Türkiye’nin İsrail’le ticareti bugünün meselesi değil elbette. Yıllar içinde gelişen ve son yıllarda artarak devam eden bir süreci var. Ancak 7 Ekim 2023’te Siyonist İsrail’in Gazze’de insanlık tarihinin en alçak katliamlarından birini gerçekleştirmesinden sonra da devam etmesi yönüyle kamuoyunda tartışılmaktadır.
Siyonist katliamın devam etttiği bir dönemde, Güney Afrika ve İspanya gibi ülkelerin dahi bu katliama kayıtsız kalmadığı bir hengâmda ticaretin devam ettiği yönündeki iddialar ve hükümet kanadından yapılan açıklamalarla muammaya dönen ticaret hakkında şu hususların altını çizmek gerekir:
1- Türkiye-İsrail arasındaki ticaret, İsrail’in Filistin topraklarını işgal ettiği dönemden beri devam etmektedir.
2- Normal şartlarda Türkiye’nin İsrail’le ticari ve siyasi ilişkilerini yıllar önce sonlandırması gerekirdi. Çünkü İsrail’in işgal ettiği topraklar Osmanlı’nın 400 yıl hüküm sürdüğü topraklardır. Bu yönüyle Filistin’in işgali bizi doğrudan ilgilendirmektedir.
İşgal altındaki toprakların dini önemi de vardır. Özellikle Kudüs’te bulunan Mescid-i Aksa bizim ilk kıblemizdir ve yeryüzündeki en mübarek üç mescidinden birisidir.
Kur’an-ı Kerim’de ve hadis-i şeriflerde Mescid-i Aksa ve etrafının (Kudüs vb.) kutsal olduğu belirtilmektedir. Bu konuda Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyurulmaktadır: “Kendisine ayetlerimizden bir kısmını gösterelim diye kulunu (Muhammed’i) bir gece Mescid-i Haram’dan çevresini mübarek kıldığımız Mescid-i Aksa’ya götüren Allah’ın şanı yücedir” (İsra, 1).
3- Siyonist İsrail, Osmanlı mülkü Filistin topraklarını işgal edip, Filistinli Müslümanlara her gün zulmederken, Türkiye’nin İsrail’le ticaretini yıllarca sürdürmesi eşyanın tabiatına aykırıyken; bu ticaretin 7 Ekim 2023 tarihinde başlayan Siyonist katliamdan sonra da devam ettirilmesi ve buna toplumda yeterli tepkinin verilmemesi sosyolojik yönden tahlil edilmelidir.
4- Gazeteci Metin Cihan’ın gündeme getirdiği Türkiye ile İsrail arasındaki ticaretin devam ettiği iddiası, Saadet Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve Kocaeli Milletvekili Hasan Bitmez tarafından 12 Aralık 2023 tarihinde TBMM bütçe görüşmeleri sırasında dile getirilmiştir. Konuşmasının ardından kalp krizi geçirerek vefat eden rahmetli Hasan Bitmez, “Biz diplomatik ilişkilerinizi kesin, gemi göndermeyin dedik, gönderiyorsunuz” dedikten sonra, “Bir taneniz çıkıp da gemi gitmiyor diyemiyorsunuz, gemiler gidiyor ve sizin bu yüz karanız” demiş ve konuşmasını şu sözlerle noktalamıştı: “Onlar sanıyorlar ki, biz sussak mesele kalmayacak. Hâlbuki biz sussak, tarih susmayacak. Tarih sussa, hakikat susmayacak. Onlar sanıyorlar ki, bizden kurtulsalar mesele kalmayacak. Hâlbuki bizden kurtulsalar vicdan azabından kurtulamayacaklar, vicdan azabından kurtulsalar, tarihin azabından kurtulamayacaklar. Tarihin azabından kurtulsalar, Allah’ın gazabından kurtulamayacaklar.”
5- Saadet Partisi Genel Başkan Yardımcısı Hasan Bitmez’in konuşmasına AK Parti milletvekillerinin “Yazıklar olsun, yalancısın, iftiracısın” gibi ifadelerle tepki gösterdiği TBMM tutunaklarına yansımıştı. Ancak ticaretin devam ettiği, süreç içinde görüldü.
6- Ticaret Bakanlığı tarafından 9 Nisan 2024 tarihinde yapılan açıklamada, “Bu doğrultuda, Türkiye, 9 Nisan 2024 tarihinden itibaren, ilk aşamada Ek’te belirtilen ürün grupları altında yer alan ürünlerin İsrail’e ihracatını kısıtlama kararı almış bulunmaktadır. Bu kararın gerekleri Ticaret Bakanlığı tarafından derhal yürütülecektir” açıklaması yapılmış; ticaretin kısıtlandığı 54 ürün grubunun arasında “Demir-çelik tüm teller, tel çekme makinaları, çelik profiller, inşaat demiri, inşaat makinaları, kimyasal bileşikler, bakır profiller, çubuklar ve teller, çelik borular ve bağlantı parçaları, çelik kaplar ve depolar, çelik köprü aksamı, çelik kuleler, çimento, demir-çelikten tüm inşaat malzemeleri, ekskavatörler, elektrik kabloları, forkliftler, halat ve kablolar, hırdavat ürünleri, yassı çelik ürünleri, vinler ile uçak benzini ve jet yakıtı” gibi ürünler sayılmıştı. (https://ticaret.gov.tr/haberler/israile-ihracat-kisitlamasi).
7- Ticaret Bakanlığı’nın açıklamasından anlaşıldığı üzere, Türkiye-İsrail arasındaki ticaret 7 Ekim 2023 tarihinde başlayan Gazze’deki Siyonist katliamdan sonra “Ekim-Kasım-Aralık-Ocak-Şubat-Mart” aylarında devam etmiş, 9 Nisan 2024’te kısıtlama gelene kadar Türkiye tarafından “demir-çelik tüm teller, inşaat malzemleri, makinalar hatta uçak benzini ve jet yakıtı” gibi ürünler ihraç edilmiştir.
8- 2 Mayıs 2024 tarihinde Türkiye’nin İsrail’le ticareti durdurduğu duyurulmuştur.
9- Bu açıklamadan sonra da Türkiye-İsrail arasındaki ticaretin muvazaalı şekilde devam ettiği iddia edilmektedir.
10- Hükümet, bu tarihten sonraki ticaretin İsrail’e değil Filistin’e yapıldığını; muhalefet ise ticaretin Filistin’le değil İsrail’le devam ettiğini iddia etmektedir.
Gelecek yazıda Filistin’le ticaret meselesini değerlendirelim inşaallah.