Toplumun vicdanı olarak şair

Abone Ol

Duygu ve düşüncelerin kendine özgü biçim, üslup, teknik ve kavram ya da kelimelerle ifade edilmesinde şiirin özel, aynı zamanda vurucu bir yeri vardır. Duygu ve düşüncelerin mahiyeti sınırlı konulara indirgenemiyeceğine göre, çeşitlilik göstermesinin yanında, değişmez olanı farklı biçimlerde anlatma işlevi şiirin temel niteliklerinden biridir aynı zamanda.

Bu bakımdan zamanın geçmesi, şartların değişmesi, şiirin bu niteliğini ortadan kaldırmaz. Bu bağlamda şair, toplumun vicdanı, bir başka söyleyişle ma şeri vicdan olarak ortaya çıkmaktan hiç bir zaman geri durmaz. Halk şairi, şair diye nitelendirilse de, o bu sorumluluğun gereğini hep yapagelmiştir.

Zengin bir şiir damarına sahip olan Elbistan, yani Kahramanmaraş toplumun vicdanı olmayı derin bir sorumluluk duygusuyla yerine getiren şairlerin meşheri olmuş, olmayı da sürdürmektedir. Bu alanda sessiz, ama önemli araştırmalar yapan Cemil Çiftçi, aslında en az üç ciltten fazla bir derlemeyi tek cilt halinde yayımlamıştı: Maraşlı Şariler,Yazarlar, Alimler (Kitabevi, İstanbul 2000).

Kitabta yer alan şairlerden bir tanesi de Ahmet Çıtak tır (1893-1963). Çıtak Elbistan ın Kızılcaoba mahallesinde doğar. Babası, Halep İdare Meclisi nin Elbistan temsilcisi tüccar Hasan Efendi, annesi Teslim e hanımdır. İlk eğitimini müteakip Rüşdiye ye devam eder. Yüzügüllü Ahmed Efendi den ders alır. Kayseri ve İstanbul Medreselerinde eğitimini  sürdürür. Onyedi yaşında evlenen şair, ilk çocuğunun muştusunu bir mısrayla dile getirir: "Onsekizde oldu dölümüz bizim." Maraş ağzında "döl", erkek çocuktur. Tabii bir "döl" de kalmaz. 1956 yılında Refik Ahmet Sevengil e onaltı çocuğunun olduğunu bildirir. Ne yazık şair Çıtak, Mersin de bulunan kızını ziyarete giderken sonuncu çocuğu Abdurrahman Çıtak ile Trafik kazasında hayatını kaybeder.

Kahramanmaraş/Elbistanlı şairlerin kullandığı Türkçe, Karacaoğlan ın kullandığı Türkçeyle benzerlik gösterir. Kıvrak anlatım, incelikli ve vurgulu söyleyiş, Türkçe nin bâkir ve zenginliğini barındırır. "Sizindir" başlığını taşıyan ince ayar eleştiri ağırlıklı şiirinin nükte tadıyla karılmışlığı hemen anlaşılır.

Maraş İHL ikinci sınıfındayken okulumuza gelerek şiirlerini bizimle paylaşan Ahmet Çıtak ın adı geçen şiirini siz okuyucularıma takdim ederken, rahmet ve duayla anmanızı da rica ediyorum.

SİZİNDİR

Mebuslar köylüye ikram ederler

Edin babam edin devran sizindir

Lâ-yüs el dağına çama giderler

Kesin babam kesin orman sizindir.

Kime ne söylesen ağzı havalı

Soluğu yetişen çaldı kavalı

Hazır oldu buğday, açın çuvalı

Ölçün babam ölçün harman sizindir.

Kayboldu arada vicdan hizası

Böyle mi bulunur Allah rızası

Ağzını açana hapis cezası

Yazın babam yazın ferman sizindir.

Altın stokumuz çekti suyunu

Hürriyet kırpılan Mernos koyunu

Bin köylüye bedel bir dans oyunu

Oynan babam oynan meydan sizindir.

Dost diye dirildik başlarınıza

Akıl yetmez oldu işlerinize

Yunan papazını döşlerinize

Sarın babam sarın yâran sizindir.

Şu asil millete sızlıyor içim

Bu nasıl idare ne kötü geçim

Apartıman bitti gelmez mi seçim

Yapın babam yapın her yan sizindir.

Adaleti ezdik zulümü açtık

Doluya uğradık yağmurdan kaçtık

Ali yi  ararken Yezid e düştük

Varın babam varın Mervan sizindir.

Bir ezana bağladınız dilimiz

Feryat eder mezardaki ölümüz

Kımıldasa cop a değer kolumuz

Vurun babam vurun seyran sizindir.

Her türlü adalet sizde bulunur

Vicdanı olanın bağrı delinir

Dört senelik maaş peşin alınır

Alın babam alın zaman sizindir.

Ahmet Çıtak daim doğru söz derim

Pervam yok kimseden kazanıp yerim

Sormaz mı mahşerde Mevlây-ı Kerim

Gidin babam gidin mizan sizindir.