Şafak uykusundaki kent, Harput

Gülsan’ın katkıları, Necdet Sakaoğlu ve Görkem Gül Duman emeği ile hazırlanan Harput kitabını gördüğümde elimden bırakamadım. Şimdi terk edilse de mazideki ihtişamını hâlâ muhafaza eden medeniyet merkezine, şafak uykusunda denmişti.

Kitapta Harput’un tarihi, coğrafyası, ünlü simaları, sanatı, ekonomisi, kültürel hayata katkıları, seyahatnamelerdeki yeri, misyonerlerle ilişkisi, geniş olarak incelenmiş.

Keşke bir belgesel diziye de dönüşse.

Ne Çubuk Bey’in, ne de Belek Gazi’nin, o hızlı geçen hayatları, savaşları, düğünleri, tatlı canlarından vazgeçişleri hâlâ hatıralarda yâd edilişleri asırlarca unutulacak gibi değil.

Ki Homer: “Arap masallarında tasvir edilen Doğu kentlerinin simgesi Harput’tur” diyerek masal diyarı olarak vurgulamıştır.

Akkoyunlular zamanları, Sara Hatun, Harput’a yolu düşenler; İbn Battuta, Evliya Çelebi, Otter, Moltke’nin kaleminden yansıyanlar, kitabın ilgi çeken bölümlerinden.

Üç bölgenin buluşma noktasında, alnını kaldırarak ovaya bakan bir kayaya kurulmuş bu benlikli Ortaçağ şehri artık sönük.

Tarihte adı Hısn-ı Ziyad ve Herbırt’tır.

Musul emiri Nasruddevle Hamdani şiirinde:

“Hısn-Ziyad şafak uykusudur

Didilmiş pamuk yığını

Harabeden kalmış!”

Ya da Munkiz’in deyişi ile:

“Herbırt’te evlerin duvarları siyahtır

Ateş, demircilerine matem elbiseleri giydirmiş.”

Her iki şiirde bin senelik olduğuna göre Harput’un ak çığlığı ulaşmamış, ne ova bırakmış ne dağ.

Batı’da şövalyeleri ile Doğu’da gazileri ile renkli Ortaçağ.

Malazgirt savaşı 1071 yılında Anadolu’nun da seyrini değiştirmiş. Tarih sahnesinde Artuk, Saltuk, Mengücek, Kutalmış, İlaldı, Çubuk, Belek beyler en ön saflardadır.

İlle de Artuk torunu Belek Bey.

Haçlılarca kuşatılan Antakya’yı kurtarmaya giden Selçuklu ordusuna, Belek de amcalarıyla katılır. Süryani, Ermeni, Arap ve Haçlı vak’anüvislerce ismi Balak olarak kaydedilir. Harran savaşının aktörlerinden biri de Belek’tir.

Sadece savaşları ile değil aşkları ile de dillerdedir.

Selçuklu Sultanı 1. Kılıç Arslan ölmüş, dul kalan karısı ise emir İl-Arslan ile evlenmiştir. Fakat bu hırslı kadın kocasından hoşlanmamaya başlar ve onu tutuklatır. Ölen eşi Kılıç Arslan’dan namını, şanını, kahramanlığını dinlediği Belek’e onu görmeden tutulur; görmek ve evlenmek maksadıyla Palu’ya gider.

Abu’l-Farac bu “politik aşk”ı Tarih’inde yazar.

Ortaçağ kadınları şimdiki gibi çok film seyretmeseler de tarihin seyrini değiştirecek uçukluklara da imza atmışlardır.

Ayşe Sultan Belek ile evlenmiş, eski eşini kovup atabeg olarak Belek’i atamış.

Belek, o savaştan bu muharebeye koşturur, beyliklerin kendi aralarında da vuruşmaları eksik olmaz.

Harput kalesi, Belek zamanında Kudüs kralı, Urfa kontu, Birecik senyörünün hapsedildiği bir zindandır. Irak, Suriye ve Güneydoğu Anadolu’daki bütün emirlerin komutanı artık Belek’tir. Hayatındaki bir diğer kadın da Ferhunde Hatun’dur; amcası İlgazi ile nikâhlı iken onun düğünden önce ölümüyle dul kalan Melik Rıdvan’ın kızı Ferhunde Hatun’la, şahadetinden iki ay önce evlenmiştir. Ki bu evliliğin ihtişamını masallarında anlatan anneannem, hangi kitapta okumuştu acaba

Belek, Menbiç kalesini kuşatması esnasında atılan bir okla şehit olur. Ölümü Avrupa’da sevinç, İslam dünyasında matem uyandırır.

Harput kitabını hazırlayan N. Sakaoğlu ve emeği geçen herkese teşekkürler.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Mine Alpay Gün - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Milli Gazete Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Milli Gazete hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Milli Gazete editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Milli Gazete değil haberi geçen ajanstır.



Şehir Markaları

Siz de şehir markaları arasındaki yerinizi mutlaka alın...

+90 (212) 697 10 00
Reklam bilgi

Anket Asgari ücret 2 bin 825 TL oldu! Zamdan memnun musunuz?