Gerçekleştirdiğimiz seçimler bizim için ne söylüyor. Cumhurbaşkanlığı seçimi neticelenmediği için bizim bu durumda sonuca dair konuşmamız isabetli olmayacaktır. İlk tur seçimlerine göre 50+1 sonucuna hiçbir adayın ulaşamamış olması seçimin kazananı olmadığını gösterir. Ancak bu durum %50 sınırına yakın olacak şekilde önde olan aday için bir motivasyon kaynağıdır. Bundan dolayı seçim sonuçları üzerinde bir değerlendirme yapmamız gerekiyorsa milletvekilliği üzerinden bir değerlendirme yapmamız gerekiyor.
Bu seçimlerin kazananı iki farklı bakışla değerlendirmek gerekiyor. Mevcut milletvekili sayıları ile elde edilen milletvekili sayılarının karşılaştırılması ve önceki seçimle mevcut seçimin oransal olarak karşılaştırılmasıdır. İlk olarak 2018 ve 2023 milletvekili genel seçimlerinde alınan oylara baktığımızda tablo şu şekilde gözükmektedir: Cumhur İttifakı %49,50 ( AK Parti 42,56 - 35,63, MHP 11,10 - 10,08 YRP 0 - 2,81 BBP 0 - 0,98), Millet İttifakı %35,04 ( CHP 22,65 - 25,35 İYİ 9,96 - 9,69) Emek ve Özgürlük İttifakı %10,56 (YSP 11,70 - 8,83 0 - TİP 1,73) ve Ata İttifakı %2,43 (ZP 0 - 2,23 AP 0 - 0,20) oy aldı.
Görülen tabloda AK Parti oylarında 7 puanlık bir düşüş görüyoruz. MHP’de ise 1 puanlı bir düşüş söz konusu. Toplamda 8 puanlık düşüşün yaklaşık 4 puanını YRP’nin ve BBP’nin aldığını düşünürsek 4 puanlık bir tepkinin muhtemel Deva, Gelecek ve Saadet üzerinden CHP’ye ve bir kısmının da İYİ veya ZP’ye kaydığını değerlendirebiliriz. Netice olarak iktidar blokundan muhalefete 4 puanlık bir kaymanın olduğunu anlayabiliyoruz. CHP’nin oylarındaki yaklaşık 3 puanlık artışın Saadet, Deva ve Gelecek üzerinden sağlandığını kanaatindeyim. Çünkü CHP’nin geçen seçimlerde aldığı oyların bir kısmı bu seçimlerde MP, ZP ve kısmen TİP’e kaydığını söyleyebiliriz. CHP’nin iki seçim arasındaki artış beklentisinin ancak bu kayan oyları konsolide ettiğini varsayıyorum.
İYİ Parti ise bu seçimde geçen seçime yakın bir oy oranı elde ettiğini görüyoruz. İki seçim arasında İYİ Parti’nin üzerine bir şey koyamadığını buradan anlayabiliyoruz. Muhalefetin yakaladığı rüzgâra baktığımızda kendisini sağın merkezi olmaya namzet gören muhalif bir partinin daha fazla oy alması beklenirdi. Ancak İyi Parti’nin Altılı Masa içerisindeki kararsız duruşuyla merkez parti olmayı değil kilit parti olmayı tercih etmesi geniş halk kitlelerinin desteğini almasını engellemiş oldu.
YSP’nin bu seçimlerde oy kaybına uğradığını görüyoruz. Cumhurbaşkanı adayı da çıkarmadığını düşündüğümüzde bütün enerjisini milletvekilliği seçimleri için yönlendiren bir partinin en azından oyunu koruması beklenirdi. Ancak özellikle batıdaki oy kaybını siyaset içeriğini ülke geneline yayamadığını bize göstermektedir.
Partilerin mevcut ve elde edilen milletvekili sayılarına baktığımızda durum şu şekildedir: AK Parti: 295 – 268, CHP: 146 – 169, HDP/YSP: 67 – 61, MHP: 49 – 50, İYİ: 43 – 43, YRP: 0 – 5, TİP: 0 – 4
Bu sonuçlara baktığımızda Cumhur İttifakı’nın geçen seçime göre bir kayıp olduğu aşikâr. Bu bir başarısızlık olarak görülse de Meclis çoğunluğunu kaybetmemeleri uzun süreli bir iktidarın ve krizlerin ortamında girilen bir seçimde başarısızlık olarak değerlendirilmesi gerçekçi olmayacaktır. Buna karşın muhalefet blokunun bütünüyle çoğunluğu elde edememesi bir başarısızlıktır. Bir CHP’nin çoğunluğu almasını bekleyemeyiz ve alamamasını da ülkenin siyasi yelpazesini düşündüğümüzde başarısız kabul edemeyiz ama tüm muhalefet blokunun toplam milletvekili sayısının dahi çoğunluğu elde edememesi bir başarısızlıktır. Bu başarısızlık tüm ittifak bileşenleri için geçerlidir.
Oransal olarak seçim sonuçlarının değerlendirmesini bu şekilde okuyabiliriz ama bu sonuçların toplumsal karşılığı üzerinde düşünmek daha da önemlidir. Bu konuda düşünmeye devam etmemiz gerekiyor.