Sorun tarlada başlıyor

Fiyat artışları deyince akla zincir marketler geliyor. Hâlbuki yıllarca özellikle tarım ürünlerinde aşırı fiyat artışlarının tek sorumlusu olarak hal esnafı gösterilirdi. Bir bakıma fiyatlar hallerde belirlenirdi. Zaman geçti devreye zincir marketler girdi, görünen o ki tarım ürünlerinde belirleyici konumuna geldiler. Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Zincir marketlerdeki fiyat farkını süratle kaldıracağız” açıklaması yaptı. Bu açıklamaya karşılık, “Uygulanan tarım politikası yanlışsa istediğiniz kadar baskın yapın, polisiye yöntemlerle fahiş fiyatları düşüremezsiniz” açıklamaları medyaya yansımaya başladı. Aslında ortada bir sorun olduğu kesin çünkü uygulanan tarım politikaları sonucu tarım ürünlerinde raflardaki fiyatların artıyor olmasına karşılık tarım üreticisi de bu artan fiyatlardan bir şey elde edemiyor. Çünkü tarımda üretici enflasyonu zirve yapmış durumda. Böyle olunca bir yandan üretici fiyatları artarken, artan fiyatlardan çiftçimiz bir şey kazanamadığı gibi tüketiciler de artan fiyatlar karşısında eziliyor. Yani, öyle bir sistem söz konusu ki, üretici de tüketici de sonuçta zararlı çıkıyor. Böyle olunca da öncelikli olarak tarım politikalarının gözden geçirilmesi gerekiyor.

  Fahiş fiyat artışlarında zincir marketlerin payı ne kadardır? Bu marketler denetlenerek fiyatlar aşağı çekilebilir mi? Bu sorulara farklı cevaplar vermek mümkün. Ancak, tüm suçu zincir marketlere yıkarak ortaya çıkan durumun sorumluluğundan bu ülkeyi yönetenlerin kurtulmaları mümkün değildir. Özelikle de zincir marketler her il ve ilçede şube açarlarken, çok geçmeden piyasada bir hâkimiyet kuracaklarını düşünmek gerekiyordu. Piyasada hâkimiyet kurulduğu takdirde zincir marketçilerin eli giderek güçlenecekti. Böyle oldu. Çünkü ülke çapında mağaza sayıları 10 bine dayanmış bir market zincirinin piyasadan mal alırken de, satış için fiyat belirlerken de güçlü olacağını görmek mümkündü. Bu bakımdan zincir marketleri günah keçisine çevirmekten vazgeçerek soruna köklü bir çözüm aranması gerekiyor. Kaldı ki, zincir marketlerin piyasadaki hâkimiyeti sadece malın alımıyla da ilgili değildir. Hemen her mahallede açılan market mağazalar karşısında artık mahalle bakkallarının bir hükmü ve yeri kalmamıştır. Yani, artık yeni bir piyasa türü oluşmaktadır.

  Bunun yanında söz gelimi piyasaya yeni çıkacak bir ürünün market raflarında yerlerini alabilmek için bırakın belli bir fiyatı dayatmayı, üste para vermek durumunda kalmaları bile mümkündür. Dilerim henüz bu noktaya gelinmemiştir. Olayın bir başka boyutu daha var ki, o da dikkatten kaçırılmamalıdır. Zincir marketler giderek pek çok üründe kendi markalarını oluşturup piyasaya sürmektedir. Böylece yeni bir ürün çok kısa bir sürede tüm Türkiye’de müşteri ile buluşmakta, yıllardan beri piyasada olan bazı ürünlerde bu rekabet karşısında dayanamamaktadır. Yani, marketlerin oluşturdukları kendi markaları piyasada belli bir yer edinmektedir. Bunun ötesinde söz konusu market zincirleri genellikle merkez olarak İstanbulludur. Derdim merkezlerinin neresi olduğu değil. Türkiye’nin her köşesinde yaptıkları satış karşılığı elde ettikleri geliri tek merkeze göndermek durumundadırlar. Yani, Anadolu’nun bir il ve ilçesindeki marketlerin o bölgeden satış karşılığı elde ettiği geliri merkezine göndermekte, o il ve ilçeye bir katkısı olmamaktadır.

   Sonuç olarak diyebiliriz ki, serbest piyasa şartlarında fiyat artışlarının tek sorumlusu olarak zincir marketleri göstermek, hem işin kolayına kaçmak hem de işin başından beri gelişmelere ilgisiz kalanları aklamak anlamına gelir ki, bu gidiş doğru değildir. Bir yandan serbest piyasa ekonomisi uyguluyoruz diyeceksiniz ardından piyasaya tekel oluşturulmasına sessiz kalacaksınız, bu yaklaşım adil olmaz.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Abdülkadir Özkan - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Milli Gazete Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Milli Gazete hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Milli Gazete editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Milli Gazete değil haberi geçen ajanstır.



Şehir Markaları

Siz de şehir markaları arasındaki yerinizi mutlaka alın...

+90 (212) 697 10 00
Reklam bilgi

Anket Tarım Kredi Kooperatifi marketi fiyatları pahalı mı?