Reklamı Kapat

Millet partisi, Miliyetçi miydi, İslamcı mı?

Millet Partisi, 20 Temmuz 1948 yılında Mareşal Fevzi Çakmak’ın fahri başkanlığında, Enis Akaygün, Prof. Dr. Hikmet Bayur, Prof. Dr. Kenan Öner, Mustafa Kentli, Osman Bölükbaşı, Osman Nuri Köni ve General Sadık Aldoğan tarafından kurulmuştur. Türkçe ezan ve ibadete ilk tepki gösteren parti Millet Partisi’dir.
Millet Partisi, her ne kadar milliyetçi ve liberal parti görüntüsü verse de İslâmi camianın yazarlarından Eşref Edip Fergan, Millet Partisi’nin CHP ve DP’den farklı olduğunu ve dine değer verdiğini belirtmektedir. Millet Partisi’nin kuruluş nizamnamesi de Eşref Edip Bey’i doğrulamaktadır.


Partinin kuruluş nizamnamesinin 5’inci maddesinde, “Hak, bizim için yalnız ameli bir takdir prensibi değil, ahlaki bir gaye ve bir iman unsurudur”, madde 7’de, “Parti içtimai nizamın teşekkülünde itikatların, ahlakın, geleneklerin, örf ve âdetin büyük hisselerini tanır. Bunlar sık sık değişmezler ve devletin nüfuz sahasının dışında kalırlar”, madde 8’de, “Parti din müesseselerine ve milli ananelere hürmetkârdır” denmektedir.
Madde 12’de, “Parti din işlerinin devlet işlerinden ayrı tutulmasını kabul eder. Herkesin vicdan ve itikat hürriyetini ve dilediği dilde ve dilediği şekilde ibadet etmek” hakkını mukaddes tanır.


Parti, Türkiye’de muhtelif din ve mezheplere mensup cemaatlerin dini maksatla teşkilat vücuda getirmelerini ve dini vakıfların bu teşkilata devredilmesini tasvip ve müdafaa eder. Bu teşkilat kendi mensuplarının din işlerini tanzim ve idareye salâhiyetli olmalıdır. Parti, ilk ve orta tedrisatta din dersleri ilave edilmesini ve üniversitelerde ilahiyat fakülteleri ihdasını muvafık görür denmekteydi.


Millet Partisi, Demokrat Parti’nin gölgesinde kaldığından fazla varlık gösterememiştir. M. Raif Ogan, Eşref Edip gibi kişiler Millet Partisi’nin İslami yönüne dikkat çeken yazılar kaleme almıştır.
Binnaz Toprak, Millet Partisi’nin “dinci” parti olduğunu, Şerif Mardin de partinin “militan-İslamcı parti” olduğunu ileri sürmüştür.


10 Nisan 1950 tarihinde fahri genel başkan Mareşal Fevzi Çakmak’ın vefatından sonra seçimlere giren Millet Partisi, %3,1 oyla bir milletvekili çıkartabilmiştir. Bu seçimlerde 22 ilden milletvekili adayı gösteren Millet Partisi’nden sadece Kırşehir’den Osman Bölükbaşı milletvekili seçilebilmiştir.


8 Temmuz 1953 tarihinde parti hakkında kapatma davası açıldı. 26 Eylül 1953’te, “İrticai faaliyette bulunduğu” gerekçesiyle dava açıldı. 27 Ocak 1954 tarihinde Ankara 3. Sulh Ceza Mahkemesi, “Partinin dini esaslara dayanan ve gayesini saklayan bir cemiyet” olduğu gerekçesiyle kapattı.


Millet Partisi’nin kapatılmasından sonra aynı kökenden gelen siyasetçiler Cumhuriyetçi Millet Partisi’ni kurdu (1954). Bu parti 1954 seçimlerinde %4,8 (5 milletvekili), 1957 yılında yapılan erken seçimlerde %7,1 (4 milletvekili) oy aldı.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Siyami Akyel - Mesaj Gönder



Şehir Markaları

Siz de şehir markaları arasındaki yerinizi mutlaka alın...

+90 (212) 697 10 00
Reklam bilgi

Anket 2019-2020 Cemil Usta Sezonu Süper Lig şampiyonu sizce kim olur?