Yüksek düzeyli bir gerilimden geçiyoruz. Düzey, neyin
yansıması, neden böyle
Düşüncenin, sanatın, inceliğin, bilgeliğin devrede
olmadığı bir zamandayız. İnsanların okuma, bilgilenme -öyle söyleniyor- ve
dünyayı bilmenin yaygın gelişkin olduğu bir dönemdeyiz. Bugünün insanı dünün insanının
çok önünde. Bugünün insanının okuryazar olması bütün sorunların çözüleceği,
giderileceği, bir ülkenin buna bağlı kalkınacağı, gelişeceği var sayılıyor.
Bütün ölçü okuma ve yazmaya odaklı. Yanı üç yüz beş yüz sözcük arasında bir
hayatın varlığı. Bugünlerde daha az ve hatta daha yabancı. Çünkü sosyal medya
ve yabancı dil tutkusu yüzünden söz konusu edilen sözcük sayısının da bir
anlamı ve karşılığı yok. Türkiye de hemen her şey birbiriyle orantılı, yani
paralel. Paralel derken birden bu sözcüğün irkilticiliği akla geliyor. Bakın
ki, sözcüklerin bile nasıl birden anlam kayması ve değer yitimi yaşadığı
görülüyor. Böyle olunca bu ve benzeri birçok sözcük ve kavram ürkücü konuma
geliyor.
Türkiye nin siyasal düzeyi ve yaşananlar Türkiye nin
varmış olduğu düzeyi gösteriyor.
Militarizm ve terörün bu kadar yoğun olduğu bir zamanda
hayatın hemen bütün alanlarına yansıyan bir nobranlık var. Öfke patlamaları,
karşılıklı salvolar ile yaşanmaya çalışıyor. Gerilim ve öfke tırmandıkça şiddet
de karşılık buluyor.
Toplumun önünde yer alanlar daha çok belirleyici oluyor.
Tabiî bu yeni zamanda güç artık başka merkezlerde.
Küresel güç insanların ruhlarına üflüyor, kitleler
ayaklanıyor. Gücü kim elinde bulunduruyorsa sözün sahibi oluyor.
Siyasal güç ve erk şimdi daha çok belirleyici. Onları
besleyen manevilikler devre dışı.
Bir de şehirlerin veya merkezlerin belli kültürleri ve
düzeyleri bulunuyor. Büyük medeniyetin büyük kent merkezleri böyle. Bu anlamda
merkez ile taşra oluşu bir tanımlama.
Osmanlı Devleti nin ve İslâm medeniyetinin belli bir
dönemin merkezliğini yapan bir İstanbul var. İstanbullu olmak, İstanbul,
kültür, ahlâk ve adabını yaşamak bir özellik. Bir İstanbullu olmak ayrıcalığı
var. İstanbul beyefendisi ve hanımefendisi deyimlerinin oluş ve varlığı boşa olmasa
gerek. Çünkü her davranışı inceliklidir bu kültürün.
Yabancılıkların hayatımıza girmesiyle dengeler değişti.
Kültür terbiyesine dâhil olmamış olanların da bu büyük kültüre dâhil olmasıyla
belli bir oluşu yaşamadan söz sahibi olması bir olumsuzluk. Bir taraftan Batı
kültürünün getirdikleri, gelenek ve ahlakları, olumsuzlukları tırmandırıyor.
Köy, yani yaban kültürünün belli bir terbiyeden geçmeden dâhil olması da
olumsuzlukları artırıyor. Sonradan görme deyimi bu anlamda sanırım boşa olmasa
gerek.
Türkiye siyaseti hemen her şeyi tanımlıyor aslında.
Bir insan belli bir makamdan olmayıversin, belli bir gücü
elinden kaçırmayıversin. En kritik zamanlarda insanların tutumu hemen kendini
gösteriyor.
İnsanlar güç ve çıkara odaklı ne yazık ki. Değerlerin hiç
mi hiçbir anlamı yok.
Sanat, edebiyat, edep ve düşüncenin de devreden çıkması
insanları daha da olumsuzluklara itiyor. Çünkü bu da insanın belli bir oluş ve
terbiye alanını oluşturur. En belirgin olanı da budur.
Medeniyetimiz incelikleri olan bir kültüre sahip. Şiirin,
sözün, bilgeliklerin belirgin olduğu bir hayat.
Tabiî ki peygamber ahlâkı, inceliği, güzelliği hemen
hepsinin temelini oluşturur. Güzel ahlâkın öncüsü, sözcüsü ve merkezi olan bir
sünnet anlayışı. Kaba sözlerden kaçınan, incitmeyen, insanları en hassas
noktalarından yakalayan ve bunun üzerine inşa olunan bir hayat. Müslüman ın
hayatı önce edep iledir, sonra incelikler iledir. İncitmeyen, itmeyen ve
yormayan bir hayat anlayışı. Müslüman ca ve zarif yaşama ve yaşatma anlayışı.