V
eda hutbesinde getirilen esasları sıralayacak olursak:
1- Her işte daima ALLAH Teâlâ ya hamd ü sena etmek gerekir.
2- Tevhid inancı,
3- Nefis, insanı her zaman şerre yöneltmek ister. Bu sebeple nefislerin şerrinden de ALLAH Teâlâ ya sığınmak lâzımdır.
4- İnsanların doğuştan eşit olduğu, ırk ayrımı ve renk ayrımının olamayacağı.
5- Bütün Müslümanlar kardeştir. Her türlü sınıf farklılıkları ve ayrıcalıklar kaldırılmıştır. Üstünlük takva ve fazilet iledir.
6- Evlilik hakkı, aile hukuku ve kadın erkek haklarının eşitliği, ilk defa ortaya atılmıştır.
7- Kadınların ve erkeklerin karşılıklı hak, vazife ve sorumlulukları vardır.
8- Hem kadın hem de erkekler zinadan şiddetle kaçınacaklardır.
9- Mülkiyet hakkı ve başkasının hakkına saygı gösterilmesi, konut dokunulmazlığı sağlanmıştır.
10- Can, mal ve ırz kutsaldır. Yaşama hakkı tabii bir haktır. Irz, şeref, haysiyet, hürriyet ve mülkiyet saldırıdan korunmuş haklardır.
11- Zulümden sakınmak gerekir, halkın malı haksız yere yenemez, birine ait bir şey sahibinin izni olmadıkça başkası için helal olmaz.
12- Müslümanlar birbirleriyle savaşmaktan sakınacaklardır.
13- İşkence ve köleliğin kaldırılması, köle ve hizmetçilere iyi davranılacaktır.
14- Kan dâvalarının uydurma ve yalan olduğu.
15- Modern iktisadın henüz yeni ulaştığı faizin sıfıra indirilmesi fikri, "faizin her türlüsü kaldırılmıştır" denilerek, iktisadın ve "borçlular, alacaklılara ancak aldıkları parayı iade edecektir" diyerek toplumsal güvenlik ve yardımlaşmanın temeli atılmıştır.
16- Herkesin yaptıklarından mes ûl olduğu, başıboş bırakılmadığı ifade edilerek, anarşi ve gayesizliğin önüne geçilmeye çalışılmıştır.
17- Borç ve kefalet hukukunun çekirdeği atılmış, barış, sulh ve selâmete erişebilmek için, ifrattan sakınmayı emir ve tavsiye etmiş; her suçlunun suçundan başkası değil, ancak kendisinin suçlu tutulacağı belirtilmiş ve "Müslümanları doğru yola yönelten adam, kesik burunlu bir zenci de olsa, ona itaat edin ki, Cennet e giresiniz" denilmiş.
18- Cahiliye gelenekleri kaldırılmıştır. İnsanlar alışageldikleri kötü şeyleri körü körüne yapmaktan vazgeçmelidirler.
19- Emânetler yerlerine verilmelidir. Emânete hıyanet edilmemelidir.
20- Küçük büyük, önemli önemsiz her işte şeytana uymaktan sakınılmalıdır.
21- ALLAH Teâlâ nın Kitab ına ve Hz. Peygamber (S.A.V.) Efendimizin sünnetine uyanlar asla sapıklığa düşmezler.
22- İslâm sadeliğinden ayrılmamak, aşırılıklara sapmamak gerekir.
23- ALLAH Teâlâ ya ibadet olunacak; beş vakit namaz kılınacak, oruç ayında oruç tutulacak, Hz. Peygamber (S.A.V.) Efendimizin tavsiyelerine uyulacaktır. Bunları hakkıyla yerine getirenlerin mükâfatı cennettir.
24- Vasiyet, nesep ve zina gibi esaslara temas edilmiştir. Hutbe esasen açık olduğundan sözü uzatmaya ihtiyaç göstermemektedir. Veda hutbesinden sonra şu âyet nazil olmuştur:
"Bugün size dininizi ikmal ettim. Size verdiğim nimetleri tamamladım ve size din olarak İslâmiyeti beğendim."4 Görüldüğü gibi din kemal bulmuş, cihan başka bir cihan olmuş, insanlık yepyeni bir âleme girmiştir.
Veda hutbesinin bir özelliği de "Ey mü minler, Müslümanlar" yerine, "Ey insanlar", diye umûma teşmil edilip "burada bulunanlar, bulunmayanlara sözlerimi tebliğ etsinler, olabilir ki, burada bulunmayanlar içinde bulunanlardan daha fazla bunları hatırlar, hatırlayacak olanlar bulunur" denilerek günümüze kadar uzanan zaman şeridi içerisinde değerinden bir şey kaybetmeyip, geleceğin insanına da ışık tutucu niteliğini muhafaza edici oluşudur.
İnsanlığın son Peygamberi Hz. Muhammed (S.A.V.) Efendimiz kitap ve sünnetin rehber alınmasını tavsiye etmişlerdir. Kesinlikle inanıyoruz ki, Kur an-ı Kerîm ve Sünnet e göre amel etmek Müslümanları düştükleri badireden ve bütün insanlığı da bunalımlardan kurtaracaktır.