Vitamin ve mineral açısından çok zengin olan çileğin meyvesi kadar yaprakları da şifa dağıtıyor
Çileğin çok sayıda alt türü mevcuttur. Bunlardan bazıları a) Amerika çileği (F.SSP.Americana), b)Kaliforniya çileği (F.SSP. Cali-fornica), c) Orman çileği (F.SSP.Vesca), d) Beyaz çilek (F.Alba) ve e) Pembe yapraklı çilek (F.Roseiflora) sayabiliriz.
Bizi ilgilendiren Avrupa ve Asya‘nın Batı ve Güneybatı Asya ve Türkistan‘a kadar oldukça geniş alanda yabani olarak yetiştiği gibi kültür bitkisi olarak da oldukça çok yetişir. Bizi ilgilendiren yabani olarak yaşayan orman çileğidir. Diğer türler birçok özelliklerini kaybettiklerinden şifa maksadıyla pek kullanılmazlar. Kısa kazık şeklindeki kökleri kışı ölmeden geçirir ve eski yaprak ve gövdesi kökü dondan koruyacak şekilde örter. Gövde dikey olup genellikle 10-20 cm‘de nadiren 30 cm‘i bulur. Yaprakları üçü bir arada uzun bir sap üzerinde ters yumurta şeklinde, uca doğru hafif sivri, kenarları derin kertikli veya dişli, oradan ana damar uzanır ve bundan sağlı sollu yan damarlar kenarlara kadar uzanır. Yaprakları altı ipek gibi narin küçük tüylerle donanmıştır. Üst kısmında ise bu tüyler çok seyrektir. Çiçekleri 5 adet, beyaz oval veya kalp şeklindedir. Taç yaprakları ortada 10-20 adet, çok küçük döllenme tozlukları ve de ortada sarımsı bir göbek mevcuttur. Sarımsı göbek çiçekleri döllendikten sonra yavaş yavaş meyveye dönüşür. Önce sarı sonra sarımsı yeşil, sonra kırmızımsı yeşil ve nihayet koyu kırmızı olarak meyveye dönüşür. Çiçekleri yukarı doğru yükselen gövdelerinden başka yanlara doğru uzanan ve sürünen sürgünleri mevcuttur ve bu sürgünler sayesinde kısa zamanda bulunduğu yerde kümeler oluşturur.
ŞİFALI BİTKİSEL KARIŞIMLAR İÇİN TIKLAYIN
Meyvelerinde;1) Vitaminlerden; B1, B2, B3 vitaminleri (Thiamin, Riboflavin ve Niacin), C-vitamini ve Karotin (Pro-A vitamini)2) Minerallerden; Fosfor, Kalsiyum ve Demir3) Ayrıca; Protein, Sabit yağlar, Ham şeker ve çok az miktarda uçucu yağ içerir.Çilek kökünde; Tanin oranı yapraklara göre fazla fakat flavonit oranı düşüktür. Diğer maddeler ise hemen hemen aynıdır.
Özellikleri: Yaprakları serinletici ve ekşimsi tattadır.
Tesir şekli: Damarları daraltıcı, idrar arttırıcı ve iltihapları önleyicidir.
Çayı: İki kahve kaşığı Çilek yaprağı demliğe konur ve üzerine 300-400 ml kaynar su doldurulur, 5-10 dk demlenmeye bırakıldıktan sonra süzülerek içilir.
Meyvesi: Bileşimindeki maddelerden dolayı sindirimi kolaylaştırıcı ve iştah açıcı özelliklere sahiptir. Çilek taze olarak yendiği gibi pasta reçel ve yoğurt yapımında da kullanılır.
Yan tesiri: Bilinen bir yan tesiri yoktur fakat bazı hassas kişilerde çilek meyvesi alerji yapabilir. Bu nedenle çileğe karşı alerjisi olan kimselerin yememesi gerekir.
Kullanılması:a) Komisyon E‘nin 01/02/1990 tarih ve 22a nolu Monografi bildirisine göre başta; Çilek yaprağı başta mide-bağırsak nezlesi, ishal, bağırsak tembelliği, karaciğer hastalıkları, sarılık, romatizma, sinirlilik, böbrek rahatsızlıkları, idrar yolları rahatsızlıkları, idrar yolları taş ve kumları, kalpkan dolaşımı zafiyetine karşı ve kan temizlemek ve de metabolizmayı çalıştırmak için kullanılır. b) Halk arasında; yaprakları; mide-bağırsak üşütmesi, iltihaplanması ve ishal, romatizma, nikris, idrar yolları ve karaciğer rahatsızlıklarına karşı kullanılır. Haricen ise diş eti iltihaplanması, ağız içi yaraları ve iltihaplanmasına karşı gargarası yapılır.
Birleşimi: 1) Çileğin yaprağı % 3,5-5 arasında Tanen türevleri, Pedunculagin, Agrimoniin, Procyamidin B-3, Ellagitannin ve Catechin türevleri içerir. 2) Flavonitlerden; Quercetin, Quercitrin ve Rutosid3) Carbonikasitlerden; Tarçın asidi, Kahve asidi ve Chlorogenasit4) Anorganikasitlerden; Salisilik asit