Aslında birçok çalışmanın merkezinde akıl, hikmet ve güzel söz var. İnsanlar aklını doğru kullandıklarında, hikmetle ve güzel sözle hareket ettiklerinde sorunların bir bir çözüldüğünü göreceklerdir. Kur’an-ı Kerim’de Rabbimiz akla, hikmete ve güzelliğe yani diğer taraftan mantığa, stratejiye ve estetiğe çok yerde vurgu yapmıştır. Tabi bütün değerlerin, hikâyelerin ve anlatımların başına “oku” emri yerleştirilmiştir. İlk emrin, elbette, ilk emir olmasını gerektiren, bizim bildiğimiz ve bilmediğimiz sırları vardır ve bazen sırları araştırmak, çok fazla soru sormak ya da sorgulamak yerine direkt uygulamak çok daha verimli sonuçlar doğurur.
İnsanın aklını kullanmasının en belirgin göstergelerinden biri, bir işin sonunu düşünüp düşünemediğidir. Bir işin sonunu düşünebilmek için güçlü bir muhakeme yeteneği gerekir. Elde, konu ile alakalı önemli bilgilerin olması gerekir. Beynimiz sahip olunan verileri işler, değerlendirir ve bir karar verir. İşte buna akıl yürütme denir. Akıl yürütme tabi ki duygusal yönümüzden bağımsız düşünülemez. Bazen duygular ağır basar ve mantıklı değil duygusal kararlar verilir. Duyguların galip geldiği zamanlarda genelde sonuçlar pek verimli olmaz. Maalesef insan, duygulardan arınmış bir varlık değildir. Onun için muhakemenin sağlıklı ve güçlü bir şekilde işlemesi için akıl ve mantığın duyguları yönetebilecek güçte olması her zaman daha faydalıdır. Aklı güçlendiren en önemli unsurlardan biri bilgidir. Bilimsel olabilir, tecrübî olabilir, sosyal olabilir, her türlü bilgi aklı biraz daha güçlendirir. Aynı şekilde strateji ve estetiğe giden yol da önemli oranda aklın sahip olduğu bilgiden ve akıl yürütme yeteneğinden geçer. Çok enteresandır ama her bilgi sahibi olan da o oranda mantıklı olan değildir.
Strateji büyük ölçüde bilgiye dayalıdır. Bunun içerisinde salt bilgi, saha araştırmaları, anket sonuçları, sosyal etkenler, insan psikolojisi, duygusal yaklaşımlar gibi birçok alan vardır. İstediğiniz kadar bilgi sahibi olun eğer bir stratejiniz yoksa başarılı olamazsınız. Hikmet, bir anlamda stratejidir. Mesela strateji, günümüz dünyasında hassaten Müslümanlar arasında faiz gibi büyük bir günah normalleşmeye başlamışken sizin “faiz haramdır” demeniz değil faizin zararlarını araştırıp, sağlam bir bilgi ile bu zararları anlatabilmenizdir. Diğer bir anlamda strateji, aynı hedefe daha sağlıklı, kısa ve etkili bir yol açabilme yeteneğidir. Stratejiyi güçlendiren en önemli etkenlerden biri inovasyondur. İnovasyon, yüzlerce yıl elde taşınan bavula, günün birinde birisinin çıkıp dört tane teker takmasıdır. Bazen çok basit ama inanılmaz verimli olanı yakalayabilmektir.
Yeterli bilgiye sahipsiniz, aklınızı çok iyi kullanıyorsunuz, stratejik düşünme yeteneğiniz de var. Belli bir plan ve program çerçevesinde tüm hazırlıklarınızı yaptınız. Her şey tamam mı? Tabi ki hayır. Eğer tüm bu yetkinliklerin üzerini güzel olan ile sarmazsanız yine duvara toslarsınız. Güzel olan yani estetik aynı zamanda bitici vuruştur. Etkili bir iletişim, tatlı dil, kılık kıyafet, iyimser ve çözüm odaklı bakış açısı, şeffaflık, kolektif çalışma anlayışı gibi birçok yetkinlik sadece estetik bir kuşanmışlık ile sağlanabilir. Estetik, bazen küçük bir gülümseme, bazen basit bir iltifat, bazen sıradan bir teşekkürdür. Estetik, çok zor anlarda iki kelime ile problemi çözebilme yoludur. Estetik, bilinçli Müslümanları diğerlerinden ayıran en önemli özelliklerden bir tanesidir.
İster çalışan olun ister işveren, ister amir olun ister memur, ister üye olun ister başkan, ister kamuda çalışın ister özel sektörde fark etmez. Mantık, strateji ve estetik dostunuz olsun.