ANKARA - Sağlıkta şiddetin önlenmesi amacıyla hizmetten çekilme, hastanelerin güvenlik kameralarıyla donatılması, ‘‘sorun çözücü‘‘lerin görevlendirilmesi gibi tedbirlere ilave önlemler getirilebilecek.
Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürü Prof. Dr. İrfan Şencan, ‘‘Güvenlik görevlisi eşliğinde veya karakolda hizmet alınan, dünyada farklı modeller var. Çok ileri giderse belki bunları da düşüneceğiz‘‘ dedi.
Prof. Dr. Şencan, Sağlık Bakanlığı‘nın sağlık çalışanlarına yönelik şiddetin önlenmesi amacıyla getirdiği düzenlemeyle ilgili AA muhabirine açıklamalarda bulundu.
Sağlık alanında şiddetin önlenmesi amacıyla bir proje yürüttüklerini, bunun farklı unsurları olduğunu anlatan Şencan, ‘‘Çalışan güvenliğinin sağlanması‘‘na yönelik genelgenin de bunun basamaklarından biri olduğunu belirtti. Bu genelgenin hasta ve çalışan güvenliği ile iletişimin geliştirilmesi, hastanelerdeki genel güvenlik önlemlerinin güçlendirilmesi gibi önlemler içerdiğini anlatan Şencan, sağlıkta şiddetin önlenmesine yönelik hastane yönetimleri, meslek örgütleri ve sivil toplum kuruluşlarıyla da görüş alışverişinde bulunduklarını ifade etti.
-Hizmetten çekilme-
Genelgeyle şiddet gösteren sağlık çalışanlarına acil durumlar dışında hizmetten çekilme hakkı da tanındığını hatırlatan Şencan, bununla ilgili süreç konusunda şu bilgiyi verdi:
‘‘Hastaların gerçekten acil ve hayati durumlarında dünyanın hiçbir yerinde hekimlerin hizmet sunmaması söz konusu olamaz. Ama hizmetten çekilme tıbbi deontoloji tüzüğünde de yeri olan bir süreç. Bir sağlık çalışanına yönelik hastanın ya da yakınının şiddet eğilimi varsa sağlık çalışanı hizmeti sunmaktan imtina edebilecek. Ama bu, ‘sen ne olursan ol hemşire ya da doktor hizmet sunmaz‘ anlamına gelmiyor. Bunun sürecini hastane idaresi organize edecek ve hizmeti tamamlamaya çalışacak. Ama ‘ben ne kadar şiddet uygularsam uygulayayım hizmet alacağım‘ anlamına da gelmiyor. Bunun daha sonraki basamakları, dünyada olan farklı yaklaşımlar da var. Güvenlik görevlisi eşliğinde veya karakolda hizmet alınan dünyada farklı modeller de var. Çok ileri giderse belki bunları da düşüneceğiz.‘‘
‘‘Bizde de bu tür önlemler gelebilir mi?‘‘ sorusuna Şencan, ‘İhtiyaç olması durumunda dünyada bu tür önlemler var. Bunları da tartışacağız. Umarım ihtiyaç olmaz bunlara‘‘ diye cevap verdi.
‘‘Yani karakolda hizmet almaya gidebilecek bir süreçten söz mi ediyoruz‘‘ sorusuna da Şencan, ‘‘Evet‘‘ yanıtını verdi.
-Hukuki yardım-
Sağlık Bakanlığı‘nın teşkilat yapısını değiştiren kanun hükmünde kararname ile ilk defa kamu görevlilerinin ihtiyaç duyacağı hukuki yardımın devlet tarafından karşılanmasına yönelik düzenlemeye gidildiğini hatırlatan Şencan, şunları belirtti:
‘‘Eğer bir hastanede çalışan herhangi bir şekilde şiddete maruz kalmışsa, bu sözlü ya da fiili olabilir, haklarını karakolda, adliyede, Sağlık Bakanlığı‘nın hukukçusu arayacak. Hatta herhangi bir şikayetiniz olmasa bile. Çünkü kamu görevlilerine karşı işlenen suçlar şikayete bağlı değil. Sizin hukukunuzu hem adliyede hem karakolda arayacak bizim hukukçumuz. Hastane yönetimlerini bununla görevlendirdik. Bir kontrol mekanizması daha oluşturduk. Bakanlık merkezde beyaz kod birimi oluşturduk. Bunun karşısında da hukukçu bir kişi oturacak yine psikolog, sosyologlar da olacak ama bir hukukçu denetiminde olacak. Bu hukukçu sizin hakkınızın yerinde karakolda aranıp aranmadığını da takip edecek. Dolayısıyla kamuda sıfır toleransla yürüteceğimiz süreci başlatmış oluyoruz.‘‘
-‘‘Artık şiddetle ilgili bir kayıt sistemi olacak‘‘-
Geçmişte bu tür olaylar için bir kayıt sistemi oluşturulmadığını, uygulamayla bu sistemin de başlatılacağını vurgulayan Şencan, altyapısı kurulan sistemin standardize olması için çalışma yürüttüklerini bildirdi.
Uygulanan şiddetin türünün ILO‘nun standartları doğrultusunda kayda geçirileceğini anlatan Şencan, bunların periyodik olarak olarak gözden geçirilmesiyle yeni tedbirlerin gündeme gelebileceğini söyledi.
Sağlıkta şiddetin artıp artmadığı tartışmaları yaşandığını ama standart bir formatta veri toplanmadığı için bununla ilgili bir şey söylenemeyeceğini kaydeden Şencan, ‘‘Şiddet arttı mı artmadı mı, arttıysa ne kadar arttı, kayıt sistemi takip edilerek net bir veri elde edebileceğiz. Bunları analiz edip tedbirleri tekrar gözden geçireceğiz‘‘ diye konuştu.
-Sorun çözücüler-
Asıl hedeflerinin şiddet doğuran ortama yönelik çözüm getirilmesi olduğunu bildiren Şencan, hastalarla iletişim kurmaya yönelik çalışmaların gözden geçirildiğini, bununla ilgili tedbirleri geliştireceklerini söyledi.
Şiddete eğilimli olduğundan şüphelenilen hastalarla iletişime geçecek personele özel eğitimler verildiğini, bunların hasta ve yakınlarının bulunduğu ortamlarda sürekli görev yapacağını belirten Şencan, ‘‘Bu görevliler gergin ve sıkıntılı durumu derhal fark edip ortadan kaldırmak için müdahale edecek. Bunun batı ülkelerinde de örnekleri var. ‘Sorun çözücü‘ diye tabir ediliyor. Gerçekten özel bir kıyafetle hastane içinde dolaşacak, bir kişinin sorununu fiili hareketle ifade etmesine meydan vermeden fark edip çözecek sistem oluşturmaya çalışıyoruz‘‘ şeklinde konuştu.
Hekimler ve diğer sağlık çalışanlarına yönelik öfkeli kişilere nasıl bir yaklaşımda bulunmaları gerektiğini içeren eğitimler vereceklerini bildiren Şencan, ‘‘Yakın dövüş sporları filan öğretmek değil hedefimiz. Hedefimiz bu personeli şiddete meyilli, öfkeli kişilere yaklaşım konusunda donatmak, bu şiddeti, öfkeyi kontrol etmek, şiddetin oluşacağı ortamdan uzak tutmak‘‘ ifadesini kullandı.
Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürü Prof. Dr. İrfan Şencan, hastaların ortamdaki cisimleri sağlık çalışanlarına zarar verebilecek şekilde kullanmalarının önlenmesine yönelik de çevre düzenlemeleri yapılacağını belirterek, ‘‘Hastalarımızın daha iyi hizmet almasını sağlamak üzere hem ortam hem de kişilerle ilgili eğitime devam edeceğiz. Daha çok çalışacağız, başımızın üstünde. Ama her şeye rağmen sözlü ya da fiziki şiddet eğilimi vuku bulursa da bunları kesinlikle takipsiz bırakmayacağız‘‘ diye konuştu.
-Şiddeti yaşayan sağlıkçılar memnun-
Sağlık Bakanlığı‘nın şiddetin önlenmesine yönelik aldığı tedbirler, özelikle kamuoyuna da yansıyan şiddet olaylarına maruz kalan sağlıkçılar tarafından memnuniyetle karşılandı.
Kısa bir süre önce Yenimahalle Devlet Hastanesi‘nde bir hasta yakını tarafından bıçakla kovalanan kalp ve damar cerrahı Opr. Dr. Hasan Fahri Kapısız, şiddetin toplumun her kesiminde görüldüğünü, sadece sağlık alanındaki değil diğer alanlardaki şiddetin de son bulması gerektiğini söyledi.
Yaşadığı olaydan sonra görevini yaparken tedirginlik duymaya başladığını ifade eden Kapısız, ‘‘Hastalar ve hasta yakınları bizim de insan olduğumuzu unutmasınlar. Elimizden geldiğince hastalarımıza en iyi hizmeti vermeye çalışıyoruz. Hiçbirimiz kusursuz değiliz ama hastalarımıza karşı bilerek kusurlu davranmamız söz konusu olamaz‘‘ diye konuştu.
Kendisine şiddet uygulayan hasta yakınının tutuklanmasının Türkiye‘de bir ilk olduğuna dikkati çeken Kapısız, devletin hukuki yardımının tüm sağlık çalışanları için çok yararlı olacağını belirtti.
Yenimahalle Devlet Hastanesi Başhekimi Opr. Dr. Uğur Yıldız da Sağlık Bakanlığı‘nın ‘‘Çalışan Güvenliğinin Sağlanması‘‘ genelgesinin çok yerinde bir düzenleme olduğunu ifade ederek, ‘‘Çalışanlarımızda tedirginlik vardı. Bu tedbirler sayesinde personelimiz daha güvenli bir ortamda çalışabilecek‘‘ dedi.
Bir hasta yakınının fiili saldırısına uğrayan hemşire Nergiz Kıreler ve acil servis sorumlusu Dr. Feruze Turan Sönmez de sağlıkta şiddetin önlenmesi amacıyla getirilen düzenlemeleri olumlu bulduklarını dile getirdiler.