Reklamı Kapat

Seçim mevzuatına ilişkin değişiklik önerileri: “Seçim Çevrelerinin Daraltılmaması Gerektiği”

İnsan Hakları Eylem Plânı’nda yer verilen hedefler arasında demokratik katılımın güçlendirilmesine yönelik siyasî partiler ve seçim mevzuatında değişiklik yapılacağı yönünde bir ifade yer almaktadır. Bir önceki yazımızda İnsan Hakları Eylem Plânı’nda seçim mevzuatında yapılması düşünülen bu değişikliklerin neler olduğuna ilişkin herhangi bir somut açıklama bulunmadığını belirtmiş ve % 10’luk seçim barajı uygulamasının kaldırılması gerektiğini vurgulamıştık. Bu yazıda, seçim barajının kaldırılması ya da azaltılması durumunda bunun tek başına yeterli olmayacağı açıklanmaya çalışılmıştır. Bu çerçevede kamuoyunda sıklıkla tartışılan dar bölge veya daraltılmış bölge seçim sistemlerinin avantaj ve dezavantajlarının incelenmesi gerekmekte olup nisbî (orantılı) temsil seçim sisteminin terk edilmesi hâlinde seçim çevreleri bakımından seçim barajının yükseleceğinin dikkate alınması gerekmektedir.

Seçim Çevrelerinin Daraltılmaması Gerektiği

Anayasada seçim çevreleri ile ilgili olarak herhangi bir tercihte bulunulmamıştır. Fakat Türkiye’de yapılan seçimlerde geniş çevre sisteminin uygulandığı görülmektedir.2 Nitekim her il bir seçim çevresi olarak kabul edilmiş, fakat bazı iller çıkardıkları milletvekili sayısının fazla olması nedeniyle iki veya üç bölgeye ayrılmıştır. 24 Haziran 2018 tarihinde yapılan milletvekilliği genel seçiminde İstanbul üç bölgeye ayrılmış olup 1. bölgeden 35, 2. bölgeden 28 ve 3. bölgeden 35 milletvekili olmak üzere İstanbullu seçmen toplam 98 milletvekili ile temsil edilmeye başlanmıştır. Nisbî (orantılı) temsil sisteminin uygulandığı Türkiye’de çok isimli seçim çevrelerinin olması bu sistemden kaynaklanmaktadır. Seçim çevrelerinin büyüklüğü sistemin orantılılık derecesinin belirlenmesi bakımından önemlidir.3 Yapılacak muhtemel bir seçim mevzuatı değişikliği ile seçim çevrelerinin daraltılması milletvekili seçilebilmek için alınması gereken oyun artmasına ve seçim çevresi barajının yükselmesine neden olacaktır. Bu durum oy oranı düşük olan siyasî partiler bakımından milletvekili çıkarmayı zorlaştıracak ve oy oranı yüksek olan partilere büyük bir avantaj sağlayacaktır. Dolayısıyla seçim sonuçları daha orantısız bir hâle gelecektir.4 Seçim çevrelerinin daraltılması, seçim barajının kaldırılması veya düşürülmesi ile ulaşılmak istenen temsilde adalet ilkesinin gerçekleştirilmesi amacını pratikte anlamsızlaştıracaktır.

Seçim sistemi bir bütün olarak düşünülmelidir. Seçim sisteminde yapılacak görece iyileştirmeler kısa vadede olumlu sonuçlar doğurabilecek olsa da sistemin aksayan ve temsilde adaletin gerçekleşmesini engelleyen diğer eksiklikleri dikkate alındığında söz konusu görece iyileştirmelerin yeterli olmayacağı görülecektir. Bu nedenle seçim mevzuatında yapılması düşünülen değişiklikler bir “seçim mühendisliği” olarak değil, temsil adaletini sağlama amacını göz önünde bulundurarak gerçekleştirilmelidir.

(Endnotes)

1 Seçim çevrelerinin daraltılmaması gerektiği ile ilgili değerlendirmeler ESAM İstanbul tarafından Nisan 2021’de yayınlanan “Seçim Mevzuatına İlişkin Değişiklik Önerileri” başlıklı bilgi-analizde yer alan ilgili kısmın geliştirilmesi ile oluşturulmuştur.

2 Sultan Tahmazoğlu Üzeltürk, “Türk Anayasa Mahkemesi Kararlarında Seçim Sistemleri”, Anayasa Yargısı Dergisi, 23 (2006), s. 256.

3 Ergun Özbudun, “Seçim Sistemleri ve Türkiye”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 44/I (1995), s. 527.

4 Tanör ve Yüzbaşıoğlu, 1982 Anayasası’na Göre Türk Anayasa Hukuku, s. 228; Ergun Özbudun, Türk Anayasa Hukuku, 15. bs., Ankara: Yetkin Yayınları, 2014, s. 292.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Batuhan Ustabulut - Mesaj Gönder

# Ankara

göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Milli Gazete Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Milli Gazete hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Milli Gazete editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Milli Gazete değil haberi geçen ajanstır.



Şehir Markaları

Siz de şehir markaları arasındaki yerinizi mutlaka alın...

+90 (212) 697 10 00
Reklam bilgi

Anket Asgari ücret 2 bin 825 TL oldu! Zamdan memnun musunuz?