığı konuşmada, TDK‘nın kuruluşuna kadar uzanan yolun, Tanzimat Dönemi‘ndeki dil ve yazı tartışmalarıyla başladığını söyledi.
Osmanlı Devleti‘nde aydınların neredeyse 100 yıldır tartıştığı dil ve yazı sorunlarının yeni Akalın, Türkçenin zenginleştirilmesi ve özleştirilmesi çalışmalarına kaynaklık edecek eserlerin yayımlanması, tarihsel metinlerin taranarak, halk ağzından sözlerin derlenerek, bilim ve sanat dallarındaki kavramların Türkçe terimlerle karşılanarak söz varlığının geliştirilmesinin, TDK‘nın kuruluşundan bu yana yürüttüğü çalışmalar olduğunu bildirdi. Kurumun yayınladığı kitap sayısının bin 21‘e ulaştığını belirten Akalın, bu kitapların 58‘inin son bir yılda yayımlandığını, halen baskı işlemi süren 37 kitabın basılmasıyla bu yıl yayımlanacak kitap sayısını 90‘ın üzerine çıkarmayı umduklarını söyledi.
TDK‘nın yayınları içinde geçen yılın son günlerinde ön baskısı yapılan Türkçe Sözlük‘ün on birinci baskısının özel yer tuttuğunu dile getiren Akalın, ‘‘İlk baskısını 1945‘te yaptığımız Türkçe Sözlük‘ün ortalama 5 yılda bir yapılan baskılarında, söz varlığı gözle görülür biçimde artmıştır. Birinci baskıda toplam 32 bin 104 olan sözcük sayısı, 2005 yılında 77 bin 407‘ye, bu baskıda ise 92 bin 292‘ye ulaşmıştır. Birinci baskıya göre yüzde 300‘lük artış söz konusudur. Bir önceki baskıya göre ise sözcük sayısı yaklaşık yüzde 20 artmıştır‘‘ dedi.
El yazmaları eserleri kataloğu
Kurumun 2002‘den bu yana özellikle başvuru kaynağı olan sözlüklerini bilişim uygulamalarıyla hizmete sunduğunu anlatan Akalın, TDK‘nın 79. yıl dönümünü kutladıkları bugün Türk dili ve kültürü açısından önemli bir hizmeti de başlattıklarını ifade etti. Bir uzmanlık kitaplığı olan TDK kütüphanesindeki yazma eserlerin sayfa sayfa taranıp, elektronik ortama aktarıldığını, bunların araştırmacıların hizmetine sunulacağını belirten Akalın, ‘‘Böylece Türkçenin tarihsel dönemlerine ait yazma eserlerimiz hem her defasında yeniden taranıp yıpranma tehlikesinden kurtulacak hem de araştırmacılar kitaplığımıza gelmeden, evinden, iş yerinden bilişim uygulamalarıyla birkaç saniye içinde yazma eserlerimize ulaşabilecek‘‘ diye konuştu. Akalın, her geçen gün geliştirdikleri, zenginleştirdikleri kitaplıklarına ilk kez bu yıl kitap müzayedelerinden yazma ve nadir basma eserler satın aldıklarını, kitaplıkta bulunmayan eserleri de bu yolla sağladıklarını bildirdi.
Öneli projeler hayata geçirilecek
TDK‘nın son bir yılda düzenlediği etkinlikler hakkında bilgi veren Akalın, gelecek dönemde yürütecekleri çalışmalar hakkında da şunları söyledi: ‘‘Türk İşaret Dili Sözlüğü ve Dil Bilgisinin Hazırlanması Projesi, işitme engellilerimiz için bize özgü işaret dilinin oluşturulmasıyla ilgili çalışmamız. Bu yıl düzenlediğimiz çalıştayla işaret dili üzerindeki çalışmalarımız büyük bir ivme kazandı. Sanal ortamda yayımladığımız sözlüklerimizi görme engellilerimizin kendi özel telefonlarında kullanabilmelerini sağlayacak yazılım hazırlıklarımız sürüyor. Türkçede Zıt Anlamlı Kelimeler Sözlüğü çalışmamız ise son aşamasına geldi. Sözlük çok yakın bir zamanda sanal ortamda kullanıma açılacak. Farklı kültürlerle ilgili çeviri seferberliğini içeren Çeviri Hareketi projesi de Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu eş güdümünde kurumumuz ve bağlı kuruluşlarının işbirliğiyle yürütülecek.‘‘
