Ham petroldeki pahalanma son beş yılda Türkiye ye ithalatta 21.6 milyar dolarlık ek fatura yükledi. Petrol zamlarıyla gelen ek fatura, bu dönemde cari açığı yaklaşık yüzde 22.4 büyüttü.
"Veri gizliliği" çerçevesinde petrol ithalatına ilişkin verileri üç ay geriden açıklayan TÜİK, 2007 sonu verilerini de açıkladı. ANKA nın, TÜİK verilerine dayanarak yaptığı hesaplamaya göre, 2003-2007 yi kapsayan son beş yıllık dönemde Türkiye, toplam 142.3 milyon ton (1 milyar 50 milyon varil) ham petrol ithalatı gerçekleştirdi. Yapılan bu ithalat karşılığında toplam 46.1 milyar dolar döviz ödendi. İthalat miktarının azalmasına rağmen, fiyatlardaki artışlara bağlı olarak beş yıldaki toplam petrol ithalatının faturası bir kattan fazla büyüdü. Petrolün varil fiyatı 2002 düzeyinde kalsaydı, Türkiye dört yıldaki ithalatına 46.1 milyar dolar yerine 26.1 milyar dolar ödeyecekti.
Miktar artmadı fatura katlandı
Türkiye, petrol ülkelerine yakınlık ve önceden kontrata bağlanmış taahhütler gibi avantajları nedeniyle petrolü, uluslar arası piyasa fiyatlarının altında ithal etmesine rağmen, varil başına ödenen fiyat her yıl daha yüksek oldu. Bu dönemde yıllık ithalat miktarı az da olsa azalırken, ödenen fatura sürekli büyüdü. Türkiye nin yaptığı ithalatta 2002 ortalamasında 23.4 dolar olan petrolün varil fiyatı, 2003 yılında 26.9 dolar, 2004 te 34.5 dolar, 2005 te 50.1 dolar, 2006 yılında 61 dolar ve 2007 yılında ortalama 68.1 dolara kadar çıktı.
Ek fatura 21,6 milyar dolar
Türkiye nin ithal ettiği ham petrolün 2002 yılında 23.4 dolar olan varil fiyatı, izleyen dönemde değişmeseydi, 2003-2007 döneminde petrol ithalatının yıllık faturası, miktarın yaklaşık aynı düzeylerde gerçekleşmesi nedeniyle 4-4.1 milyar dolar dolayında seyredecekti. Toplam 1 milyar 50 milyon varil ham petrole ödenen toplam döviz tutarı da 24.5 milyar dolar düzeyinde kalacaktı.
Cari açığın dörtte biri petrolden
Petrol fiyatlarındaki artış nedeniyle Türkiye nin ithal ettiği petrole ödemek zorunda kaldığı "ek fatura", 2003 yılında 8 milyar dolar dolayında gerçekleşen cari işlemler açığının yüzde 7.9 unu oluşturdu. İzleyen dönemde büyüyen ek fatura, cari açığı da büyüten bir etki yaptı. Petrol ithalatına, 2004 yılında 15.6 milyar dolarlık cari açığın yüzde 12.6 sı kadar ek fatura ödendi. 2005 yılında petrol zamlarının yüklediği ek fatura, 22.6 milyar dolara ulaşan cari işlemler açığının yüzde 20.4 ü düzeyinde gerçekleşti.
