Psikiyatrist Dr. Gülseren Budayıcıoğlu’nu işaret ederek, “Hasta dosyalarından senaryo yazıyorlar” diyen tarihçi İlber Ortaylı’nın bu ifadesi epey tartışıldı ve hastaların sorunlarının belirgin olmayacak şekilde senaryolaştırılmasında sakınca olmadığına dair açıklamalar yapıldı. Ortaylı hocanın bu yaklaşımına elbette saygı duyuyoruz ama hayat hikâyelerimizle ürettiğimiz eserleri birbirinden nasıl ayıracağız? Hangi romanın, hangi hikâyenin, hangi şiirin, hangi tarihin ve hangi felsefenin insanın hayatından ve yaşanmışlıklarından bağımsız olduğunu söyleyebiliriz ki? Terapistin hastanın bilgilerini özenle saklaması ve hayati bir durum söz konusu olmadığı sürece bilgi sızdırmaması etik bir kuraldır ve itina gösterilmelidir. Ancak ne olursa olsun kritik edilen hayatların özeti hiçbir şekilde unutulmayacak ve isimsiz bir kitap gibi kalacaktır. İsimler, simalar silinip gidecek ancak yaşanmışlıklar, olaylar kitaba, tecrübeye, filme, hikâyeye dönüşecektir ki, bu bir zarar değil aksine katkıdır. Zira tecrübeler hayatın içinden süzülüp gelen pratik bilgilerdir ve paylaşılmalıdır.
Hapsoldukları kıskaçtan bir türlü çıkamayan aydınlarımız ne yazık ki kişisel düşüncelerini etikle ilişkilendirerek dünyayı küçültüyor ve olaylara buradan bakıyorlar. Oysa insanı bir kitap olarak değerlendiren medeniyetimiz olaylara geniş bir pencereden bakmış ve tarihi insanın özeti olarak görmüştür. Rabbimiz kitabında insanların, kavimlerin hayatlarına yer vererek iyiliğin ve kötülüğün ne olduğunu anlamamızı sağlamıştır. Hadisler Hz. Peygamberin örnek yaşantısının yanında, insanlarla ilişkilerinde tanık olduğu hataları onarması ve iyilikleri takdir etmesi ile ortaya çıkmıştır. Bizler burada şahısların kim olduklarına değil nasıl davrandıklarına ya da nasıl davranmaları gerektiğine odaklanırız.
İnsan dünyanın merkezindedir ve her şey onunla anlamlıdır, her şey ondan sorulur. Okunmaya değer bir kitaptır insan ve doğal olarak sanatsal ürünlerde insana dair hikâyeler olumlu ve olumsuz yanları ile ele alınır. Hayat hikâyelerinde öne çıkan iyilikler modellenir, olumsuzlukların üzeri çizilir ve verilmek istenen mesaj doğal yollardan verilir dolayısıyla şahısların kimlikleri gizli tutulduğu sürece hayatları hikâye edilebilir, senaryolaştırılabilir ki, bu bütün dünyada kullanılan bir yoldur.
Kişisel çatışmalarını, ruhsal yaralarını ve hayatını zorlaştıran sorunlarını profesyonel bir destek alarak çözüme götüren kişinin bu başarısının paylaşılması diğerlerine katkı sağlayacaktır. Cenneti göğsünde taşıyan bir insanın hayatının hikâye edilmesi diğerlerinin işine yarayacaktır bundan niçin kaçınıyorsunuz? Yaşanmışlıklar kimi zaman ibret kimi zaman model olur ve her ikisine de ihtiyacımız vardır. Öyle insanlar vardır ki düştükleri hatayı bir başkasının hayatından okur ve kendilerini geri çekerler. Madde kullanmaya karar veren bir genç, izlediği bir filmde madde bağımlılıklarının intihar boyutuna varan dramlarını izleyince bu fikrinden vazgeçtiğini anlatmıştı. Birinin başarısı diğeri için motivasyon kaynağı olabileceği gibi hatalar da uyarı mahiyetinde değerlendirilebilir. Tecrübeler pratize edilmiş bilgilerdir ve okuduğunuz kitaplar kadar tesir bırakır hayatınıza. O nedenle bunları küçümsememeli, doğru yerde ve doğru şekilde kullanabilmeliyiz.