Fazla istihdam ve kredi alacaklarının tahsil edilememesi nedeniyle Dünya Bankası‘nın 7-8 yıl önce tasfiyesini önerdiği Tarım Kredi Kooperatifleri, şimdi 19 iştiraki ile Tarım Holdingi olma yolunda.
Fazla istihdam ve kredi alacaklarının tahsil edilememesi nedeniyle Dünya Bankası‘nın 7-8 yıl önce tasfiyesini önerdiği tarım kredi kooperatifleri, 19 iştiraki ile şimdi ‘‘tarım holdingi‘‘ olma yolunda. GÜBRETAŞ aracılığı ile İran‘da fabrika alan, deniz taşımacılığına başlayan Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği (TTKKMB), şimdi Suudi Arabistan şirketi ile birlikte özelleştirilecek şeker fabrikalarına talip olacak.
Özellikle 1990‘lı yıllarda, tarım destekleri ve tarımsal kooperatiflerin ‘‘kara delik‘‘ olarak nitelendirildiği dönemde, Dünya Bankası‘nın da öneriler doğrultusunda, tarım satış kooperatifleri yanında tarım kredi kooperatiflerinin de yeniden yapılandırılması için program uygulanmıştı. Dünya Bankası‘nın yaptığı tespitlerden sonra, tarım kredi kooperatiflerinde, ‘‘kamu müdahalesinden arındırmaya ve etkin çalıştırmaya yönelik‘‘ yeniden yapılandırma operasyonu başlatılmıştı. TTKKMB‘de verimsiz işletmelerin tasfiyesi, zarardaki kooperatiflerin kapatılması ve fazla istihdamın azaltılmasını içeren operasyon 2004 yılında tamamlandı.
Yeniden yapılanmaya gidildi
Yeniden yapılanma çalışmaları sırasında aktif olmayan, siyasi nedenlerle ve istihdam sağlamak üzere açılan, birbirine çok yakın kooperatifler kapatılırken, şimdiye kadar yaklaşık 3 bin 700 kişi yasal hakları verilerek emekli edildi. TTKKMB Genel Müdürü Bedrettin Yıldırım, yeniden yapılandırmadan önce 1,6 milyon adet sorunlu dosyalarının bulunduğunu, yeniden yapılandırma ve çıkarılan kanunlarla getirilen kolaylıklar sonucunda sorunlu dosya sayısının 50 bine düştüğünü bildirdi. Bugün itibariyle kooperatiflerde, bin 97 ziraat mühendisi olmak üzere toplam 5 bin 559 kişi çalışıyor.
19 iştiraki var
Halen TTKKMB‘ne bağlı 16 bölge birliği, bunlara üye 1851 tarım kredi kooperatifi bulunuyor. Ayrıca 64 ek hizmet bürosu ile 31 bin 650 yerleşim biriminde 1 milyon 320 bin çiftçi ortağının her türlü tarımsal girdi ihtiyacını karşılıyor. TTKKMB, yem sektöründe 10, gübre sektöründe 1, gıda sektöründe 3, pazarlama ve hizmet sektöründe 3, plastik sektöründe 2, tarım alet ve makine sektöründe 1, tarımsal ilaç sektöründe 1 tane olmak üzere toplam 19 şirkette yüzde 50 ve daha fazla oranda pay sahibi.
En büyük iştirak durumundaki GÜBRETAŞ, geçen yıl yaklaşık 1 milyar 412 milyon liralık net satışla Türkiye;nin en büyük 500 şirketi listesinde 43. oldu. İran‘ın özelleştirme kapsamında satışa çıkardığı 4,3 milyon ton yıllık üretim kapasiteli Razi Petrochemical tesisini geçen yıl Şubat‘ta 685 milyon dolar bedelle satın alan Gübretaş, Türkiye‘nin gübre üretiminin yüzde 25‘ini karşılıyor.