İlk hayalet uçağı Türkiye yapmış

Ahmet Açıkay-Ankara Bürosu

Milli Gazete yine bir ilke daha imza atıyor. Türkiye’nin hem savunma sanayi hem de gelişmesine öncülük ederken rafa kaldırılan tarihi bir projeyi ilk kez kamuoyuyla paylaşıyoruz. ABD’nin 1981 yılında ürettiği sonra geliştirdiği ilk hayalet uçağı, Türkiye tam olarak 1948 yılında imal etmiş ve uçurmuş. Yıllardır toplumdan uzaklaştırılan bu bilgi, Milli Gazete’nin Türk Hava Kurumu Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ünsal Ban’a yaptığı ziyarette ortaya çıktı. Rektör Ban, konuyla ilgili yaptığı değerlendirmede Türkiye’nin hayalet uçağı 1948 yılında imal ettiğini söyledi ve o döneme ait fotoğrafları bizimle paylaştı.

İşte THK-13’ün hüzün veren hikayesi

Türkiye bu günlerde kendi otomobili için “Babayiğit” ararken, her yıl yurt dışından aldığı hem yolcu hem de savaş uçaklarına milyar dolarlar aktarırken, gelinen nokta adeta hüzün verici boyutlarda. Türkiye kurulduğu ilk yıllardı başta Nuri Demirağ tarafından başlatılan ve 147 adet uçak yapımına kadar varan çalışmalar ve 1948 yılında yapılan THK-13 adlı uçak tarihimizdeki sırrını hala koruyor.  Gazetemiz savunma ve yerli sanayi ile ilgili hiç gündeme gelmemiş, kimsenin dahi adını bilmediği, tarihimizden silmeye kalkılan ve küçük metinlerle geçiştirilmeye çalışılan bir büyük kahramanlık öyküsünü gün yüzüne çıkarıyor.

Adı: Thk-13, Namı İse Uçan Kanat

Tarih, 1948’in Ağustos ayı. Ankara’da bulunan Türk Hava Kurumu’nun fabrikalarında mühendisler ve işçiler hiç olmadığı kadar büyük bir sevinç içinde. THK-13 (uçan kanat) adını verdikleri planör uçağın ilk test uçuşunu yapmaya hazırlanıyorlar. 26 Ağustos günü, THK-13 ilk uçuşunu Çankaya Köşkü üzerinde gerçekleştirdi ve tarihe geçti. Ancak ufak tefek arızalar yüzünden planör uçak yere indi. O günkü imkanlarla tasarlanan ve imal edilen THK-13’ün tipi ve tasarımı ise ABD’nin yaptığı bir uçağı anımsatıyor. ABD’nin 1981 yılında yaptığı ve 1988 yılında kullanmaya başladığı B2 Bombardıman Uçağı’n (hayalet uçak) ilk prototipi olarak kaydediliyor. Tarihe geçen THK-13 o günlerde yapılan çalışmaların ne denli önemli olduğunu da adeta gözler önüne seriyor.

3 Uçak Fabrikası Kapatıldı…

THK Üniversitesi ziyaretinde,  Prof. Dr. Ünsal Ban, Türkiye’nin uçak tarihi ile ilgili de kısa bilgiler aktardıktan sonra bize Türk Uçak Tarihi’ni derinden sarsacak başka bir bilgi anlattı. Türkiye’nin kuruluş yıllarında Ankara, Kayseri ve İstanbul’da üç adet uçak fabrikası kurduğunu aktaran Ban, yıllarla birlikte bu fabrikaların işlemez olduğunu ve yok olduğunu söyledi. Ban, Türkiye’nin uçak tarihi ile ilgili yaptıkları araştırmalarında önemine işaret ederek, THK’nin ilk günden bu güne arşivini incelemeye aldıklarını altını çizdi.

Devrime Yapılanlar Thk-13’e de Yapılmış

1961 yılında yapılan ve test sürüşleri gerçekleştirilen Devrim Otomobili’ne o günlerde dış destekli medya ne tepki verdiyse aynı tepkiyi 1948 yılında THK-13 içinde vermiş. Tarihi kaynaklar ve o günkü gazete küpürlerinden edindiğimiz bilgilere göre ufak tefek kazalara sebep olan THK-13 için adeta bir linç kampanyası günün medyası tarafından başlatılmış. Medya o günlerde yapılan çalışmalarla övüneceğine ‘uçan kanat düştü, THK, üretmeme kararı verdi’ manşetleri atmıştı. Hatta bir gazete o kadar ileri gitmişki, ‘Uçan kanat düştü. Bundan habersiz olan Radyo (TRT radyosu) da THK’nin başarılarını methetti’ cümleleriyle de o günlerde vatana ihaneti ortaya koyuyor.

Biz Fabrikayı Kapattık, Onlar Projeyi Kaptı

O günlerde yaşananlar adeta acı verici boyutlarda olduğu da aşikar. Türkiye, yaptığı THK -13 adlı proje o günkü medyanın eleştirilerinden sonra rafa kalktı. Proje başarılı olmasına rağmen rafa kaldırılması ise içinde binlerce soruyu barındırıyor. Türkiye o günlerde NATO konsepti içinde yer almaya başlamış, Marshall Yardımları çerçevesinde bu tür girişimler nedense sonlandırılmıştı. Günün ağır şartlarından dolayı proje Almanların ve onların eliyle de ABD’nin eline geçti. Türkiye ise Ankara, Türk Kuşu’nda bulunan fabrikayı önce kapattı, ardından o fabrikayı ‘düdüklü tencere’ fabrikasına çevirdi. Şimdilerde ise o fabrikanın yerinde özel bir şirketin traktör fabrikası bulunuyor.

milligazete.com.tr

- Milli Gazete, Gündem bölümünde yayınlandı
https://www.milligazete.com.tr/haber/988105/ilk-hayalet-ucagi-turkiye-yapmis