Gündeme geldiğinde büyük tartışma yaratan, nükleer enerji santrallerinin kurulmasını içeren tasarı, erken seçim tartışmalarının yaşandığı bir dönemde Meclis Genel Kurulu‘nda sessiz sedasız kabul edilerek yasalaşması dikkat çekti.
Rusya ile işbirliği halinde Akkuyu‘da yapılması planlanan nükleer santrale eleştiriler de getiriliyor. Türkiye‘de nükleer santral kurulması ve işletilmesini öngören yasa tasarısının görüşmeleri sırasında iktidarla muhalefet karşı karşıya geldi. AK Parti Sinop Milletvekili Mustafa Öztürk, Türkiye‘nin bir an önce nükleer enerjiye kavuşması gerektiğini, Türkiye‘nin buna ihtiyacı olduğunu söyledi. CHP milletvekilleri ise Çernobil felaketin hatırlatarak nükleer enerjinin risklerine dikkat çekti. Kanunla özel sektör ve kamunun nükleer santral yapabilmesinin önü açılıyor, ayrıca özel sektör-kamu ortaklığına da olanak tanınıyor. Yasaya göre Türkiye, nükleer güç santrali yapılacak sahayı, mevcut altyapısıyla birlikte bedelsiz olarak, santralin söküm sürecinin sonuna kadar proje şirketine tahsis edecek.
Rusya‘nın nükleer çöplüğü olacağız
TBMM Genel Kurulu‘nda, Türkiye ile Rusya arasında Akkuyu‘da Nükleer Güç Santralinin Tesisine ve İşletimine Dair İşbirliğine İlişkin Anlaşmayı Onaylayan Kanun Tasarısı‘na yapılan eleştiriler arasında nükleer santrallerin insan sağlığı açısından yapacağı olumsuz etkiler öne sürülüyor. Rusya‘daki Çernobil faciasının hala insan sağılığı üzerindeki etkilerinin devam ettiğini savunan nükleer santrale karşıt kesim, anlaşmanın Rusya ile yapılmasına da eleştiriler getiriyor. Rusya‘nın bu konudaki teknolojisinin eski olduğunu savunan karşıt kesim, gelişmiş ülkelerin nükleer santral yerine yenilenebilir enerji kaynaklarına yoğunlaştığını ileri sürüyor. Bu anlamda gelişmekte olan ülkeler arasında yer alan Türkiye‘nin ise Rusya‘nın nükleer çöplüğü haline geleceği de yapılan eleştiriler arasında yer alıyor.
Doğalgazdan sonra nükleerde de bağımlı oluyoruz
Türkiye, doğalgazdan sonra nükleer enerjide de Rusya‘ya bağımlı hale getiriliyor. Nükleer santralin yatırım değeri olarak gösterilen 20 milyar doların çok yüksek olduğuna işaret eden nükleer santral karşıtları, aynı ölçüde bir santralin yapılması için gereken yatırım tutarının yüzde 72 daha da üstünde yer aldığını kaydediyor.
Yasada neler var
Yasa, 12 Mayıs 2010‘da Ankara‘da imzalanan işbirliği anlaşmasını onaylıyor. Anlaşmaya göre, iki ülke; nükleer güç santralinin tasarımı ve altyapı dahil olmak üzere inşası, santralin güvenilir şekilde işletilmesi, santralde üretilen elektriğin alım-satımı, kullanılmış nükleer yakıtın taşınması, santralin sökümü, personelinin eğitimi, Türkiye‘deki yakıt üretim tesislerinin kurulması ve işletimi de dahil, nükleer yakıt döngüsü gibi konularda iş birliği yapacak. Bütün bunlar, Türk tarafına mali yük getirmeden yürütülecek. Rus tarafı, anlaşmanın imza tarihinden itibaren 3 ay içinde proje şirketinin kurulması için gerekli işlemleri başlatacak. Nükleer güç santralinin toplam kurulu gücü 4 bin 800 megawattlik 4 üniteden oluşacak. Proje şirketi, nükleer güç santrali tarafından üretilen elektrik de dahil olmak üzere, santralin sahibi olacak. Proje şirketi, Rus tarafınca yetkilendirilen şirketlerin doğrudan veya dolaylı olarak başlangıçta yüzde 100 hissesine sahip olacak şekilde, Türkiye‘nin kanunları ve düzenlemeleri kapsamında anonim şirket şeklinde kurulacak. Rus yetkili kuruluşlarının proje şirketindeki toplam payları, yüzde 51‘den az olmayacak
Türkiye tüketecek, Rusya kazanacak
Akkuyu‘da Rusya ile işbirliği halinde yapılması planlanan nükleer santralden üretilecek elektriğe 15 yıl yüksek fiyattan alma garantisinin verilmesi de önemli bir başka hususu gündeme getiriyor. Santralden 15 yılda üretilecek 415 milyar kilowatt saatlik enerjinin karşılığında yapılacak 51 milyar dolarlık ödemenin Rusya‘ya gitmesi de ülke ekonomisine büyük darbe vuracağa benziyor. Elektrik satın alma anlaşmasının sona ermesinin ardından nükleer güç santralinin her bir ünitesi için Rusya‘nın kuracağı şirkete, işletmeye girişten 15 yıl sonra net karın yüzde 20‘sini Türkiye‘ye verecek. Bu ödeme, santralin ömrü boyunca devam edecek. İlk 7 yılda 1. üniteyi devreye sokacak. Şirket daha sonra art arda birer yıl aralıklarla 2, 3 ve 4. üniteleri ticari işletmeye alacak. Türkiye, nükleer güç santrali yapılacak sahayı, mevcut altyapısıyla birlikte bedelsiz olarak, santralin söküm sürecinin sonuna kadar proje şirketine tahsis edecek.
Saadet Partisi uyarmıştı
Saadet Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve Yüksek Mühendis Dr. Ertan Yülek daha önce Milli Gazete‘ye verdiği röportajında iktidarı bu konuda uyarmıştı. Yülek, Akkuyu‘nun tamamen Ruslara verilmesini eleştirerek, Rusya‘nın 20 milyar dolar ile dünyadaki emsallerine göre iki katından fazla yatırım değeri gösterdiği nükleer santralden 15 yılda 51 milyar dolar kar elde edeceğini kaydetti. Türkiye‘de Rusya‘nın yapacağı nükleer santralin sadece enerji için kullanılabileceğini de dile getiren Yülek, "Nükleer güç olmak için bunun çok da kıymetli harbiyesi yoktur. Çünkü akıl almaz paralarla kurulacak santral. Ruslar kuracak, Rus yakıtı kullanılacak, Ruslar işletecek, Türk‘lere kilovat saati çok pahalı olarak 12,35 sentten satacak" diye eleştirdi.