Mısır ın en tartışmalı tarihi konularından birisi Urabi
veya Arabi Paşa isyanıdır. Bu mesele onca yıla rağmen hâlâ muammadır. Lakin
Mısır da tarihin dönüm noktalarından birisi olmuştur. İngilizlerin 1881-1882
yılında işgallerine mukaddime olmuştur. Esasında, Urabi Paşa (Ahmet Arabi Paşa el
Mısri) meselesi tam olarak bizdeki 31 Mart hadisesine benzemektedir. Bizde 31
Mart hadisesi tarihin dönüm noktası olmuş ve Selanik iktidarını İstanbul a
taşımıştır. Ya da Sultan Abdulhamit Selanik e gitmiş ve Selanik iktidarı
İstanbul a gelmiştir. Bu iki hareketin arkasındaki nedenler de tam olarak
anlaşılamamıştır. Kimileri mazlum Padişah Sultan Abdulhamit e mal etmişler
kimileri de İngiliz parmağı aramışlardır. Sebep ne olursa olsun bir dönemin
sonu ve bir dönemin başlangıcıdır. İki dönem arasında tayin edici bir kırılma
noktasıdır. Mısır da Urabi Paşa milliyetçi birisi olmakla birlikte kalkıştığı
eylem bir biçimde İngilizlerin Mısır işgallerine yol açmıştır. Bu açıdan Urabi
Paşa isyanı erken dönem bir Şerif Hüseyin isyanıdır. Hatta Şerif Hüseyin in mukaddimesidir
dense sezadır. Urabi Paşa isyanında Mr. Blunt varken Şerif Hüseyin isyanında
Lawrance vardır. Ne yazık ki hem Urabi Paşa nın gerisinde hem de Şerif
Hüseyin in gerisinde İngiliz ajanları ve oryantalistleri vardır. Dolayısıyla
Hareket Ordusu nu İstanbul a davet eden olaylar ne ise Urabi Paşa veya Şerif
Hüseyin isyanları o dur. Darbe, kargaşa ve çalkantı yeni bir dönemi ortaya
çıkarmıştır.
*
1881-82 veya sonrasında İngilizler ile Fransızlar bazen
ayrı ayrı bazen de müşterek olarak Osmanlı yı yıkmak istemektedirler. Bunu
yaparken de Arapları iğfal etmeleri ve kandırmaları gerekir. Napolyon dan
beridir de Arapları ayartmak için bir politika yürütmüşlerdir. Bu Arapçılığa
dayanan ayrılıkçılık politikasıdır. Napolyon Kölemenler üzerinden Mısır
halkının kalbine girmek istemiştir.
Urabi Paşa da milliyetçi olmasına rağmen aslında Napolyon
milliyetçisidir. Mısır, Mısırlılarındır sloganına yapışmıştır. Alaca bir
adamdır. Mustafa Kamil ve Muhammed Ferid gibiler Urabi Paşa dan farklı olsalar
da daha sonra izleri birbirine karışmış ve Sedat ve Mübarek in Milli Partileri
bir şekilde Mustafa Kamil, Muhammed Ferid ve Urabi Paşa nın devamı sayılmış ve
mirasını devralmış görünmüştür. Vefd Partisi gibi partiler Mısır,
Mısırlılarındır sloganını tevarüs etmişlerdir. Bu slogan Mısır da Mübarek ve
Nasır ve Sedat gibi yeni firavunlar türetmiştir. Mısır, Mısırlılarındır veya
Türkiye, Türklerindir sloganı yerel liderlere ait gözükse de esasta
Napolyon un sloganıdır. Bu slogan logo olarak Hürriyet gazetesi gibi gazetelerde
Türkiye, Türklerindir şeklinde yer almıştır. Bu sloganlar düzmece
sloganlardır ve Urabi Paşa nın gerisinde İngilizler vardır.
*
Saflığıyla Urabi Paşa İngilizlere ön açmıştır. Onların ve
politikalarının kurbanı olmuştur. Tek kelime ile İngiliz şair, oryantalist ve
Müstemlekeler Bakanlığında görevli olan Wilfrid Scawen Blunt, Urabi Paşa yı
iğfal etmiş ve tuzağına düşürmüştür. Kanına girmiş ve Urabi Paşa Mr. Blunt ın
etkisinde kalmıştır. Ondan etkilenmiş ve ona derin kültürü nedeniyle meftun
olmuştur. İsyanından daha sonra yargılanan Urabi Paşa nın savunmasını da yine
Mr. Blunt yapmıştır. Güya Urabi Paşa yı savunduğu için Mısır a girişi 4 yıl
yasaklanmıştır. Mr. Blunt gibiler Urabi Paşa gibi avanakların üzerinden
İngilizlere Mısır ın kapılarını çok kolay bir biçime açmaya muvaffak
olmuşlardır (Dr. Mustafa Abdulganiy, El Ahram, 4 Mayıs 1990, Philiby ellezi
hedea l arabe ve Blunt ellezi hadaa l urabiyyin). Mısır, Mısırlılarındır
sloganından veİngilizlerin etkisinden sonra Osmanlı topraklarında Türk ve Osmanlı
nefreti estirilmiştir. Dolayısıyla, Mısır ın İngilizlerin eline düşmesinde
Urabi Paşa nın gafilane bir rolü varken Mr. Blunt ın doğrudan bir rolü vardır.
Mısır Osmanlı nın parçalara ayrılması sürecinde ilk halka olmuş ve sıra Suriye
ve Hicaz a gelmiştir.
İlginçtir ki, gazetesinin küpesinde Türkiye,
Türklerindir yazan eski yayın yönetmeni Ertuğrul Özkök, Türklükten istifa
ettiğini ilan etti. Neden acaba Vardır bir hikmeti!