Ekran kartı pazarında çeyrek asırdır evlerimize konuk olan donanım devi, bugünlerde devasa bir kimlik karmaşasının tam ortasında. 1999 yılında iflasın eşiğindeyken piyasaya sürdüğü GeForce 256 ile küllerinden doğan şirket, o gün kendisine can suyu veren sadık kitlesine giderek sırtını dönüyor. Kasaları dolduran dudak uçuklatıcı yapay zeka gelirleri, evindeki bilgisayarında oyun oynamak isteyen vatandaşın hayallerini adeta rafa kaldırdı. Sektörde, vefa duygusu yerini acımasız kar marjlarına bıraktı.
Tarihi Bir Kırılma Mı?
Şirketin bu ezici yapay zeka hakimiyeti aslında tesadüf değil; temelleri 2006'da CUDA yazılım aracının piyasaya sürülmesiyle atıldı. Ardından 2012'de modern yapay zekanın büyük patlaması sayılan AlexNet sinir ağının rakiplerini ezip geçmesiyle yepyeni bir sayfa açıldı. 2020 yılında yüksek performanslı hesaplama çipleri üreten Mellanox Technologies'in 7 milyar dolara satın alınması ise rotanın tamamen değişeceğinin en net habercisiydi.
Gelir kalemlerindeki keskin dönüşüm de bu hamlelerin ardından rakamlara yansıdı.
Son üç yıllık periyotta hesaplama ve ağ segmentindeki faaliyet kar marjı yüzde 69 seviyelerine tırmanırken, tüketici odaklı grafik biriminde bu oran yüzde 40'ta çakılı kaldı. Analist Stacy Rasgon'un değerlendirmelerine göre, oyun segmentinin artık şirketin ana itici gücü olmadığı vurgulandı. Mevcut RTX 50 serisi ekran kartlarının Ocak 2025'teki CES fuarında tanıtıldığı, geride kalan 2026 CES ve GTC konferanslarında ise yeni bir duyuru gelmemesi kafaları karıştırdı. Şirketin donanımları eylül ayına kadar duyurma ihtimali masada dursa da beklentiler gerçeğe dönüşürse 2026 yılı, donanım devinin 30 yıl içinde tüketici odaklı yeni bir nesil tanıtmadığı ilk sene olarak tarihe geçecek.
Kinda Funny Games kurucularından Tim Gettys, her yıl donanım yenilemenin zorluğuna dikkat çekerek bu aranın oyuncu bütçelerine nefes aldırabileceğini savundu. Popüler yayıncı Greg Miller ise durumu "Seni buraya getirenlerle dans et. Oyuncular seni buraya kadar getirdi" sözleriyle ifade ederek kırgınlığını dile getirdi. Resmi kanallardan yapılan savunmada ise oyuncuların halen "son derece önemli" olduğu, yeni teknolojiler geliştirilmeye devam edildiği aktarıldı.
Cüzdanlar Alev Alev
Sektördeki asıl uçurum etiket fiyatlarında yüzüne çarpıyor.
Şubat ayında ilk kez sahneye çıkan Vera Rubin platformu gibi komple raf ölçekli sistemler dengeleri değiştirdi. Piyasaya sürülen yeni nesil yapay zeka çipi Blackwell'in fiyatının 40 bin doları bulduğu kaydedildi. Futurum Group verilerine göre, devasa Vera Rubin sistemlerinin maliyeti 4 milyon dolara kadar tırmanabiliyor. Tüketici tarafında ise RTX 50 serisi 299 ile 1.999 dolar bandında alıcı bekliyor. Kripto para madenciliğinin patlama yaptığı 2018 ve 2021 dönemlerinde liste fiyatının üç katına satılan ekran kartları, bugün bile karaborsada fahiş rakamlara el değiştiriyor. Mevcut RTX 5090 modelinin tavsiye edilen fiyatın iki katına kadar satıldığı dikkat çekildi. Eski nesle olan bu güçlü talep, şirketin yeni model için acele etmemesinin temel nedeni olarak görülüyor.
Üretimde Çarklar Durma Noktasında
Madalyonun görünmeyen yüzünde devasa bir tedarik krizi yatıyor. Şirketin genel amaçlı üretim için elzem olan bellek bileşenlerindeki sıkıntı yüzünden en yeni oyun çiplerinin üretimini yüzde 40'a kadar kısmayı planladığı ifade edildi. Hızlı veri depolama sağlayan DRAM'in bulunamaması işleri yokuşa sürüyor.
Sınırlı kapasitenin tamamı, çok daha karlı olan HBM (Yüksek Bant Genişlikli Bellek) yığınlarına sahip veri merkezi donanımlarına kaydırılıyor. Analist Rasgon, bir gigabayt HBM üretmek için geleneksel DRAM'e kıyasla dört kat daha fazla silikon katmanı gerektiğini belirterek, "Bu dinamik, tüketici uygulamalarında kullanılan geleneksel bellek türlerini tüm sektör için kıt hale getiriyor. Basitçe söylemek gerekirse artık bulunmuyor" ifadelerini kullandı. Bu darboğazın faturası yine tüketiciye kesiliyor. Gartner raporlarına göre, bu yıl bilgisayar fiyatlarında yüzde 17'lik sert bir artış yaşanacağı, sevkiyatların yüzde 10,4 düşeceği ve giriş seviyesi pazarın 2028'e kadar tamamen eriyebileceği kaydedildi. Şirket cephesinden gelen yanıtta ise sevkiyatların sürdüğü ve bellek tedarikini artırmak için tedarikçilerle yakın temas halinde olunduğu bildirildi. Gettys ise hissedarların üç kat daha mutlu olduğu bir senaryoda şirketin oyun pazarını terk edebileceğini iddia etti.
Yapay Zeka Dayatmasına Tepki
Donanım tarafındaki hayal kırıklığı yazılım cephesinde de sürüyor. Şirket CEO'su Jensen Huang'ın Resident Evil Requiem, Starfield ve Hogwarts Legacy gibi dev yapımların fotogerçekçi versiyonlarıyla duyurduğu DLSS 5 teknolojisi, oyun topluluğunda soğuk duş etkisi yarattı. Üretken yapay zekanın oyunların görsel dokusunu değiştirmesi, sanat eserlerine yapay bir müdahale olarak yorumlandı.
Epic Games, Microsoft Xbox ve Sony PlayStation gibi devlerin stüdyo kapattığı, projeleri iptal edip binlerce çalışanı işten çıkardığı bu zorlu dönemde; Gettys alt seviye sistemlere can veren önceki DLSS sürümlerini sevdiğini belirtirken bu yeni hamleyi "yüzümüze atılmış bir tokat" olarak nitelendirdiğini aktardı. Nihai hedefin yüzde 100 yapay zeka üretimi oyunlar olmasından korkulduğu vurgulandı. Elon Musk'ın ekim ayında X platformunda xAI stüdyosuyla 2026'ya kadar harika bir yapay zeka oyunu çıkaracağını duyurması kafaları iyice karıştırdı. Gelen sert eleştirilere yanıt veren şirket yönetimi, ray tracing ve path tracing gibi araçları hatırlatarak "Oyunlar geliştiricilerin etkileyici hikayeler anlatmasına olanak tanıyan yaratıcı bir sanat formudur" açıklamasını yaptı. CEO Huang ise bilgisayar grafiklerinin üretiminin devrim niteliğinde değişeceğini belirterek, oyunların tek tipleşeceğine dair itirazları "Tamamen yanılıyorlar" sözleriyle geri çevirdi.
Son Kale Bulut Sistemleri
Giderek ulaşılmaz hale gelen donanım pazarında dar gelirli oyuncunun tek sığınağı bulut sistemleri oldu.
On yılı aşkın süredir hizmet veren GeForce NOW platformu, milyonlarca kullanıcının Steam gibi platformlardaki üst düzey sistem gerektiren yapımlara devasa masraflar yapmadan erişmesini sağlıyor. Rakiplerin de benzer krizlerle boğuştuğu bir ortamda, bu akış platformunun açık ara favori olduğu ifade edildi. Pazardaki ezeli rakip AMD'nin (Radeon) de aynı bellek kıtlığının pençesinde olduğu, çip tedarikinin tüm sektörde kilitlendiği aktarıldı.
Gözler şimdi donanım pazarını kasıp kavuran bu bellek krizinin ardından teknoloji devlerinin masaya koyacağı yeni acil eylem planlarına çevrildi.