Başbakanlık Kamu Görevlileri Etik Kurulu‘nca trafik, tapu, imar ve kamu yönetimi konusundaki araştırma sonuçlarına göre, ‘‘(Trafikteki) Birçok durumda rüşvet verme teklifi, özel veya ticari sürücü olsun vatandaştan geliyor; Türkiye‘de yerel yönetimlerde imar ve planlama konusunda yaşanan etik sorunların temel kaynağının rant.‘‘
Çalışmalarına ilişkin AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Kamu Görevlileri Etik Kurulu Başkanı Prof. Dr. Bilal Eryılmaz, 10 sektörde çalışma yaptıklarını belirterek, kurul olarak ‘‘Kamu Yönetiminde Çıkar Çatışması‘‘, ‘‘Tapu Hizmetleri‘‘, ‘‘Trafik Hizmetleri‘‘ ve ‘‘Yerel Yönetimlerin İmar Uygulamaları‘‘ konulu projeler hazırladıklarını söyledi.
Bu projelerin yarın yapılacak ‘‘Kamuda ve Toplumda Etik Algılaması‘‘ konulu konferansta ele alınacağını anlatan Eryılmaz, sağlık hizmetleri, güvenlik hizmetleri, kamu ihaleleri, kayıt dışı ekonomi, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, etik, kültür ve toplum alanlarında da projeler hazırlandığını kaydetti.
Bu araştırmaların ‘‘saha araştırması‘‘ olduğunu ifade eden Eryılmaz, çalışmaların anket ve mülakat esas alınarak yapıldığını belirtti.
Eryılmaz, ‘‘Bu 10 sektör kamuoyumuzun çok hassas olarak üzerinde birtakım değerlendirme yaptığı sektörler. Bu sektörlerdeki mevcut durum nedir? Bunlara nasıl çözümler üretilebilir? Dün Sayın Başbakanımıza bu çalışmaları takdim ettik. Sayın Başbakanımızın, ‘gerek mali, gerekse insan kaynakları bakımından gerekli ihtiyaçlarınız varsa bunları takviye ederiz. İlave çalışmalar da gerekiyorsa bunları da yaparız‘ diye bize bir yaklaşımı oldu‘‘ şeklinde konuştu. Etik Haftası‘nın dün başladığını anımsatan Eryılmaz, ‘‘Bu hafta boyunca her kurum değişik etkinliklerle etik konularını, etik bilincini geliştirmeye çalışıyor‘‘ dedi.
Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı yetkilileriyle dün görüşerek, etik liderlik konusunda neler yapılabileceğini değerlendirdiklerini belirten Eryılmaz, ‘‘etik konusunun Türkiye‘nin gündeminde tutulması gerektiğini‘‘ dile getirdi. Eryılmaz, ‘‘Bu yalnızca kamunun tek başına çözebileceği bir şey değil. Çünkü kamuda bir yozlaşma ve yolsuzluk varsa, böyle bir algı varsa bunun öbür tarafında özel sektör var, sivil toplum var. Her üç sektöre de müşterek görevler, işbirliği düşüyor‘‘ diye konuştu.
"Yerel yönetimlerde etik"
‘‘Yerel Yönetimlerde Planlama Etiği‘‘ projesi raporunda ise bu çalışma kapsamında ‘‘yerel yönetimlerde imar ve planlama etiğinin araştırıldığı‘‘ belirtiliyor.
Raporda, şu değerlendirmeye yer veriliyor: ‘‘Türkiye‘de yerel yönetimlerde imar ve planlama konusunda yaşanan etik sorunların temel kaynağının ‘rant‘ olduğu orta çıkmıştır. Bunu sırasıyla belediye meclislerinin yapısı ve üyeleri, yasal yaptırım zayıflığı, ikili ahlak anlayışı, hızlı kentleşme, yerel yönetimlerde çalışan plancıların koşulları, bilirkişilik mekanizması ve imarlı arazi yetersizliği izlemiştir.‘‘
Planlamada, bu etik sorunların azaltılması için, ‘‘planlama konusundaki yasal mevzuat ve yetkili kurum karmaşıklığının giderilmesi, kurumlar arasında etkili bir iletişim oluşturulması, arazi üzerinden elde edilen ranta vergi konularak ranta bağlı plan değişikliklerinin sınırlandırılması, yerel düzeydeki planları onaylayan merci olan belediye meclislerinin yapısının revize edilmesi, imar ve çevre etiğine aykırı uygulamaları önleyici yasal yaptırımların güçlendirilmesi‘‘ gibi önerilerde bulunuluyor.
"Gündelik rüşvet sorunu"
Kurul tarafından yaptırılan ‘‘Türkiye‘nin büyük şehirlerinde trafik hizmetlerinde ‘gündelik rüşvet‘ sorunu‘‘ araştırmasında, ‘‘trafik hizmetlerindeki rüşvet‘‘ konusuna ilişkin sonuçlar ortaya konuluyor.
İstanbul, Ankara ve İzmir‘de trafik hizmetlerine ilişkin anketin sonuçlarının değerlendirildiği raporda, ‘‘Araştırma, toplumdaki kültürel tolerans ile polis alt kültürü arasında dolaylı bir etkileşim olduğunu ve gündelik rüşvet yolsuzluğunun özellikle toplumdan kaynaklandığını ortaya koymuştur. Görev esnasında vatandaşlardan küçük miktarda para, hediye, içecek ve benzeri şeyleri kabul eden polis memurları daha büyük yolsuzluklara eğilimli hale gelmektedir‘‘ deniliyor.
"Tapu hizmetlerinde etik"
‘‘Tapu Hizmetlerinde Etik Araştırması‘‘ sonuçlarında, ‘‘vatandaşların büyük çoğunluğunun tapu sicil müdürlüklerinde hediye ve bahşişin yaygın olduğunu düşündüğü‘‘ sonucuna yer veriliyor. Raporda, ‘‘Tapu hizmetlerinde çalışanlar tarafından en yaygın görülen etik dışı davranış ‘mevzuata uygun yapılan işlemlerle ilgili bahşiş veya hediye‘ kabul etmedir. Bunu akraba, eş, dost, hemşehri, siyasal görüş gibi bir nedenle ayrımcılık veya kayırımcılık yapma izlemektedir. Tapu çalışanları, üst yöneticiler, vatandaşlar ve emlakçılar, yolsuzluktan ziyade işlerin hızlandırılması amacıyla ek menfaat temin edildiği konusunda hemfikirdir‘‘ değerlendirilmesi yapılıyor. ‘‘Vatandaş memnuniyetinin sağlanmasına ve etik dışı davranışların önlenmesine yönelik‘‘ değerlendirmelerin de yer aldığı raporda, ‘‘insan kaynaklarının geliştirilmesi, halkla ve diğer kurumlarla ilişkilerin geliştirilmesi, mevzuatın gözden geçirilmesi, iş süreçlerinin iyileştirilmesi‘‘ öneriliyor.
