Reklamı Kapat

Ayasofya Camii hakkında bazı hatırlatmalar

Ayasofya Camii’nin ibadete açılması asra yaklaşan hayalimizdi. Ayasofya’nın önünde kıldığımız namazlar, uğruna yazılan yazılar, şiirler ve verilen mücadeleler meyvesini verdi. Bu uğurda mücadele veren herkese minnettarız.

Malumdur ki bugün cuma namazında ibadete açılacak. Ayasofya’nın hasretini kalbinin derinliklerinde hisseden ve Ayasofya’ya dair açılan her sözde “ah çeken” bir Müslüman olarak, daha camimiz ibadete açılmadan bazı uyarılarda bulunmayı kendime görev addediyorum. Bu sebepsiz değildir elbette. Son günlerde yapılan bazı açıklamalar, Ayasofya’nın cami hüviyetinin dışında da kullanılması için zemin yoklandığını göstermektedir. Özellikle Ayasofya’nın “Hıristiyanlar ve Budistlerce” ziyareti için zemin hazırlanmak istendiği, burada bulunan kilise dönemine ait ikonların korunması ve ziyarete açık olması şeklinde bir iradenin ortaya konulacağı görülüyor.

Yaklaşık altı yıldır Ayasofya Camii’nin içindeki kilise dönemine ait ikonların tamiri, tadilatı ve tahkimine yönelik çalışmalar yapıldığı biliniyor. Caminin sol tarafında tadilat için kullanılan iskele hâlâ duruyor. Demek ki Ayasofya’daki kilise dönemindeki putperest ikonlar tamir, tadil ve tahkim edilmeye devam edecek. Bir kere bunun sona erdirilmesi gerekir. Zira bir mabedin hem kilise hem de cami olması uygun değildir.

Fatih Sultan Mehmet Han’ın Ayasofya’daki kilise figürlerini kazıtmadığı, sadece üstünü sıvayla kapattığını anlatarak Fatih’in hoşgörüsünden dem vuranlar şu tarihi gerçeği bildiği halde gizlemektedir. Fatih İstanbul’u fethettiği zaman Ayasofya başta olmak üzere birçok kiliseyi camiye çevirmiş, bunu yaparken de savaş hukukunu esas almıştır. Bahsedildiği gibi hareket etmiş olsaydı barış hukukunu esas alır ve kiliseyi camiye çevirmezdi. Nitekim İstanbul’da yirmiye yakın havra ve kiliseyi camiye çevirmiştir. Daha sonra zımmi ahitnamesiyle kalan kilise ve havraların asli hüviyetlerinde kalmasına müsaade etmiştir.

Fatih’in Ayasofya’daki ikonları kazıtmayıp sıvayla kapatmasının sebebi, zaman darlığıdır. Zira Ayasofya fetihten sadece üç gün sonra cami olarak ibadete açılmıştır. İskele kurup büyük bir tadilat yapmaya zaman olmadığı için ikonların üstü alelacele sıvayla kapatılarak namaz kılmaya engeller ortadan kaldırılmıştır. Sonraki süreçte buranın cami olarak devamı için gerek Ayasofya’nın içinde gerekse çevresinde önemli değişiklikler yapılmıştır. Fatih’in daha hayattayken Ayasofya’ya ahşaptan minare ile mihrâb ve minber yaptırdığı bilinmektedir. Cami olarak devamı için vakıf kurduğu, külliye şeklinde devamı için etrafına kütüphane ve medrese yaptırdığı da vâkidir. Fatih’ten sonraki dönemlerde de Ayasofya’nın cami olarak tescili, gerek içinde gerekse dışında yapılan ek İslâm sembolleriyle tahkim edilmiştir. III. Murad zamanında Mimar Sinan tarafından yapılan iki minaresi tamamlanmış, kıble tarafına yapılan payandalarla cami güçlendirilmiş, minber ve müezzin mahfili yenilenmiştir. I. Mahmud döneminde kubbedeki Nur Sûresi’nin 35’inci ayeti nakşedilmiştir.

Ayasofya, her padişahın göz bebeği gibi baktığı, cami hüviyetini korumak için üzerine titrediği ve bu yönde eklemelerin yaptırdığı bir yapıdır. Dört minaresi ve kubbesindeki ayet-i kerime ile, etrafında külliye şeklinde inşa edilen onlarca İslâm eseriyle cami hüviyeti hem ruhen hissedilen hem de şeklen görülen bir mabedimiz iken, son yüzyılda etrafındaki eserler yıktırılmış, caminin içindeki putperest ikonlar ortaya çıkartılmış ve asli hüviyetinden uzaklaştırılmıştır.

Ayasofya’nın açılma kararının açıklanmasından hemen sonra buranın “dünya kültürel mirası” olduğu yönündeki açıklamalar, bazı din adamlarının putperest ikonların bulunduğu mekânda namaz kılınabileceği yönündeki açıklamalar Ayasofya’nın “dinler bahçesine” çevrilme emelini göstermektedir. Ayasofya müzeden asli hüviyetine dönüştürülmüşken buranın Dinlerarası Diyalog’un merkezi durumuna getirilmesine müsaade edilmemelidir.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Siyami Akyel - Mesaj Gönder



Şehir Markaları

Siz de şehir markaları arasındaki yerinizi mutlaka alın...

+90 (212) 697 10 00
Reklam bilgi

Anket Fındık fiyatları hakkında ne düşünüyorsunuz?