Türkiye de bugüne kadar Cumhurbaşkanlığı için TBMM de 18
kez seçim yapıldı. 1982 de 7. Cumhurbaşkanı Kenan Evren in seçimi ise,
Anayasa nın halkoyuna sunulması ile birlikte gerçekleşti.
Cumhurbaşkanları, seçildikleri ve görevden ayrıldıkları
tarihler şöyle:
M.Kemal ATATÜRK
29.10.1923 - 10.11.1938
İsmet İNÖNÜ
11.11.1938 - 22.5.1950
Celal BAYAR
22.5.1950 - 27.5.1960
Cemal GÜRSEL
26.10.1961 - 28.3.1966
Cevdet SUNAY
28.3.1966 - 28.3.1973
Fahri KORUTÜRK
6.4.1973 - 6.4.1980
Kenan EVREN
9.11.1982 - 9.11.1989
Turgut ÖZAL
31.10.1989 -
17.4.1993
Süleyman DEMİREL
16.5.1993 - 16 Mayıs 2000
Ahmet Necdet Sezer
17 Mayıs 2000- 28 Ağustos 2007
Abdullah Gül 28
Ağustos 2007-
1950 yılına kadar Atatürk ve İsmet İnönü Cumhurbaşkanı
oldular. Bu yıldan sonra Demokrat Parti nin iktidara gelmesinin ardından
Cumhurbaşkanı olan Celal Bayar ın görev süresi 27 Mayıs 1960 askeri harekatı
ile sona erdi. Bu tarihte Kurulan Milli Birlik Komitesi kararıyla Cumhurbaşkanı
Celal Bayar tutuklandı. Bayar ın yanı sıra Başbakan Adnan Menderes, TBMM
Başkanı Refik Koraltan ile bütün bakanlar kurulu üyeleri, Demokrat
Parti nin (DP) önde gelen yöneticileri
de tutuklandı.
Cemal Gürsel, 27 Mayıs 1960 askeri harekatı ile kurulan
ve 38 subaydan oluşan Milli Birlik Komitesi (MBK) Başkanlığı ve Devlet
Başkanlığı na 28 Mayıs 1960 da getirildi. Gürsel e, MBK Başkanlığının yanı sıra
başbakanlık (24 ve 25. Hükümetler), Milli Savunma Bakanlığı görevleri de
verildi. Yeni Anayasa nın 9 Temmuz 1961 de kabulü ile 15 Ekim 1961 de yapılan
genel seçimlerden sonra 12. Dönem TBMM, 25 Ekim 1961 de toplandı ve askeri
rejim sona erdi.
Dolayısıyla Gürsel in görevi de 25 Ekim 1961 de son
buldu. Cumhurbaşkanlığı makamına asker kökenli birinin oturmasını isteyen ordu,
Cumhurbaşkanlığına adaylığı konuşulan ve seçilmesine kesin gözüyle bakılan Ali
Fuat Başgil i devre dışı bırakarak Gürsel in tekrar Çankaya ya çıkmasını
sağladı. Gürsel TBMM de 26 Ekim 1961 de yapılan seçimle Türkiye Cumhuriyeti nin
4. Cumhurbaşkanı oldu.
Ancak Gürsel, süresini tamamlayamadan, geçirdiği bir
rahatsızlık sonucu görevinden ayrılmak durumunda kaldı.
1960 da geçirdiği hafif bir felçle başlayan hastalığı
zamanla ilerledi ve Gürsel, 2 Şubat
1966 da tedavi için ABD ye götürüldü. 9 Şubat ta komaya giren Gürsel, 26
Mart ta Türkiye ye getirildi ve Gülhane Askeri Tıp Akademisi ne kaldırıldı.
Aynı gün 37 kişilik Müşterek Sıhhi Kurul , Gürsel in cumhurbaşkanlığı
görevine devam edemeyeceğini belirten bir rapor hazırlayarak Başbakanlığa sundu
ve 28 Mart 1966 da TBMM kararıyla cumhurbaşkanlığı sona erdi.
Cevdet Sunay ın Cumhurbaşkanlığı da bu yıl başladı ve
1973 yılına kadar sürdü.
1973 yılında ise malum `kriz li Köşk seçimleri
Önce Org. Faruk Gürler in seçilemeyişi, ardından Sunay ın
görev süresinin uzatılmasının hazin sonu, gerçekleşmeyen formüller ve sonunda
Demirel ve Ecevit in uzlaşmasıyla ortaya çıkan bir isim; Fahri Korutürk.
***
Yeni bir dönem...
12 Eylül 1980 askeri harekatı ile ülke yönetimine el
konulmasından sonra yasama ve yürütme yetkilerini kullanmak üzere Milli
Güvenlik Konseyi kuruldu. Kenan Evren, Milli Güvenlik Konseyi Başkanlığının
yanı sıra Devlet Başkanlığı nı da üstlendi ve 18 Eylül 1980 tarihinde Devlet
Başkanı olarak and içti.
Böylece Türkiye de ikinci kez Devlet Başkanlığı sıfatı
kullanıldı.
Evren, 7 Kasım 1982 tarihinde yapılan Anayasası nın
halkoylamasında, Anayasa nın Geçici 1.maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı seçilmiş
oldu. Milli Güvenlik Konseyi nin varlığı da, 6 Kasım 1983 deki genel seçimlerin
ardından, TBMM nin Başkanlık Divanı nın oluştuğu 7 Aralık 1983 de sona erdi.
Anayasa nın Geçici 2. maddesi uyarınca, Milli Güvenlik Konseyi üyeleri, 6 yıl
süreyle Cumhurbaşkanlığı Konseyi üyesi sıfatını aldılar.
***
1983 yılında kurduğu Anavatan Partisi ile aynı yıl
yapılan seçimle iktidara gelen ve 1987 erken genel seçimlerinde tekrar
başbakanlık koltuğuna oturan Turgut Özal, 31 Ekim 1989 tarihinde Cumhurbaşkanı
seçildi. Ancak, Evren in, Anayasa uyarınca 7 yıllık süresinin 9 Kasım 1989
tarihinde dolması nedeniyle, bu tarihte and içerek görevine başladı.
Turgut Özal, 17 Nisan 1993 de geçirdiği rahatsızlık
nedeniyle görevi sırasında vefat etti.
Özal ın vefatıyla boşalan Köşk e Süleyman Demirel çıktı.
DYP Genel Başkanı ve Başbakan Demirel, SHP nin de desteğiyle Türkiye
Cumhuriyeti nin 9. Cumhurbaşkanı seçildi.
***
Ve 2000 yılının Mayıs ayı... Bu ayın 17 sinde Demirel in
görev süresi doluyordu.
Cumhurbaşkanının ikinci kez seçilebilmesine imkan tanıyan
5 +5 formülünün TBMM de reddedilmesinden sonra yeni bir aday arayışına giren
hükümet ortağı partilerin liderleri, son liderler zirvesinde Anayasa Mahkemesi
Başkanı A. Necdet Sezer ismi üzerinde anlaşmaya vardılar ve muhalefetin de
`olur unu aldıktan sonra Cumhurbaşkanı adaylarını kamuoyuna açıkladılar. Aynı
gün bir araya gelen iktidar ve muhalefet partilerinin liderleri Sezer in
adaylığı için objektiflerin önünde imza attılar ve Türk siyasi tarihinde bir
ilke imza attılar. Sezer ismi sürpriz olmakla birlikte hemen tüm parti
liderleri, Meclis içinden birinin seçilmesine öncelik verdiklerini ancak
dışarıdan da bir aday olabileceğini süreç içerisinde açıklamışlardı. Sezer in
aday olarak gösterilmesi beraberinde çeşitli tartışmalara neden oldu.
***
Ve
Malum 2007 deki meşhur Köşk seçimleri
TBMM Genel Kurulu nda 367 bulunamayınca Anayasa
Mahkemesi nin seçimleri iptali, ardından genel seçimlere gidilmesi ve
sonrasında da Abdullah Gül ün Sezer sonrası Köşk koltuğuna oturması
Tüm bu süreçleri neden anlattım
Şunun için;
Önümüzdeki dönem bu açıdan son derece kritik bir süreç
Cumhurbaşkanlığı seçimleri hemen her dönem sancılı
geçmiştir ama 2014 Köşk seçimleri birçok açıdan izlenmeye değer
NOT: Bugün 12 Ağustos 2013 Pazartesi İktidar ve TBMM de
grubu bulunan partiler, 2012 yılında yeni ve sivil anayasa vaadini yerine
getiremedi. Sınıfta kaldı. Umutlar bu yıla sarktı. Cemil Çiçek, liderlerle
görüşerek yeni bir süreç başlattı, Du bakali n olacak Her şeye rağmen yine de
takipteyiz