Reklamı Kapat

İslâmî edebiyat, Şeyh Nedvi ve Ali Nar Hoca

Medeniyetin en temel unsurları, “inanç, hukuk, ahlak, sanat ve edebiyat”tır. Bu unsurlar, aynı zamanda beşeri tekâmülün ve insanların refaha ermesinin olmazsa olmazıdır. Bir toplumda “inanç, hukuk, ahlak, sanat ve edebiyat” etkinliğini yitirir ve çökerse, o toplum maddi olarak ne kadar güçlü de olsa yıkılmaya, yok olmaya mahkûmdur.

İslâm Medeniyeti’nin temel taşlarından birisi de söz söyleme sanatıdır, edebiyattır. İnancı, en beliğ şekilde anlatma sanatı olarak edebiyat, İslâm Medeniyeti’nin temel taşlarındandır; medeniyetin ruhudur. Eğer edebiyat, bu ruhu Allah’ın ebedî kelâmı Kur’an-ı Kerim’den ve Peygamber Efendimiz (sav)’in Hadis-i Şeriflerinden alıyorsa, işte bu tam mânâsıyla “İslâmî Edebiyat”tır. İslâmî Edebiyat’ın zirvesi Kur’an-ı Kerim, ikinci zirvesi de Hadis-i Şeriflerdir. Peygamber Efendimiz (sav)’in risâletle gönderildiği o günkü Arap yarımadasında şiir ve edebiyatın önemli bir yeri vardı. Kur’an, üstün belâğatıyla söz sanatını zirveye taşımıştır.

İslâmî Edebiyat, Kur’an-ı Kerim ve Hadis-i Şerifler’den sonra Peygamber Efendimiz (sav)’in sahabelerinden Hassân b. Sâbit, Abdullah bin Revâha ve Kâ’b b. Züheyr’le devam etmiştir. Ka’b bin Züheyr’in “Kaside-i Bürde”si, İmam-ı Busayri’nin “Kaside-i Bür’e”si, Yusuf Has Hacib’in “Kutadgu Bilig”i, Edip Ahmed’in “Atabetü’l-Hakayık”ı, AhmedYesevi’nin “Divan-ı Hikmet”i, Mevlânâ’nın “Mesnevi”si ve Yunus Emre’nin “Risalet-ün Nushiyye”si, Fuzuli’nin “Su Kasidesi”, Şeyh Galib’in “Müseddes Na’t-ı Şerif-i Nebevî”si, Nâbi’nin “Sakın Terk-i Edepten”i şiiri, İslâmî Edebiyat örnekleridir.

İslâm’ın ilk doğuşundan 20’inci yüzyıla kadar “İslâmî Edebiyat”, kavram olarak kullanılmasa da muhteva olarak nesilden nesle aktarılarak bize ulaşmıştır. 20. asırda “İslâmî Edebiyat” kavramını ilk defa kullanan ve sistemleştiren Ebu’l-Hasen en-Nedvi’dir.

Şeyh Nedvi, İslâmî Edebiyat’ın çerçevesini şöyle çizer: “İslâmî Edebiyat’ın hedefi İslâm’ı telkindir. Bu telkin nüvesini taşımayan İslâmî Edebiyat olamayacağı gibi, taşıdığı bir ciddi mesaj olmayan söz ve eser de edebî olamaz”. Nedvi’ye göre, “İslâmî Edebiyat, insanı, hayatı ve dünyayı İslâmî tasavvura göre yorumlar. İslâm’ın doğuşundan bu yana İslâmî Edebiyat bir vakıadır, özünü vahiy ve nübüvvet nurundan alır. Ümmetin kılavuzudur ve bu Allah huzurunda sorumluluktur. İslâmî Edebiyat, tamamlayıcı bir edebiyattır. Mefhum ve şekil bütünlüğü olmadığı takdirde mükemmelliğe ulaşamaz. İslâmî edebiyatçılar ümmetin duygu ve düşüncelerinin güvencesidir. Yeterli İslâm ilimleri ve doğru inancı taşımayanlar bu emaneti taşımaya güç yetiremezler. İslâmî edebiyatçılar İslâmî değerlere ve ilkelerine bağlıdır.”

Türkiye’de ise İslâmî Edebiyat kavramını ilk kullanan, yaygınlaştıran, sistemleştiren Ali Nar Hoca’dır. 1986 yılında Hindistan ziyaretinde Şeyh Nedvi’nin “Türkiye’de İslamîEdebiyat’ın temsilcisi sen ol” çağırısına uyan Ali Nar Hoca, 1989 yılında Türkiye’de İslâmî Edebiyat dergisini çıkartmış; 1996 yılında ise “Nedim Urhan, Enver Baytan ve Osman Öztürk hocalarla” birlikte “İslâmî İlimler, Kültür ve Edebiyat Vakfı”nı kurmuştur. Biz de Ali Nar Hocamızın bize emanet ettiği “İslâmî Edebiyat” dergisini ve vakfı, emanete riayetle devam ettirmeye çalışıyoruz.

Ali Nar Hoca, İslâmî Edebiyat’ı “İslâmî tahassüsle söylenen söz sanatı” şeklinde tanımlamıştır. Şeyh Nedvi gibi Ali Nar Hocanın tutumu da “tebliğ” anlayışından çok “ahlakî telkin” anlayışıdır ve bu yönüyle Lebid’e, Hassân b. Sâbit’e, Züheyr’e ve Necip Fazıl’a benzer.

Ali Nar Hoca, bu anlayışını şöyle ifade eder: “İslâmî Edebiyat, İslâm duygu ve düşünceyle yapılan bir söz sanatıdır. İslâm’dan ve onun kutsallarından direk söz etmeseniz de onun ruhuna uygun olarak Müslüman ediplerin yaptığı edebî faaliyetlerin tümü İslâmî Edebiyat kavramının içine girer. İslâm’a aykırı olmayan ve İslâm’ın kutsallarını rencide etmeyen eserleri bu kategoride değerlendirebiliriz. Özellikle altını çizmek gereken bir nokta genel ahlaka aykırı olamamaktır. Bizim geleneğimizde var olan münacat, naat, büyükleri medih ve kötülere yergi, ahlakî telkin taşıyan türler tepe noktasını tutar. Aslında bize göre ideal olan da budur.”

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Siyami Akyel - Mesaj Gönder



Şehir Markaları

Siz de şehir markaları arasındaki yerinizi mutlaka alın...

+90 (212) 697 10 00
Reklam bilgi

Anket EYT konusunda ne düşünüyorsunuz?