BM beş daimi üyesi ve Almanya (5+1) ile İran arasında 18 gündür süren nükleer müzakereler her İki tarafında memnunlukla karşıladığı bir anlaşmayla son buldu. Batının uyguladığı yaptırımlar Tahran?ın uzun vadeli olarak nükleer programını sınırlaması karşılığı kaldırılacak. İran silah yaptırımları dışındaki ambargolardan kurtarıldı ama nükleer tesisleri sürekli denetim altında tutulacak. İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif ilk yorumunda, ?Anlaşma hiç kimse için mükemmel değil ama başarabildiğimiz buydu? dedi.
Viyana?daki Birleşmiş Milletlere ait Austria Center binasında son toplantılarını yapan heyet nihayi kararlarını düzenledikleri bir basın toplantısıyla kamuoyuna açıkladılar. ABD, Rusya, Çin, Fransa, İngiltere ve Almanya?nın İran ile uzlaştığı bu anlaşma 1979 yılında gerçekleştirilen İran İslâm Devrimi?nin ardından Batı ile ilk resmi yakınlaşma olarak da kayda geçti.
Ortadoğu?da önemli değişim potansiyeline sahip anlaşma kapsamında ABD, AB ve BM?nin İran?a uyguladığı yaptırımlar, Tahran?ın uzun vadeli olarak nükleer programını sınırlaması karşılığı kaldırılacak. Anlaşmaya göre, İran Uranyum üretimini 19 bin düzeyinden 6,100 düzeyine düşürecek.
Santrifüj üretimini ise 10 tondan 300 kilograma düsürecek. BM müfettişleri İran?da belirlenen askeri tesislere kontrol amaçlı girebilecekler.
Buna karşılık, AB bankaları ve petrol ambargosu için kısıtlamalar bir ilk adım olarak kaldırılacak. Tahran daha fazla petrol ihraç edebilecek. İran devletinin yabancı hesaplarında dondurulmuş en az 100 milyar dolara erişimi sağlanacak.
SİLAH KISITLAMALARI SÜRECEK
Nükleer anlaşmayi İran in ihlal etmesi durumunda, yaptırımlar 65 gün içinde tekrar yürürlüge girecek. İran?a karşı BM silah ambargosu önümüzdeki beş yıl süreyle muhafaza edilecek. İran?ın füze programı ile ilgili yaptırımları sekiz yıl daha devam edecek.
5+1 ülkeleri adına müzakereleri yürüten AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini, kararın sadece İran?ın nükleer programıyla ilgili olmakla kalmayıp, uluslararası ilişkilerde yeni bir dönemin başlangıcı ve diplomasi, koordinasyon ve işbirliğinin on yıllardır süren gerilim ve restleşmeyi sona erdirebileceğinin de göstergesi olacağını söyledi. ?Bu anlaşma tüm dünya için bir umut işareti? diyen Mogherini, böyle bir anlaşmaya özellikle bu dönemde çok büyük ihtiyaç duyulduğunu belirtti.
ZARİF: MÜKEMMEL DEĞİL. ELİMİZDEN GELEN BU
Mogherini?nin ardından söz alan İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif ise anlaşmaya varılmak üzere olduğunu dile getirerek, ?kazan-kazan? sonucunda emeği geçen herkese teşekkür etti. Zarif, ?tarihi? olarak nitelediği anlaşmanın, uluslararası sorunların çözümü konusunda yeni bir ufuk ortaya koyacağını ifade etti. ?Anlaşma hiç kimse için mükemmel değil ama başarabildiğimiz buydu ve hepimiz için önemli bir başarı? diyen Zarif, anlaşma ile yeni bir umut sayfası açıldığını da kaydetti.
Basın toplantısı sonunda anlaşmanın kabulü için son genel oturuma geçeceklerini duyuran Yüksek Temsilci Mogherini, oturumun ardından yeniden basın mensuplarıyla bir araya geleceklerini söyledi.