Modern psikolojide iç disiplin olarak tanımlanan vicdan,
kişinin doğruyu yanlıştan ayırma istidadır. Fıtri olarak her insanda bulunur
fakat sosyal öğrenme ile gelişerek kişinin yol haritası haline gelir. Vicdan
insanın ahlak hocasıdır. Zaaflarınızın esiri olup, yanlış bir şeye karar
verdiğinizde vicdanınız sizi kuvvetle sarsar, ruhunuzu acıtır ve ilk uyarıcı o
olur. Vicdan doğru ve yanlışın sınırlarını belirlemede mahirdir, her an
uyanıktır ve adeta içimizdeki hâkimdir.
Vicdanının sesini dinlemeyen insan ise, hatalarını masum
gösterecek mazeret üretmeye devam eder. Çünkü vicdanı hiç susmaksızın
konuşmakta ve kişinin hatasını yüzüne vurmaktadır. O da çareyi kaçmakta bulur.
Voltaire şöyle der: Birinin kalbini kırmak isteyen insan kesinlikle vicdanını
susturacak bir sebep bulur ama sonra vicdanı onur susturur. Vicdan, yapılan
hatayı sürekli kişinin yüzüne vurarak geri dönüş yollarını gösterir kişiyi
uyanık olmaya çağırır.
Hatalarının telafisi için harekete geçen ve yaşamlarına
tertemiz bir sayfa açan kimseler vicdanlarının sesine kulak verenlerdir. Çünkü
vicdan iyiliği telkin eden bir papağan gibi sürekli konuşmakta ve kişiyi
uyanışa çağırmaktadır. Cezaevinden çıktıktan sonra yaşamına berrak bir sayfa
açıp topluma katılan bir kişi ile tanışmıştım. Zahiri olarak cezasını çektiğini
fakat mahkûmiyetten sonra da vicdanının kendisini bırakmadığını ve eskiye dair
ne varsa terk edip hayatına yeni bir sayfa açtığını söylemişti. Her kötülük
kalbimize değen kara bir lekedir, kalbe değen her leke ise derin bir sızıya
dönüşür. Vicdanımız nöbetçi bir asker gibi bırakmaz peşimizi, biz nereye
gidersek o da oraya gider. Yeni bir dirilişe yeni bir sabaha çağırır bizi.
VİCDAN HÜRDÜR
Bedeninize ağır darbeler indirebilir, sizi açlığa
yoksunluğa ve çaresizliğe itebilirler.
Elinizde ne varsa alıp, öylece bırakabilirler.
Gözlerinizi bağlayıp, katlanılmaz acılara, karanlık
dehlizlere sürükleyebilirler.
Sezinizi kısabilir ve sizi Hz. Hüseyin gibi ıssız
çöllerde yapayalnız bırakabilirler.
Peki ya vicdanınız
Çelikten bir zırh gibi duran vicdanınıza asla
dokunamazlar.
İster zindanda olun, ister dipsiz bir kuyuda ister bir
mahzende vicdanınızı hiç kimse köleleştiremez, hiç kimse esir alamaz onu.
Mademki, içinizde özgürlüğün kalesini, yani vicdanı
taşıyorsunuz öyleyse kötülük yapmaya hiçbir mazeretiniz olamaz. Çünkü siz
vicdan gibi bir uyarıcıya sahipsiniz.