Soru: Oruç ve iftar ne demektir ve rüknü yani temel esası
nedir
Cevab: Bismillâhirrahmanirrahim.
Savm, sıyam yani oruç lügatte: İmsak, tutmak manasına
gelir. Dini ıstılahta ise: Niyetlenip tan yeri ağarmaya başladığı zaman yani
imsak vaktinden itibaren akşam güneş batıncaya kadar hiçbir şey yememek,
içmemek ve cinsî münasebette bulunmamak demektir. İftar kelimesi de, oruç
açmak, bozmak anlamındadır.
Orucun rüknü ise: Yeme, içme, cinsî vb. arzulardan, diğer
bir ifadeyle orucu bozan şeylerden kaçınmaktır.
Şu hususu da önemle belirtelim ki: Oruç, belirli bir süre
sadece yemeyi içmeyi bırakmak değil, aynı zamanda haramlardan ve her türlü
kötülüklerden de uzaklaşmaktır. Bize helal olan yiyecek ve içeceklerden uzak
durduğumuz gibi; dilimiz yalandan-gıybetten, ellerimiz haram işlerden, midemiz
haram lokmadan, gözlerimiz harama bakmaktan, kulaklarımız yalan ve dedikodu dinlemekten,
ayaklarımız haram-mekruh işler peşinde koşmaktan uzaklaşarak oruçtan nasibini
almalı ve ömür boyu böyle devam etmelidir. Oruçludan beklenen budur.
Oruç tutan bir Müslüman çeşitli yemeklerle donatılmış
sofranın başında iftar vaktine bir dakika kalsa bile, kendisine helâl olan
yiyecek ve içeceklere elini sürmez. Çok acıkmış ve susamış olsa bile, sabırla
iftar vaktini bekler. Oruç tutan bir mü minin, ALLAH Teâlâ nın emri
karşısındaki bu teslimiyeti, ne ulvî bir manzaradır. Orucun Müslümana kazandırdığı
bu nefis terbiyesi ve irade hakimiyeti, insanı nefsanî arzuların esaretinden
kurtarıp adeta melekleştiren gerçek bir eğitimdir.
Şimdi insafla düşünelim: Helâl olan şeylere bile elini
sürmeyen bu oruçlu, nasıl olur da harama el uzatabilir. Vücûdunun ihtiyacı olan
faydalı yiyecek ve içecekleri istediği zaman bırakabilen bir mü min, nasıl olur
da haram içkileri kullanmaktan vazgeçmez, sigarayı bırakmaz. Oruç, bize belirli
bir süre helâl olan şeylerden uzaklaşmakla haramlardan sakınmayı öğretir.
ORUCUN KISIMLARI
Soru: Orucun kısımları nelerdir
Cevab: Bismillâhirrahmanirrahim.
Orucun kısımları şunlardır:
1- Tutulması farz olan oruçlar. Ramazan orucunun edası da
kazası da farzdır. Keffaret oruçları da farzdır.
2- Tutulması vacib olan oruç. Nezir, adak oruçları ile,
başlanıp da bozulan bir nafile orucu kaza etmek vacibtir.
3- Tutulması sünnet olan oruç. Muharrem ayının dokuz ve
onuncu yani aşûre günü ve-ya onuncu ve on birinci günü oruç tutmak.
4- Tutulması mendup olan oruçlar. Kamerî ayların on üç,
on dört ve on beşinci günleri, haftanın pazartesi-perşembe günleri, Şevval
ayında peş peşe veya ayrı ayrı altı gün oruç tutmak, Hz. Davud (A.S.)ın yaptığı
gibi gün aşırı oruç tutmak da mendubtur. 5- Tutulması nafile olan oruç. Farz
veya vacib olmayarak sırf ALLAH Teâlâ nın rızası için tutulan oruçlardır.
6- Tutulması haram olan oruçlar. Ramazan bayramının
birinci günü ile Kurban bayramının dört gününde oruç tutmak haram kılınmıştır.
Bu günler, ALLAH Teâlâ nın kullarına birer ziyafet günleridir. Oruç tutarak
ALLAH Teâlâ nın ziyafetinden kaçmak doğru değildir.
7- Tutulması mekrûh olan oruçlar. Sadece aşûre günü oruç
tutmak tenzihen mekruhtur. Nevruz günü, yalnız Cuma veya Cumartesi gününü tayin
ederek oruç tutmak mekruhtur. Ancak adetine denk gelirse mekruh olmaz. Bütün
seneyi oruçlu geçirmek de mekruhtur.
Çünkü bu tür oruç, sahibini ya zayıflatır, ya da adet
haline gelmiş olur, ibadet manası kalmamış olur. Kocasının izni yokken, bir
kadının nafile oruç tutması mekruhtur.