Yugoslavya nın bölünmesinden kimler sorumlu Muhakkak ki
birçok amil ve faktör olmalı. Bununla birlikte, Tito faktörünün ortadan
kalkması kavimler ve milletler anaforu ve gayyası olan Balkanlar ı
patlatmıştır. Tito kısmen otoriter yapısıyla birlikte birliğin harcını temsil
ediyordu. Bağlantısızlar hareketinin önemli simalarından birisiydi. Onunla
birlikte bu hareketi omuzlayan Cemal Abdunnasır ve Nehru gibi liderler de
vardı. Bu liderlerin sahneden çekilmesi Bağlantısızlar Hareketinin sonu olduğu
gibi aynı zamanda Tito nun ölümü Yugoslavya nın derinden ve aheste aheste
çözülmesine zemin hazırlamıştır. Tito nun 1980 yılında ölümüyle birlikte
Yugoslavya da öz yönetim prensibi veya anlayışı gereği olarak dönüşümlü
başkanlık sistemine geçilmiştir. Bu cılız bir siyasi yapıyı ortaya çıkarmış ve
milliyetçi çekişmeleri hızlandırmıştır. Altı ayda bir altı cumhuriyeti temsilen
birisi Yugoslavya cumhurbaşkanı oluyordu. Dönüşümlü başkanlık sadra şifa
olmuyor ve güçlü bir idari yapıyı temsil etmiyordu. Milliyetçilik pusudan
çıkıyor ve Miloseviç in zuhuru bardağı taşıran son damla oluyor. Bu süreçle
birlikte Yugoslavya kabından çıkıyor. Miloseviç in milliyetçilik damarını
kışkırtmasıyla birlikte uykuda olan fitne uyanıyor. Esasında Yugoslavya
Hırvat-Sırp dengesi üzerinde kuruludur. Yugoslavya nın temel iki taşı Hırvat ve
Sırplardır. Bu taşlardan birisini çektiğinizde bina yıkılacaktır. Nitekim öyle
de olmuştur. Bu Mehmet Ağar ın benzetmesini hatırlatıyor. Bir taşı çekerseniz
sistem altında kalır, çöker. Nitekim Miloseviç in kışkırtmasıyla birlikte
Hırvatlar Yugoslavya dan ayrılma kararı alınca ülke iskambil kulesi gibi
darmadağın oluyor. Hırvatların olmadığı bir dengede Boşnaklar kendilerini
Sırpların merhametine terk edemezlerdi. Nitekim Sırplar, kadim ortakları olan
Karadağlıları bile kaybettiler. Onlar da sonunda ortak çatıyı terk ettiler.*
Irak ı Yugoslavyalılaştıran ise bizzat Amerikalılar oldular. Saddam ın
devrilmesi Tito etkisi meydana getirdi. İşgalden sonra da Roma valileri gibi
kendi valilerini atayarak Irak ı yönetmeye kalkıştılar. Çuvalladılar. Bu
yürümeyince Yugoslavya daki gibi dönüşümlü başkanlık sistemini denediler. Ardından
Noah Feldman isimli Yahudi bir danışmanın nezaretinde hazırlanan Irak anayasası
kota ( muhasasa) sistemi getirdi ve böylece Yugoslavyalaştırmanın temeli
atılmış oldu. Geriye kalan tek unsur; yerli bir Miloseviç in bulunmasıydı. Çok
geçmeden Nuri Maliki nin şahsında onu da keşfetmekte gecikmediler. Beklenen
bölücü ortaya çıktı. Maliki işgal ortağı Kürtlerle de anlaşamayarak Irak
mozaiğini çatlattı. Osmanlılar bölgede Kütleri bir denge unsuru olarak görmüş
ve gözetmişler, istimale yani yanına çekme politikası uygulamışlardı. Bununla
birlikte ırkçılık virüsü kapan Kürtler Saddam dan önce ve sonra baş çekmişler
ve Irak taki denge rollerini bırakmışlardır. Arap Sünnilerin ezilmesine seyirci
kalmasalardı belki de ülke işgal sonrasında bir dengeye oturacaktı. Irak ta
parçalanma çok yönlü olmuştur. Mezhep ve ırk fayları üzerinden harekete geçen
ayrışma parçalanmayı hızlandırmıştır. Maliki ile Barzani zıtlaşırken
Barzani nin hedefinde, dengeyi yakalamak ve Irak ı bütün halde tutmak
olmamıştır. Maliki, Miloseviç gibi davranırken Barzani, Hırvat lider Franjo
Tudjman a özenmiştir. Kürt Tudjman olmak istemiştir. Birliği muhafaza yerine
Barzani gizli ajandasını yürütmüştür ve bunu da skandal bir biçimde kendi
ağzından itiraf etmiştir. Bundan böyle niyetlerini gizlemeyeceklerini
söylemiştir. Demek ki daha önce gizliyorlardı. Bu PKK ve Kürtçülerin niyetleri
konusunda Türkiye nin kulağına küpe olmalıdır. Elini veren kolunu kaptırır. *
Milliyetçilik virüsü nedeniyle Kürtlerle Sünni Araplar arsında ilişkinin güçlü
olmaması dengenin yakalanamamasına neden oldu. Ardından Kürtlerle Şiiler
arasında ortaklığın bozulması yapının çözülmesini tetikledi. Amerikalıların
Irak tan ayrılmasının ertesi günü Maliki, Sünni ortağı Tarık Haşimi nin ümüğüne
bindi. Sünnilerle Şiiler arasındaki çözülmenin ilk adımı böyle atıldı.
Amerikalılar İngilizler gibi geride mıncıklayacak mesele bırakırlar ki, kendi
değerleri bilinsin! Kurtarıcı, itfaiyeci olarak geri dönsünler! Ama korkarım
Irak ta geride kurtaracak bir şey bırakmadılar. Cehennem Malik inin ismini
hatırlatan Maliki yi Mayıs 2006 da Iraklıların başına sardılar. 2010 yılında
İyad Allavi nin kazanmasına rağmen ikinci kez İranlılarla birlikte onu makamına
sabitlediler. Şimdi de bazı mülahazalarla birlikte Maliki nin üçüncü kez
başbakan olmasını demokrasinin gereği olarak düşünüyorlar. Madem öyle seçimle
gelen kutsal ise Hitler ile neden savaştılar Yapan ile yıkan bir olmaz.
Einstein sanki Maliki yi anlatan bir cümle kurmuştur. We can t solve problems
by using the same kind of thinking we used when we created them. Krizleri
doğuran eski yöntemi işleterek sorunlarımızı çözemeyiz. Ama Maliki ve ortakları
çözümsüzlükte diretiyorlar. Ülkeyi değil sanki bölgeyi yıkmaya amadeler. Tüy
dikmek ise bu kadar olabilir! Parçalanan Irak Amerikalıların ve kurdukları ve
geride bıraktıkları sistemin eseridir. Kimsenin şüphesi olmasın.