Meclis‘in yeni yasamı dönemindeki en önemli gündem maddesi, yeni Anayasa‘nın yapım süreci olacak.
1 Ekim‘de açılacak Meclis, oldukça zorlu bir sınav sürecine girecek. İktidar ve muhalefet partileri arasında eğer uzlaşma sağlanırsa, öncelikle yeni Anayasa‘nın yapılış şekli sonra içeriği için müzakere yapılacak. Terörün azdığı ve uluslar arası ilişkilerde gerginliğin iyice arttığı bir dönemde gerçekleştirilecek Anayasa değişikliği sürecinde, oldukça hararetli ve sert tartışmaların yaşanması bekleniyor.
Meclis‘in yeni yasamı dönemindeki en önemli gündem maddesi, yeni Anayasa‘nın yapım süreci olacak. 1 Ekim‘de açılacak Meclis, oldukça zorlu bir sınav sürecine girecek. İktidar ve muhalefet partileri arasında eğer uzlaşma sağlanırsa, öncelikle yeni Anayasa‘nın yapılış şekli sonra içeriği için müzakere yapılacak. Terörün azdığı ve uluslararası ilişkilerde gerginliğin iyice arttığı bir dönemde gerçekleştirilecek Anayasa değişikliğinde, oldukça hararetli ve sert tartışmaların yaşanması bekleniyor. 12 Eylül Anayasası 1982‘den bu yana 17 kez değişikliğe uğradı. Ancak toplumdaki beklentilere bir türlü cevap veremediği ve darbe Anayasası imajından kurtulamadığı için silbaştan değiştirilmesine yönelik talepler her dönemde güçlü bir destek buldu. 12 Haziran seçimlerinden sonra insan hakları ve hukukun üstünlüğünü esas alan yeni, sivil ve demokrat bir Anayasa‘nın yapılması için oluşan ortak tavır, Meclis‘in 24. dönemindeki ilk önemli çalışması olacak.
Anayasayı kim yapacak?
Uzlaşmacı kimliği ile ön plana çıkan Cemil Çiçek‘in Meclis Başkanlı‘ğına seçilmesi, bu süreçte iktidar partisi AKP ile muhalefette bulunan CHP ve MHP arasındaki diyaloga olumlu yönde katkı yapacağı beklentisi hakim. Süreç, bu beklentinin ne kadar haklı olup olmadığını gösterecek.
Başkan Çiçek, yeni Anayasa için Meclis‘in açılmasını beklemedi. Yaz tatili devam ederken, 24 anayasa profesörünü Meclis‘e davet edip Anayasanın hangi yöntemle yapılacağı masaya yatırdı. 7 saatlik toplantıda "Mevcut anayasada değişiklik mi, yoksa yeni anayasa mı yapılsın?" sorusunun yanıtı arandı. Toplantı sonunda, yeni bir Anayasa yapılması gerektiği görüşü benimsendi. Profesörlerin bir kısmı ise yeni anayasa için "Özel anayasa Meclisi kurulsun" önerisi getirirken, ağırlıklı görüş mevcut Meclis‘in toplumun hemen hemen hepsini temsil ettiği için anayasayı da yapabileceği yönünde oldu.
Başkanlık sistemi
Laiklik nedeniyle CHP, üniter yapı ve resmi dil nedeniyle de MHP‘nin Anayasa‘nın "dokunulmaz" ilk üç maddesine dokunulmasını istemiyor. AK Parti de bu maddelere dokunulmaması konusundaki uzlaşıya katılıyor. BDP‘den farklı bir talep gelse bile AK Parti bu konuda geri adım atmayı düşünmüyor. Yeni Anayasa‘da en çok merak edilen konulardan birisi de, başkanlık sisteminin yer alıp almayacağı olacak. Başbakan Erdoğan daha önce, başkanlık sisteminin referandumla halka götürülebileceğini açıklamıştı.
AKP‘den mektup girişimi
Meclis açılmasına birkaç gün kala AKP‘li yetkililer yeni Anayasa‘yı görüşmek için CHP ve MHP‘den mektupla randevu istendi. Genel Sekreter Haluk İpek imzasıyla CHP Genel Sekreteri Bihlun Tamaylıgil ve MHP Genel Sekreteri İsmet Büyükataman‘a gönderilen mektupta ‘Parlamento açılmadan önce görüş alışverişinde bulunmak amacıyla bir araya gelmemiz doğru olur‘ denildi. Görüşme talebini içeren mektup, henüz yemin etmediği için BDP‘ye gönderilmedi.
Aritmetik tablo
Meclis‘teki aritmetik tablo, yeni Anayasa yapımı için partiler arasında mutlaka uzlaşmayı şart koşuyor. Yüzde 50 oy alan AKP‘nin 327 milletvekiline sahip olması tek başına yeni Anayasa‘yı çıkarmaya yetmiyor. Öyle ki, referandum sayısı 330‘a ulaşmak için bile dışarıdan desteğe ihtiyaç var. Meclis‘te CHP‘nin 152, MHP‘nin 52, BDP‘nin 29 ve bağımsız 7 milletvekili bulunuyor. Dolayısıyla, Anayasa değişikliği sürecinde muhalefet ile yapılacak uzlaşma büyük önem taşıyacak. İktidar partisi, yeni metnin 367 rakamını geçse de referandumla halk oyuna sunulmasını istiyor.
Yeni Anayasa‘nın, Meclis tarafından mı yoksa Kurucu Meclis hükmündeki özel yetkili Meclis tarafından mı yapılacağı, 1 Ekim‘den sonra Meclis çalışmaya başladığında en çok tartışılacak konu olacak. En güçlü ihtimal, partilerarası uzlaşma komisyonun kurulması. Çiçek‘in anayasa profesörleri ile yaptığı toplantıda, Uzlaşma Komisyonu için bir yasa çıkartılması, anayasanın ve anayasa değişikliklerinin nasıl yapılacağını düzenleyen 175‘inci maddesinin değiştirilmesi önerilmişti.
