Meallerin tarih serüveni yazmamdan dolayı meal veya
Türkçeye çeviriye karşı olduğum düşünülmektedir. Bence sağlıklı ve iyi bir
çeviri faydalı olacaktır.
Ama yetkin olmayan kişilerin elinde yapılacak olan
çeviriler zarar verir. Bu nedenle nasıl ki Kur an ın takibini yapan bir birim
oluşmuşsa, meallerin de takibini yapan bir birimin oluşması daha iyi olur.
Ayrıca, meal hiç bir zaman Kur an ın kendisi değildir ve
o çeviri ayetten anlaşılması gereken tek yön değildir. Burada yazarın anlam
kabiliyeti devreye girer. Arapça anlam bakımından zengin bir dildir. Meali
okuyanın o ayetin tek anlamının bu olduğunu düşünmemesi gerekir. Çünkü
çevrilerde anlam daralması yaşanmaktadır.
Buna rağmen güzel ve sağlıklı mealler bizim düşünce
dünyamızı zenginleştirirken meallerin tefsirlerle birlikte okunması Kur an ı
anlamamızı sağlayacaktır.
İLK TÜRKÇE MEALİ BİR HRİSTİYAN YAZDI!
1914 yılında ilk Türkçe Kur an meali İbrahim Hilmi
tarafından yayınlanır.
Yalnız çeviriyi yapanın isminin daha sonra açıklanacağı
duyurulur.
İşin ilginç yanı bu ilk Türkçe Kur an çevirisini Suriyeli
bir Katolik olan Zeki Megamiz yapmıştır. Bu nedenle ismi gizlenir.
Yani bu kadar Türk aydının olduğu bir dönemde hiç birisi
tercüme edemez ve bir gayri Müslim çeviriyi yapar.
Fakat durumun anlaşılması üzerine ancak beş forması
basılabilen bu tercüme devlet tarafından toplatılır.
CUMHURİYETİN AMACI: MİLLİ BİR DİN İNŞASI
Cumhuriyet kadrolarının temel amacı milli bir devlet,
yani bir ulus devleti inşa etmekti. Ama onlar da biliyorlardı ki önlerindeki en
büyük engel dindi. Çünkü dini hissiyat birleştiriciydi. Mehmed İzzet (öl.1930)
Milliyet Nazariyeleri ve Milli Hayat isimli eserinde bu konuda şunları
söyleyecektir:
Birçok mütefekkirler, sonra vekayi bize gösteriyor ki
dini hissiyat zayıflamadıkça milliyet hissi kuvvetlenmemiştir. Ne İslam, ne de
Hristiyan Katoliği haddi zatında milliyetperverlik hamisi değildir.
Ulusçuluk ise ayrılıkçıydı. Ulusçuluğu yani milli bir
devleti inşa etmek için dini hissiyatın zayıflatılması gerekiyordu. Hatta daha
da ileri gidilerek bu zayıflatılmış dini hissiyat ile bir milli din inşa
edilmeliydi.
ATATÜRK ÜN MEAL ÇALIŞMASINDAKİ ASIL AMACI
14 Ağustos 1923 yılında Maarif Programı nı tespit edecek
Heyet-i İlmiye şerefine Ankara Türk Ocağı nda verilen çay ziyafetinde Mustafa
Kemal Atatürk, Kur an-ı Kerim i Türkçeye aynen tercüme ettirmek meselesini
ortaya atar. Bu projenin namazların Türkçe kılınmasına kadar götüreceğini gören
Kazım Karabekir, Atatürk e itiraz edince, tartışma başlar.
Karabekir, Bir devlet reisinin din işlerini
kurcalamasını doğru bulmadığını, ilim ehlinden mürekkeb bir heyetin toplanarak
bu Kur an ın tercüme mi, tefsir mi edilmesi lazım geldiğine karar
verebileceğini söyler.
Buna karşılık Din adamlarına lüzum olmayıp doğrudan
doğruya tercüme ettirmenin daha muvafık olacağı şeklinde bir fikir ortaya
atılarak kendisine itiraz edilir.
Karabekir Devlet otoritesinin yıpranacağı böyle bir
projeden hayır çıkmayacağını belirtince Atatürk hiddetle şöyle der:
Evet Karabekir! Arapoğlunun yavelerini Türkoğullarına
öğretmek için Kur an ı Türkçeye tercüme ettireceğim ve böylece de okutacağım.
Ta ki budalalık edip de aldanmakta devam etmesinler.
AKİF VE KUR AN MEALİ
Atatürk ün isteği üzerine Mehmet Akif ten Türkçe Kur an
meali yapması istenir.
Aslında onların istediği meal, ibadetlerde kullanılacak
formatta olmasıdır. Yani şiir diline uyarlanmış bir meal olmasıdır.
Mehmet Akif, meal çalışmasına başlar. Fakat yapacağı bu
meal çalışmasının asıl amacının Arapça ibadetin yerine Türkçe ibadet için
kullanılacak olması olduğunu anladığından çalışmasını bitirmez ve var olanı da
yok eder.
Gerçi son yıllarda Mehmet Akif in Türkçe mealinin bir
kısmı bulunup basıldı. Ama bu Mehmet Akif in çalışmasını ilgili ekibe
vermediğini gösterir.
Akif bir anlamda yapılacak olan dinde reform olayına alet
olmak istememiştir.
Peki, Akif, böyle bir çalışmadan imtina etmesi üzerine
neden başka bir kimseye meal siparişi verilmedi
Bunun temel nedeni de Akif in güçlü bir şair olmasının
yanında iyi bir Arapça ve Kur an bilgisine de sahip olmasıdır. Çünkü yapılmak
istenen sadece bir meal değildir. İbadetlerde de kullanılacak şekilde şiirsel
bir mealdir. Bunu da Akif ten başkası yapamazdı.
CUMHURİYET DÖNEMİNDEKİ İLK TÜRKÇE MEALLER DE FETVA İLE
SAKINCALI BULUNDU!
Cumhuriyet döneminde 1924 yılında ilk Türkçe Meal
çalışması gerçekleşecekti.
İlk mealler şunlardır:
1. Seyyid Süleyman el-Hüseyni tarafından Kur an-ı Kerim
Tercemesi adıyla İstanbul da basıldı.
2. Şeyh Muhsin-i Fani tarafından yine İstanbul da
yayınlanan Nur ul Beyan isimli tercümesi
3. Cemil Said tarafından İstanbul da basılan Türkçe
Kur an-ı Kerim tercümesi
Fakat bu mealler, sahip oldukları tercüme hataları
nedeniyle şiddetli eleştiriye maruz kalır.
Bunun üzerine Diyanet İşleri Reisliği (Rıfat Börekçi)
tarafından Şeyh Muhsin in ve Cemil Said in tercümeleri aleyhine fetva
yayınlanır.
Bu fetvada Müslüman halkın bu çevirilere aldanmamaları
tavsiye edilir.